Συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν στο Ομάν υπό τη σκιά σχεδίων για τη «μετά-μουλάδων» εποχή

Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, σε δηλώσεις του προς τους δημοσιογράφους μετά το πέρας των πυρηνικών συνομιλιών με τις ΗΠΑ την Παρασκευή 06/02 στο Ομάν, χαρακτήρισε τις επαφές «θετικές», σημειώνοντας πως οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη συνέχιση των διαπραγματεύσεων.

Ο ίδιος επεσήμανε πως ο ακριβής χρόνος και τόπος του επόμενου γύρου απομένει να καθοριστούν.

Σύμφωνα με τον Αραγτσί, καταβάλλεται προσπάθεια οικοδόμησης αμοιβαίας εμπιστοσύνης, ενώ εκτίμησε πως, εάν η τάση αυτή συνεχιστεί, θα καταστεί δυνατός ο προσδιορισμός ενός σαφέστερου πλαισίου διαπραγμάτευσης.

Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε πως οι συνομιλίες στην πρωτεύουσα του Ομάν, Μασκάτ, ολοκληρώθηκαν, ενώ το δίκτυο Axios, επικαλούμενο ανώνυμη πηγή, αναφέρει πως ένας νέος γύρος αναμένεται τις επόμενες ημέρες.

Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων

Οι έμμεσες συνομιλίες διεξήχθησαν σε δύο φάσεις, με τη διαμεσολάβηση του Υπουργού Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι.

Κατά τη διάρκεια των επαφών, η ιρανική αντιπροσωπεία συναντήθηκε πρώτη με τον αλ Μπουσαΐντι, ενώ η αμερικανική αποστολή προσήλθε στον χώρο των συναντήσεων μόνο μετά την αποχώρηση των Ιρανών.

Το Υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν επιβεβαίωσε μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα «Χ» τον διαμεσολαβητικό του ρόλο, διευκρινίζοντας πως ο αλ Μπουσαΐντι είχε χωριστές συναντήσεις με τον Αμπάς Αραγτσί και ακολούθως με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Η επίσημη ανακοίνωση του Ομάν υπογράμμισε ότι οι διαβουλεύσεις εστίασαν στη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για την επανέναρξη των διπλωματικών και τεχνικών διαπραγματεύσεων, με στόχο τη διασφάλιση της βιώσιμης ασφάλειας και σταθερότητας.

Προειδοποιήσεις και στρατηγικές επιλογές

Λίγο πριν την έναρξη των συνομιλιών, ο Αραγτσί προειδοποίησε πως η Τεχεράνη είναι έτοιμη να αμυνθεί έναντι «υπερβολικών απαιτήσεων ή τυχοδιωκτισμών» των ΗΠΑ, τονίζοντας στον ομόλογό του από το Ομάν πως η Ισλαμική Δημοκρατία θα χρησιμοποιήσει τη διπλωματία για να κατοχυρώσει τα εθνικά της συμφέροντα.

Την ίδια στιγμή, δημοσιεύματα φέρνουν στο φως την ύπαρξη ενός απόρρητου σχεδίου έκτακτης ανάγκης του Λευκού Οίκου για την «επόμενη ημέρα» (day after).

Η στρατηγική αυτή, η οποία φέρεται να τελεί υπό την καθοδήγηση του Τζάρεντ Κούσνερ, προβλέπει τον σχηματισμό ενός μεταβατικού κυβερνητικού οργάνου σε περίπτωση κατάρρευσης του καθεστώτος του Ανώτατου Ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ.

Το σχέδιο μετάβασης και οι αμερικανικές απαιτήσεις

Σύμφωνα με την εφημερίδα The National, ο Κούσνερ εμπλέκεται ενεργά στη συγκρότηση μιας ομάδας Ιρανοαμερικανών επιχειρηματιών, η οποία προορίζεται να λειτουργήσει ως συμβουλευτικό σώμα πολιτών ή μεταβατικό πλαίσιο σε περίπτωση αποσταθεροποίησης της Τεχεράνης.

Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο διοργάνωσης συνόδου στελεχών της ιρανικής αντιπολίτευσης στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα, κοντά στο Μαρ-α-Λάγκο.

Παρά τον σχεδιασμό για ενδεχόμενη αλλαγή καθεστώτος, η Ουάσιγκτον επιμένει πως η διπλωματία παραμένει η προτιμητέα οδός, αν και όχι η μοναδική.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, επανέλαβε πως ο Πρόεδρος διαθέτει σειρά άλλων επιλογών ως αρχιστράτηγος, υπογραμμίζοντας την πάγια απαίτηση Τραμπ για «μηδενική πυρηνική ικανότητα του Ιράν».

Από την πλευρά του, ο Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, διευκρίνισε πως μια «ουσιαστική» συζήτηση πρέπει να υπερβαίνει το πυρηνικό ζήτημα, περιλαμβάνοντας:

◾Περιορισμούς στο βεληνεκές των βαλλιστικών πυραύλων.

◾Τερματισμό της υποστήριξης σε περιφερειακές τρομοκρατικές οργανώσεις.

◾Βελτίωση της μεταχείρισης των Ιρανών πολιτών από το καθεστώς.

Σε απάντηση, ο Αλί Χαμενεΐ προειδοποίησε πως οποιοδήποτε αμερικανικό πλήγμα θα πυροδοτούσε μια ευρεία περιφερειακή σύγκρουση.

Η ταυτόχρονη προώθηση της διπλωματίας και των σχεδίων μετάβασης καταδεικνύει τη διττή προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ: απόπειρα αποκλιμάκωσης μέσω συμφωνίας, με ταυτόχρονη προετοιμασία για μια δομική ανατροπή στο εσωτερικό του Ιράν.