Πέντε σημεία-κλειδιά για τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν στο Ισλαμαμπάντ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν διεξάγουν στο Ισλαμαμπάντ τις υψηλότερου επιπέδου συνομιλίες των τελευταίων ετών, σε μια προσπάθεια υπό τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν να μετατραπεί η εύθραυστη εκεχειρία δύο εβδομάδων σε μόνιμο τερματισμό ενός πολέμου που προκάλεσε κλυδωνισμούς στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Ακολουθούν πέντε στοιχεία που πρέπει να γνωρίζετε για τις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ:

Ο πόλεμος πίσω από τις διαπραγματεύσεις

Στις 28 Φεβρουαρίου, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν συντονισμένα πλήγματα που οδήγησαν στον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ, και έπληξαν τις στρατιωτικές και πυρηνικές υποδομές του Ιράν, με τον απολογισμό των θυμάτων να ξεπερνά τους 2.000 νεκρούς μέσα σε πέντε εβδομάδες.

Η Τεχεράνη απάντησε με τον ουσιαστικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκαλώντας κατακόρυφη άνοδο στις τιμές ενέργειας και διαταράσσοντας το παγκόσμιο εμπόριο.

Στις 8 Απριλίου, ΗΠΑ και Ιράν συμφώνησαν σε εκεχειρία δύο εβδομάδων με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν.

Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν ανακοίνωσε ότι οι συνομιλίες θα μπορούσαν να διαρκέσουν έως και 15 ημέρες.

Η κατάπαυση του πυρός αναμένεται να εκπνεύσει στις 22 Απριλίου.

Ο αναπάντεχος πρωταγωνιστικός ρόλος του Πακιστάν

Το Πακιστάν, μια χώρα που απασχολεί συχνότερα τη διεθνή επικαιρότητα για τη δράση ενόπλων οργανώσεων και την ασταθή οικονομία του, φιλοξενεί τις πρώτες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης από την έναρξη του πολέμου.

Πρόκειται για μια εντυπωσιακή μεταστροφή για μια χώρα που επί μακρόν αντιμετωπιζόταν αποκλειστικά μέσω του πρίσματος των σοβαρών ανησυχιών για την ασφάλεια.

Η χώρα δεν συνηθίζει να φιλοξενεί συνομιλίες τέτοιας κλίμακας.

Η αξία του Πακιστάν ως διαμεσολαβητή εδράζεται σε ένα ασυνήθιστα ευρύ διπλωματικό δίκτυο:

Το Ιράν ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώρισε το Πακιστάν μετά την ανεξαρτησία του το 1947, με τους δύο γείτονες να μοιράζονται σύνορα 900 χιλιομέτρων και βαθείς ιστορικούς, πολιτιστικούς και θρησκευτικούς δεσμούς.

Το Πακιστάν φιλοξενεί επίσης πάνω από 20 εκατομμύρια Σιίτες μουσουλμάνους, τον δεύτερο μεγαλύτερο πληθυσμό παγκοσμίως μετά το Ιράν.

Ταυτόχρονα, το Ισλαμαμπάντ έχει καλλιεργήσει ισχυρούς δεσμούς με την Ουάσιγκτον, το Ριάντ και το Πεκίνο.

Ο Πακιστανός Υπουργός Εξωτερικών, Ισάκ Νταρ, επισκέφθηκε το Πεκίνο στα τέλη Μαρτίου για συνομιλίες με τον Ουάνγκ Γι, ο οποίος υποστήριξε τις μεσολαβητικές προσπάθειες του Ισλαμαμπάντ ως «σύμφωνες με τα κοινά συμφέροντα όλων των πλευρών».

Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ότι η Κίνα βοήθησε να προσέλθει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ισχυρισμός που επιβεβαιώνεται από Πακιστανούς αξιωματούχους.

«Τη νύχτα της εκεχειρίας, οι ελπίδες εξανεμίζονταν, αλλά η Κίνα παρενέβη και έπεισε το Ιράν να συμφωνήσει σε μια προκαταρκτική κατάπαυση του πυρός», δήλωσε στο AFP ανώτερος Πακιστανός αξιωματούχος που γνωρίζει το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων.

Τι βρίσκεται στο τραπέζι;

Το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει τεράστιο.

Η πρόταση 15 σημείων που φέρεται να κατέθεσε η Ουάσιγκτον επικεντρώνεται στο εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν, τους βαλλιστικούς πυραύλους, την άρση των κυρώσεων και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Η Τεχεράνη αντέτεινε ένα σχέδιο 10 σημείων, απαιτώντας τον έλεγχο των Στενών, την επιβολή διοδίων στα διερχόμενα πλοία, τον τερματισμό όλων των περιφερειακών στρατιωτικών επιχειρήσεων και την πλήρη άρση των κυρώσεων.

Ο Λίβανος αποτελεί επίσης σημείο τριβής. Το Ισραήλ συνέχισε τα πλήγματά του στη χώρα με στόχο τη Χεζμπολάχ -αφού τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία- με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, να απορρίπτει τον ισχυρισμό του Πρωθυπουργού Σεχμπάζ Σαρίφ ότι η ανακωχή περιλάμβανε και τον Λίβανο.

Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, φάνηκε να υιοθετεί ηπιότερο τόνο, δηλώνοντας ότι ενδέχεται να υπήρξε μια «εύλογη παρανόηση» από την πλευρά του Ιράν ότι ο Λίβανος θα συμπεριλαμβανόταν στη συμφωνία.

Ο Πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, προειδοποίησε μέσω της πλατφόρμας «X» ότι τα ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο καθιστούν τις διαπραγματεύσεις «άνευ νοήματος».

«Τα χέρια μας παραμένουν στη σκανδάλη. Το Ιράν δεν θα εγκαταλείψει ποτέ τους Λιβανέζους αδελφούς και αδελφές του», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ποιοι είναι οι διαπραγματευτές;

Ο Βανς θα ηγηθεί της αμερικανικής ομάδας, πλαισιωμένος από τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ.

Πρόκειται για την υψηλότερου επιπέδου αμερικανική εμπλοκή με το Ιράν από τότε που ο Υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι διαπραγματεύτηκε την πυρηνική συμφωνία του 2015.

Ο Γουίτκοφ είχε πραγματοποιήσει πολλαπλούς γύρους συνομιλιών, με τη διαμεσολάβηση του Ομάν, με τον Ιρανό Υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί, προτού ο πόλεμος διακόψει τη διαδικασία.

Επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας αναμένεται να είναι ο πρόεδρος του κοινοβουλίου του Ιράν, Μοχαμάντ Μπακέρ Καλιμπάφ, και ο Αρακτσί.

Ο Καλιμπάφ είναι πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και παραμένει ασαφές εάν θα παραστεί κάποιος εν ενεργεία εκπρόσωπος του Σώματος.

Το Ισλαμαμπάντ σε κατάσταση «πολιορκίας»

Οι συνομιλίες διεξάγονται στην πακιστανική πρωτεύουσα. Η κυβέρνηση κρατά κλειστά τα χαρτιά της, χωρίς να επιβεβαιώνει την ακριβή τοποθεσία.

Ο Πακιστανός ηγέτης Σαρίφ είχε δηλώσει ότι οι συνομιλίες θα ξεκινούσαν την Παρασκευή 10/04, ενώ ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι ο πρώτος γύρος θα ξεκινούσε το Σάββατο 11/04.

Το ξενοδοχείο Serena, που βρίσκεται δίπλα στο Υπουργείο Εξωτερικών στην υψηλής ασφαλείας «Κόκκινη Ζώνη» της πρωτεύουσας, ζήτησε από τους ενοίκους του να αποχωρήσουν την Τετάρτη 08/04.

Την ίδια ημέρα, οι Αρχές ανακοίνωσαν διήμερη αργία για την Πέμπτη 09/04 και την Παρασκευή 10/04.

Οι ίδιες οι συνομιλίες αναμένεται να είναι έμμεσες: οι δύο αντιπροσωπείες θα βρίσκονται σε χωριστές αίθουσες, με Πακιστανούς αξιωματούχους να μεταφέρουν τις προτάσεις από τη μία πλευρά στην άλλη, ακολουθώντας το μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε στους προηγούμενους γύρους διαμεσολάβησης του Ομάν.

Στους δρόμους του Ισλαμαμπάντ επικρατεί το αδιαχώρητο από ένοπλες δυνάμεις ασφαλείας, εκτροπές κυκλοφορίας και αστυνομικά μπλόκα. Η πρωτεύουσα, μια ήδη ήσυχη πόλη, ήταν ακόμη πιο σιωπηλή την Παρασκευή 10/04.