Κατάρ: Πέθανε σε ηλικία 74 ετών ο πρώην Εμίρης Χαμάντ Αλ Θάνι, «αρχιτέκτονας» του σύγχρονου κράτους

Την τελευταία του πνοή σε ηλικία 74 ετών άφησε το πρωί της Κυριακής 12/07 ο πρώην Εμίρης του Κατάρ, Σεΐχης Χαμάντ μπιν Χαλίφα Αλ Θάνι, προσωπικότητα που ταυτίστηκε με τη ριζική μεταμόρφωση της χώρας και την ανάδειξή της σε ισχυρό παγκόσμιο οικονομικό και διπλωματικό παίκτη. Την είδηση του θανάτου του ανακοίνωσε το Βασιλικό Δικαστήριο (Αμίρι Ντιβάν), χωρίς ωστόσο να διευκρινίζονται τα ακριβή αίτια. Στη σχετική ανακοίνωση εκφράζεται η βαθιά οδύνη του έθνους για τη μεγάλη απώλεια.

Ο Χαμάντ Αλ Θάνι, ο οποίος έφερε τον τίτλο του «Πατέρα Εμίρη», κυβέρνησε το Κατάρ από το 1995 έως το 2013.

Ανέλαβε τα ηνία της χώρας έπειτα από ένα αναίμακτο εσωτερικό πραξικόπημα κατά του πατέρα του, ενώ το 2013 προχώρησε σε μια ασυνήθιστη για τα δεδομένα των μοναρχιών του Κόλπου κίνηση, παραδίδοντας οικειοθελώς τον θρόνο στον γιο του και νυν Εμίρη, Σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι.

Η οικονομική εκτίναξη και η περιφερειακή επιρροή

Ο εκλιπών θεωρείται ο κύριος οραματιστής του σύγχρονου Κατάρ.

Εκμεταλλευόμενος τον τεράστιο πλούτο των κοιτασμάτων φυσικού αερίου, μετέτρεψε ένα χαμηλού προφίλ εμιράτο στον μεγαλύτερο εξαγωγέα υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παγκοσμίως.

Στις εμβληματικές πρωτοβουλίες της θητείας του συγκαταλέγονται:

Η ίδρυση του τηλεοπτικού δικτύου Αλ Τζαζίρα (1996), που αναδιαμόρφωσε το μιντιακό τοπίο στη Μέση Ανατολή.

Η θεσμοθέτηση του πρώτου Συντάγματος της χώρας το 2004.

Η ανάληψη της διοργάνωσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου του 2022.

Παράλληλα, εφάρμοσε μια ιδιαίτερα ενεργή εξωτερική πολιτική, επιδιώκοντας τον ρόλο του περιφερειακού μεσολαβητή.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ντόχα διατήρησε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας τόσο με τη Δύση και το Ιράν, όσο και με ποικίλα ισλαμιστικά κινήματα.

Οι σχέσεις με τη Χαμάς και οι διεθνείς ισορροπίες

Η στρατηγική προσέγγισης με τη Χαμάς αποτέλεσε σημείο έντονης τριβής με το Ισραήλ.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, ο Χαμάντ Αλ Θάνι φιλοξένησε τον τότε ηγέτη της οργάνωσης, Χάλεντ Μασάλ, ενώ το 2012 έγινε ο πρώτος αρχηγός κράτους που επισκέφθηκε τη Λωρίδα της Γάζας υπό τη διοίκηση της Χαμάς, δεσμευόμενος για εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια οικονομικής βοήθειας με σκοπό την ανασυγκρότηση της περιοχής.

Από την πλευρά τους, Καταριανοί αξιωματούχοι υπογραμμίζουν διαχρονικά ότι η φιλοξενία της πολιτικής ηγεσίας της Χαμάς στην Ντόχα (συμπεριλαμβανομένου του μετέπειτα δολοφονηθέντος Ισμαήλ Χανίγιε) ξεκίνησε κατόπιν σχετικού αιτήματος της Ουάσιγκτον το 2011, προκειμένου να υπάρχει ένας εναλλακτικός δίαυλος επικοινωνίας με την οργάνωση που δεν θα ελεγχόταν από την Τεχεράνη.

Η θέση αυτή επέτρεψε στο Κατάρ να διαδραματίσει κεντρικό μεσολαβητικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για την κατάπαυση του πυρός και την απελευθέρωση ομήρων μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, παρά την έντονη κριτική που δέχεται ότι παρέχει άσυλο σε μια οργάνωση που η Δύση χαρακτηρίζει τρομοκρατική.

Εθνικό πένθος και διεθνείς αντιδράσεις

Στο Κατάρ κηρύχθηκε τετραήμερο εθνικό πένθος από τη Δευτέρα 13/07, με τις δημόσιες υπηρεσίες να παραμένουν κλειστές και τις σημαίες να κυματίζουν μεσίστιες.

Η εξόδιος ακολουθία προγραμματίστηκε για το βράδυ της Κυριακής στο τέμενος Ιμάμ Μοχάμαντ μπιν Αμπντούλ Ουαχάμπ, ενώ η ταφή θα πραγματοποιηθεί στο κοιμητήριο της Λουσάιλ.

Μηνύματα συμπαράστασης και συλλυπητήρια κατέφθασαν άμεσα από ολόκληρη την περιοχή.

Μεταξύ άλλων, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Ζάγεντ Αλ Ναχιάν, ο Πρόεδρος της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, και ο Πρόεδρος του Ιράκ, Νιζάρ Αμέντι, εξήραν την προσφορά του εκλιπόντος στην ανάπτυξη του Κατάρ και στην περιφερειακή συνεργασία.

Σημείωση: Ο θάνατος του Χαμάντ Αλ Θάνι συνέπεσε χρονικά με την είδηση της απώλειας του εξέχοντος Αμερικανού γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, ο οποίος απεβίωσε το βράδυ του Σαββάτου σε ηλικία 71 ετών.