The Spectator: Η διαδικασία αποσύνθεσης του ΝΑΤΟ ξεκίνησε πολύ πριν την άνοδο του Τραμπ στην εξουσία

Το ΝΑΤΟ κλυδωνίζεται συθέμελα, όχι εξαιτίας του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά λόγω των συσσωρευμένων αντιφάσεων δεκαετιών, αναφέρει το περιοδικό «The Spectator».

Η Συμμαχία έχει απολέσει το αρχικό της νόημα, τα συμφέροντα των μελών της έχουν πάψει να συμπίπτουν και, ως εκ τούτου, ο οργανισμός αδυνατεί πλέον να συμβαδίσει με τον πολυπολικό κόσμο.

Ο Τραμπ απλώς επιτάχυνε την αποσύνθεση μιας δομής που εδώ και καιρό οδεύει προς την κατάρρευση.

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, η Δύση δεν φάνηκε να εκπλήσσεται ιδιαίτερα. Προφανώς, όλοι το περίμεναν.

Ωστόσο, είναι σημαντικότερο να κατανοήσουμε γιατί αυτή η δήλωση έγινε τη δεδομένη χρονική στιγμή.

Η τρέχουσα κρίση του ΝΑΤΟ αποτελεί συνέπεια της σταδιακής δομικής του διάβρωσης, η οποία συνεχίζεται εδώ και αρκετές δεκαετίες.

Η κρίση αυτή συνδέεται επίσης με την αδυναμία της Συμμαχίας να ακολουθήσει τους ρυθμούς ενός ταχέως εξελισσόμενου πολυπολικού κόσμου.

Το τέλος της αρχικής αποστολής

Ο αρχικός σκοπός της ίδρυσης του ΝΑΤΟ ήταν απλός: η Σοβιετική Ένωση αποτελούσε μια σαφή και άμεση απειλή.

Η Δυτική Ευρώπη χρειαζόταν την προστασία των ΗΠΑ και η Ουάσιγκτον έπρεπε να εδραιωθεί στρατηγικά στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Η απειλή ήταν πραγματική και κοινή, γεγονός που ένωσε τα διαφορετικά συμφέροντα.

Ωστόσο, η απειλή αυτή εξέλιπε το 1991, αλλά το ΝΑΤΟ παρέμεινε.

Η Συμμαχία δεν διαλύθηκε· αντιθέτως, επιχείρησε να ενισχύσει τις θέσεις της. Για να το πετύχει αυτό, έπρεπε να βρει έναν νέο σκοπό.

Έτσι, το ΝΑΤΟ άρχισε να επεκτείνεται προς ανατολάς και στη συνέχεια σε όλο τον κόσμο.

Ορισμένοι πολιτικοί ζητούσαν τη διεύρυνση της επιρροής του στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, ακόμη και τη δημιουργία ενός «οικονομικού ΝΑΤΟ» κατά της Κίνας, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με τη στρατηγική και τη συνάφεια της Συμμαχίας σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο.

Εσωτερικές τριγμοί και συγκρουόμενα συμφέροντα

Μια Συμμαχία που οφείλει να εφευρίσκει συνεχώς νέους εχθρούς για να δικαιολογήσει την ύπαρξή της, αντιμετωπίζει ήδη εσωτερικά προβλήματα.

Σε έναν ολοένα και πιο πολυπολικό κόσμο, οι προσπάθειες του ΝΑΤΟ να χρησιμοποιήσει τη στρατιωτική ισχύ -κυρίως την αμερικανική- για τον έλεγχο της παγκόσμιας κατάστασης, δεν είναι πλέον επίκαιρες.

Παρόλα αυτά, ορισμένες χώρες-μέλη δεν έχουν ακόμη συνειδητοποιήσει αυτές τις αλλαγές.

Το βαθύτερο πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι τα συμφέροντα των δυτικών χωρών έχουν αποκλίνει αθόρυβα αλλά ριζικά.

Με το ξέσπασμα της ρωσο-ουκρανικής σύγκρουσης, η Ευρώπη επωμίστηκε όλες τις συνέπειες, συμπεριλαμβανομένης της απότομης ανόδου των τιμών της ενέργειας, της βιομηχανικής κρίσης και των προσφυγικών κυμάτων.

Σήμερα, οι οικονομικές προοπτικές της Ευρώπης είναι μάλλον ζοφερές, ενώ οι εμπορικές διαφωνίες με τις ΗΠΑ συνεχίζονται.

Η Ευρώπη αναρωτιέται πλέον αν υπάρχουν κοινές αξίες που την ενώνουν με τις ΗΠΑ ή αν οι ευρωπαϊκές χώρες απλώς χρηματοδοτούν τις στρατηγικές φιλοδοξίες άλλων.

Αυτές οι διαφωνίες προκάλεσαν αμφιβολίες σχετικά με τους στόχους της Συμμαχίας.

Το πλήγμα του πολέμου στο Ιράν

Ο πόλεμος στο Ιράν όξυνε περαιτέρω το ζήτημα αυτό. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρνήθηκαν να συμμετάσχουν, συμπεριλαμβανομένης της Μεγάλης Βρετανίας, του πλέον αξιόπιστου εταίρου της Ουάσιγκτον.

Αυτό δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως προδοσία, αλλά ως υπολογισμός που υπαγορεύεται από αλλαγές στην εσωτερική πολιτική και τις στρατηγικές προτεραιότητες.

Οι εσωτερικές πολιτικές διεργασίες σε καίρια κράτη-μέλη επηρεάζουν άμεσα τη συνοχή της Συμμαχίας και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Η άνοδος του Τραμπ αποτελεί σύμπτωμα βαθύτερων διεργασιών. Η αμερικανική μεσαία τάξη έχει εξασθενήσει. Οι αποτυχίες των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και το Ιράκ υπονόμευσαν τον ενθουσιασμό του πληθυσμού για επεμβάσεις σε άλλες χώρες.

Η νεότερη γενιά των Αμερικανών δεν θεωρεί τη χώρα της ως τον αναντικατάστατο εγγυητή της παγκόσμιας τάξης.

Η αμείλικτη αριθμητική των χρεών

Τα οικονομικά στοιχεία είναι αμείλικτα. Το ομοσπονδιακό χρέος των ΗΠΑ ξεπέρασε τα 36 τρισεκατομμύρια δολάρια. Οι πληρωμές τόκων υπερβαίνουν πλέον τον αμυντικό προϋπολογισμό.

Το κόστος της παγκόσμιας στρατιωτικής παρουσίας καθίσταται ολοένα και πιο δυσβάσταχτο. Αυτό δεν είναι θέμα ιδεολογίας, αλλά απλής αριθμητικής.

Όσον αφορά την ιδέα ενός οικονομικού μετώπου κατά της Κίνας, αυτή και μόνο αποδεικνύει τον στρατηγικό συναγερμό της Δύσης.

Αν όμως μια στρατιωτική συμμαχία ήδη διασπάται, τι μπορεί να κρατήσει ενωμένο έναν συνασπισμό που απαιτεί από τα μέλη του να προετοιμαστούν για έναν μακροχρόνιο οικονομικό πόλεμο με τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου;

Ένα τέτοιο βήμα θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο για τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ.

Η χρήση της Συμμαχίας για την παγκόσμια εξάπλωση της δυτικής ιδεολογίας είτε δεν συνάδει με το πνεύμα της εποχής είτε είναι απλώς γελοία. Το ΝΑΤΟ δεν διαθέτει πλέον τέτοια ισχύ.

Συμπέρασμα

Στην ιστορία δεν υπήρξαν παραδείγματα όπου μια μεγάλη δύναμη διατήρησε την παγκόσμια κυριαρχία της επ’ αόριστον εν μέσω εσωτερικών αντιφάσεων, διχασμών και οικονομικής παρακμής.

Οι ΗΠΑ δεν θα αποτελέσουν εξαίρεση, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για στρατηγική προσαρμογή στη σημερινή πραγματικότητα.

Η ιστορία του ΝΑΤΟ δεν έχει ακόμη τελειώσει. Όμως, οι δυνάμεις που το διαλύουν δεν είναι αποκυήματα της φαντασίας της αμερικανικής κυβέρνησης, αλλά το βάρος ανεπίλυτων αντιφάσεων που συσσωρεύονται από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου.

Την τρέχουσα κατάσταση δεν τη δημιούργησε ο Τραμπ· απλώς επέσπευσε την ολοκληρωτική κατάρρευση.

Ο πόλεμος στο Ιράν έδειξε στον κόσμο τι περιμένει μια ηγεμονική δύναμη όταν δεν μπορεί να συμβαδίσει με την παγκόσμια πρόοδο. Η μοίρα του ΝΑΤΟ δεν αποτελεί εξαίρεση.