Φλέγεται ξανά ο Κόλπος: Ανταλλαγή στρατιωτικών πληγμάτων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στα Στενά του Ορμούζ

Σε τροχιά επικίνδυνης και ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης εισέρχονται οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, καθώς η πρόσφατη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός δοκιμάζεται σκληρά στο στρατιωτικό πεδίο.

Μετά από ένα 24ωρο πυκνών εξελίξεων και εκατέρωθεν επιδρομών στη στρατηγική ζώνη των Στενών του Ορμούζ, η περιοχή βρίσκεται στα πρόθυρα νέας ανάφλεξης.

Το χρονικό της σύγκρουσης: Από τα drones στα αντίποινα

Η κρίση πυροδοτήθηκε όταν το Ιράν εξαπέλυσε, σύμφωνα με αμερικανικές καταγγελίες, επίθεση με τέσσερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη αυτοκτονίας (drones) εναντίον του υπό σημαία Σιγκαπούρης εμπορικού φορτηγού πλοίου «Ever Lovely» που διέρχονταν από τα Στενά.

Όπως δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, οι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν τα τρία από αυτά, ωστόσο το τέταρτο έπληξε το κατάστρωμα του πλοίου προκαλώντας υλικές ζημιές, χωρίς ευτυχώς να ανακόψει την πορεία του.

Ο ένοικος του Λευκού Οίκου χαρακτήρισε την ενέργεια «ανόητη και σοβαρή παραβίαση» της εκεχειρίας, αφήνοντας από την πρώτη στιγμή σαφή υπονοούμενα για δυναμική απάντηση.

Η αμερικανική απάντηση δεν άργησε να εκδηλωθεί.

Αργά το βράδυ της Παρασκευής 26/06, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) πραγματοποίησε στοχευμένες αεροπορικές επιδρομές στη νότια ακτογραμμή του Ιράν.

Σύμφωνα με πηγές της Ουάσινγκτον που επικαλείται το δίκτυο Axios, τα πλήγματα κατέστρεψαν ιρανικές αποθήκες πυραύλων και drones, καθώς και παράκτιες εγκαταστάσεις ραντάρ στην ευρύτερη περιοχή της πόλης Σιρίκ.

Η Τεχεράνη πέρασε αμέσως στην αντεπίθεση, με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) να ανακοινώνει νωρίς το Σάββατο 27/06 ότι στοχοποίησε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε διάφορα σημεία της Μέσης Ανατολής, ως άμεση απάντηση στις αμερικανικές επιδρομές.

Αν και τα ιρανικά κρατικά Μέσα Ενημέρωσης δεν διευκρίνισαν το μέγεθος των ζημιών ή τις ακριβείς τοποθεσίες των αμερικανικών βάσεων που επλήγησαν, η κίνηση αυτή επιβεβαιώνει τη μεταφορά της έντασης από τη διπλωματία στο πεδίο των μαχών.

Η νομική διαμάχη και το Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ

Πίσω από τη στρατιωτική αντιπαράθεση εξελίσσεται και ένας πόλεμος επιχειρημάτων για το καθεστώς ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Σε επίσημη ανακοίνωση που μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, οι Φρουροί της Επανάστασης κατηγόρησαν τις ΗΠΑ για παραβίαση των δεσμεύσεών τους.

Επικαλούμενο το Άρθρο 5 του Μνημονίου Συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ, το Ιράν υποστηρίζει ότι ο έλεγχος των κανόνων διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ ανήκει αποκλειστικά στην κυριαρχία του, ισχυριζόμενο ότι το εμπορικό πλοίο είχε εισέλθει σε μη εξουσιοδοτημένη θαλάσσια διαδρομή.

Στον αντίποδα, η CENTCOM έκανε λόγο για «αδικαιολόγητη επιθετικότητα» εκ μέρους της Τεχεράνης, η οποία υπονομεύει το διεθνές δίκαιο και την ελευθερία των θαλασσών, ξεκαθαρίζοντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα παραμείνουν στην περιοχή για να εγγυηθούν την ασφάλεια των εμπορικών ροών.

Προειδοποιήσεις για ολοκληρωτικό πόλεμο

Η επόμενη ημέρα της κρίσης βρίσκει τις δύο πλευρές σε θέσεις μάχης.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα «X», διεμήνυσε στην Τεχεράνη ότι «η βία θα απαντηθεί με βία», καλώντας την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ιράν να επιλύει τις όποιες διαφορές μέσω των προβλεπόμενων διπλωματικών διαύλων και όχι με όπλα.

Από την πλευρά τους, οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν με περαιτέρω κλιμάκωση:

«Εάν η επιθετικότητα επαναληφθεί, η απάντησή μας θα είναι πολύ ευρύτερη».

Καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν την κύρια αρτηρία για τη διεθνή διακίνηση πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με έκδηλη ανησυχία.

Οποιαδήποτε παρατεταμένη εμπλοκή ή αποκλεισμός του περάσματος απειλεί να προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό σοκ, αποδεικνύοντας πόσο εύθραυστες παραμένουν οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.