Η ήπια ισχύς της Άγκυρας: Πώς η Τουρκία ελέγχει τα πανεπιστήμια στη βόρεια Συρία

Τον βαθύ θεσμικό έλεγχο και τη συνεχιζόμενη επιρροή της Άγκυρας στις δομές της βόρειας Συρίας επιβεβαιώνει η νέα συμφωνία για την ανώτατη εκπαίδευση που υπεγράφη μεταξύ Τουρκίας και Συρίας. Παρά την τυπική μεταβίβαση της διοίκησης των τοπικών πανεπιστημιακών σχολών στο Πανεπιστήμιο του Χαλεπίου, το μνημόνιο που συνυπέγραψαν το Τουρκικό Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης και το συριακό Υπουργείο Παιδείας εδραιώνει τον ρυθμιστικό ρόλο της Άγκυρας στην περιοχή, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για την ίδρυση κοινού διεθνούς πανεπιστημίου ακόμη και στη Δαμασκό.

Στην εμπέδωση της τουρκικής «ήπιας ισχύος» και του εκπαιδευτικού ελέγχου στη βόρεια Συρία προχωρά η Άγκυρα, χρησιμοποιώντας ως όχημα τη νέα διμερή συμφωνία για την τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Αν και τα ακαδημαϊκά ιδρύματα που λειτουργούσαν ως αμιγώς τουρκικά παραρτήματα υπάγονται πλέον διοικητικά στο Πανεπιστήμιο του Χαλεπίου, η παρουσία, η ακαδημαϊκή εξάρτηση και η παροχή τουρκικής τεχνογνωσίας σφραγίζουν την επόμενη μέρα των πανεπιστημιακών δομών υπό την κηδεμονία του Τουρκικού Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Η Συρία και η Τουρκία υπέγραψαν μνημόνιο συναντίληψης την Τετάρτη 14/10 για τη μεταφορά της διοίκησης αρκετών ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης στη βόρεια Συρία στο Πανεπιστήμιο του Χαλεπίου, με στόχο τη διασφάλιση των ακαδημαϊκών δικαιωμάτων των φοιτητών και τη διασφάλιση της συνέχειας της εκπαίδευσης ενόψει του νέου ακαδημαϊκού έτους.

Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Συρίας, SANA, μετέδωσε ότι η συμφωνία υπεγράφη στην Γκαζιαντέπ από τον Σύρο Υπουργό Ανώτατης Εκπαίδευσης και Επιστημονικής Έρευνας, Μαρουάν αλ-Χαλάμπι, και τον Πρόεδρο του Τουρκικού Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Ερόλ Οζβάρ, καθορίζοντας τις ρυθμίσεις για τα ιδρύματα που προηγουμένως υπάγονταν σε τουρκικά πανεπιστήμια.

Βάσει της συμφωνίας, οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες θα συνεχιστούν στη Παιδαγωγική Σχολή στην Αφρίν, στη Σχολή Ισλαμικών Επιστημών στην Αζάζ, στη Σχολή Οικονομικών και Διοικητικών Επιστημών στην Αλ-Μπαμπ, καθώς και στα επαγγελματικά ινστιτούτα στην Τζαραμπλούς.

Τα ιδρύματα αυτά, τα οποία υπάγονταν στο Πανεπιστήμιο της Γκαζιαντέπ, θα λειτουργούν πλέον στο πλαίσιο του Πανεπιστημίου του Χαλεπίου.

Οι φοιτητές της Ιατρικής Σχολής και της Επαγγελματικής Σχολής Υπηρεσιών Υγείας στο Αλ-Ράι, που προηγουμένως υπάγονταν στο Πανεπιστήμιο Επιστημών Υγείας της Τουρκίας, θα συνεχίσουν τις σπουδές τους στα ίδια συριακά ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης ή σε αντίστοιχα ιδρύματα, προκειμένου να αποφευχθεί οποιαδήποτε ακαδημαϊκή διαταραχή.

Το μνημόνιο καλύπτει επίσης την αναγνώριση των προσόντων των αποφοίτων και τη συνέχιση των υφιστάμενων ακαδημαϊκών προγραμμάτων.

Τα προγράμματα κατάρτισης εκπαιδευτικών και μαθηματικών στην Αφρίν θα παραμείνουν σε ισχύ, ενώ 11 εκπαιδευτικά προγράμματα στο Τζαραμπλούς θα συνεχίσουν τη λειτουργία τους.

Το ακαδημαϊκό και διοικητικό προσωπικό θα διατηρήσει τις θέσεις του σύμφωνα με την ισχύουσα συριακή νομοθεσία και τους σχετικούς κανονισμούς, σύμφωνα με τη συμφωνία.

Ο Αλ-Χαλάμπι δήλωσε ότι τα ιδρύματα αυτά βοήθησαν στο να αποτραπεί το ενδεχόμενο να χάσουν γενιές Σύρων φοιτητών την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση κατά τα χρόνια της σύγκρουσης.

Χαρακτήρισε τη μεταφορά αυτή ως ένα βήμα προς την αποκατάσταση της ευθύνης της Συρίας για το σύστημα ανώτατης εκπαίδευσης της χώρας, διατηρώντας παράλληλα την ακαδημαϊκή συνεργασία με την Τουρκία.

Ο Οζβάρ δήλωσε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να υποστηρίζει την ανασυγκρότηση και την ανάπτυξη της Συρίας, μεταξύ άλλων μέσω ακαδημαϊκής τεχνογνωσίας και βοήθειας για την κάλυψη των αναγκών των συριακών πανεπιστημίων σε διδακτικό προσωπικό.

Οι δύο πλευρές συζήτησαν επίσης σχέδια για την ίδρυση ενός διεθνούς συριοτουρκικού πανεπιστημίου στη Δαμασκό.

Συμφώνησαν να προχωρήσουν σε περαιτέρω μελέτες και ρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας προτεινόμενης επίσκεψης τουρκικής ομάδας εργασίας στη Δαμασκό για την προώθηση των προετοιμασιών του έργου.

Η συμφωνία ακολουθεί τη συγκρότηση κοινής συριοτουρκικής επιτροπής τον Αύγουστο με αντικείμενο το καθεστώς των πανεπιστημίων στη βόρεια Συρία και την επίλυση των εκκρεμών ζητημάτων πριν από την έναρξη του νέου ακαδημαϊκού έτους.

Η Άγκυρα ρυθμίζει την παιδεία στη Βόρεια Συρία

Υπό τη βαριά σκιάν της τουρκικής επιρροής τίθεται το μέλλον της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη βόρεια Συρία.

Η υπογραφή μνημονίου συναντίληψης για τη μεταφορά των τοπικών σχολών στο Πανεπιστήμιο του Χαλεπίου αναδεικνύει το εύρος της ακαδημαϊκής διείσδυσης της Άγκυρας, η οποία όχι μόνο διατηρεί ρυθμιστικό ρόλο στα εκπαιδευτικά προγράμματα της περιοχής, αλλά τροχιοδρομεί και τη δημιουργία κοινού συριοτουρκικού πανεπιστημίου στη Δαμασκό.

Η ακαδημαϊκή προσαρμογή στην υπηρεσία της νεο-οθωμανικής εξάπλωσης

Όταν η εκπαίδευση μιας χώρας σχεδιάζεται, στελεχώνεται και εποπτεύεται από μια ξένη κατοχική δύναμη, το διακύβευμα δεν είναι η ακαδημαϊκή συνέχεια, αλλά η εθνική αφομοίωση.

Η συμφωνία της Γκαζιαντέπ αποδεικνύει ότι ο νεο-οθωμανισμός της Άγκυρας δεν εισβάλλει πλέον μόνο με άρματα μάχης, αλλά εγκαθίσταται σταδιακά στις αμφιθεατρικές αίθουσες, διαμορφώνοντας τις συνειδήσεις των επόμενων γενιών της Συρίας.

Η «διοικητική τακτοποίηση» των πανεπιστημιακών τμημάτων στη βόρεια Συρία δεν συνιστά απλώς μια γραφειοκρατική διευθέτηση, αλλά το επιστέγασμα μιας συστηματικής στρατηγικής πολιτισμικής και θεσμικής διείσδυσης.

Πίσω από τις διακηρύξεις περί «διασφάλισης των ακαδημαϊκών δικαιωμάτων», η Άγκυρα αξιοποιεί την ανώτατη εκπαίδευση ως το κατεξοχήν εργαλείο ήπιας ισχύος για την εμπέδωση του νεο-οθωμανικού της αναθεωρητισμού.

Η πολυετής μετατροπή των τοπικών σχολών σε αμιγή παραρτήματα τουρκικών πανεπιστημίων, η διατήρηση των τουρκικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων και η εξάρτηση από το διδακτικό προσωπικό της γείτονος δεν στοχεύουν στην αποκατάσταση της συριακής κυριαρχίας, αλλά στον σταδιακό εκτουρκισμό της τοπικής νεολαίας και στην αλλοίωση της εθνικής της ταυτότητας.

Ακόμη και η προαναγγελθείσα επέκταση με την ίδρυση «συροτουρκικού» πανεπιστημίου στην ίδια τη Δαμασκό φανερώνει ότι το τουρκικό αποτύπωμα δεν περιορίζεται πλέον στις κατεχόμενες ζώνες, αλλά επιδιώκει να καταστεί μόνιμος ρυθμιστικός πόλος στο μέλλον ολόκληρης της Συρίας.