Γερμανική έρευνα: Στο 21,6% του ΑΕΠ η παραοικονομία στην Ελλάδα – Αύξηση και στη Γερμανία

Στο επίκεντρο των εξελίξεων γύρω από την παραοικονομία στην Ευρώπη αναμένεται να βρεθεί η Ελλάδα το 2026, καθώς, σύμφωνα με νέα γερμανική πανεπιστημιακή έρευνα, θα καταγράψει το υψηλότερο ποσοστό παραοικονομίας σε σχέση με το ΑΕΠ μεταξύ των ανεπτυγμένων χωρών. Οι εκτιμήσεις τοποθετούν το μέγεθός της στο 21,6% της ελληνικής οικονομικής δραστηριότητας, ποσοστό διπλάσιο σε σύγκριση με χώρες όπως η Γερμανία και τετραπλάσιο από εκείνο της Ελβετίας, όπου η παραοικονομία περιορίζεται μόλις στο 5,3%.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει τη δομική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας να περιορίσει την αδήλωτη εργασία και τη φοροδιαφυγή, ειδικά σε περιόδους όπου το κόστος ζωής αυξάνεται και τα εισοδήματα πιέζονται. Η παραοικονομία, όπως ορίζεται από τους συντάκτες της έρευνας, περιλαμβάνει το σύνολο της αδήλωτης εργασίας και τα εισοδήματα από παράνομες δραστηριότητες, όπως ορισμένες μορφές τυχερών παιχνιδιών και πορνείας.

Την ίδια ώρα, η Γερμανία καταγράφει επίσης έντονη άνοδο της παραοικονομίας, αν και σε σαφώς χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με την Ελλάδα. Για το 2025, το μέγεθός της υπολογίζεται στα 510 δισ. ευρώ, ενώ για το 2026 αναμένεται να αυξηθεί στα 538 δισ. ευρώ, σημειώνοντας άνοδο 5,5%. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, η παραοικονομία στη Γερμανία ανεβαίνει από το 11,4% στο 11,6%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2014.

Οι αιτίες της διόγκωσης είναι κοινές και για τις δύο χώρες: χαμηλή οικονομική ανάπτυξη, αύξηση ή επιμονή της ανεργίας και περιορισμός των εισοδημάτων από την επίσημη απασχόληση. Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, οι συνθήκες αυτές δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για αδήλωτες εργασιακές σχέσεις και φοροδιαφυγή. Στη Γερμανία, μόνο αυτοί οι παράγοντες εκτιμάται ότι θα προσθέσουν 9,5 δισ. ευρώ στην παραοικονομία το 2026.

Ιδιαίτερο ρόλο παίζουν και οι μισθολογικές παρεμβάσεις. Η αύξηση του κατώτατου μισθού και του κατώτατου εισοδήματος στη μερική απασχόληση, αν και στοχεύει στη στήριξη των εργαζομένων, φαίνεται πως ενισχύει παράλληλα την αδήλωτη εργασία, προσθέτοντας στη γερμανική παραοικονομία επιπλέον 2,4 δισ. ευρώ. Αντίθετα, μέτρα όπως η μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση θεωρούνται ότι περιορίζουν τα κίνητρα για φοροδιαφυγή.

Για την Ελλάδα, η πρόβλεψη του 21,6% του ΑΕΠ λειτουργεί ως ηχηρή προειδοποίηση. Σε ένα οικονομικό περιβάλλον όπου η ακρίβεια και η αβεβαιότητα επιμένουν, η παραοικονομία φαίνεται να μετατρέπεται σε «παράλληλο σύστημα επιβίωσης» για επιχειρήσεις και εργαζομένους. Ωστόσο, το τίμημα είναι βαρύ: απώλεια φορολογικών εσόδων, αποδυνάμωση του ασφαλιστικού συστήματος και στρέβλωση του ανταγωνισμού στην αγορά.

Η έρευνα βασίζεται σε προβλέψεις για το ΑΕΠ, την ανεργία και τον πληθωρισμό το 2026. Για τη Γερμανία, η ανάπτυξη τοποθετείται στο 1,2%, η ανεργία στα 2,9 εκατομμύρια άτομα και ο πληθωρισμός στο 2%. Αντίστοιχα, για την Ελλάδα, το υψηλό ποσοστό παραοικονομίας δείχνει ότι, παρά τη βελτίωση ορισμένων μακροοικονομικών δεικτών, το πρόβλημα της αδήλωτης οικονομικής δραστηριότητας παραμένει βαθιά ριζωμένο και απαιτεί στοχευμένες πολιτικές για την αντιμετώπισή του.