Ο Τραμπ μπλόκαρε ισραηλινή επιδρομή στη Συρία – «Ψυχραίνουν» οι σχέσεις με Νετανιάχου, ενισχύεται ο άξονας Τουρκίας-Σαουδικής Αραβίας

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μπλόκαρε το αίτημα του Ισραήλ για την πραγματοποίηση νέου στρατιωτικού πλήγματος στη Συρία, την ώρα που ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της χώρας του στη συριακή επικράτεια με την έγκριση τόσο του Σύρου Προέδρου, Αχμέντ αλ-Σάραα, όσο και του Αμερικανού ομολόγου του, σύμφωνα με δημοσιεύματα ισραηλινών Μέσων Ενημέρωσης.

Όπως μεταδίδει το ισραηλινό δίκτυο Channel 13, η Άγκυρα έχει καταβάλει συστηματικές προσπάθειες τις τελευταίες εβδομάδες για να εδραιώσει την επιρροή της στη Συρία, ενώ το Ισραήλ επιζητούσε την αμερικανική πράσινη φωτό για τη διεξαγωγή νέας αεροπορικής επίθεσης.

Σε αντίθεση, όμως, με το παρελθόν, ο Ντόναλντ Τραμπ απέτρεψε την υλοποίηση του επιθετικού σχεδίου.

Το ισραηλινό Μέσο περιγράφει την εξέλιξη αυτή ως ακόμη μία ένδειξη της επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ, επισημαίνοντας παράλληλα τους όλο και πιο στενούς δεσμούς που διαμορφώνονται μεταξύ του Αμερικανού Προέδρου και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Τριμερές αμυντικό σύμφωνο Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν

Στο ίδιο ρεπορτάζ υπογραμμίζεται η υπογραφή της τριμερούς αμυντικής συμφωνίας που υπεγράφη στη Μέκκα μεταξύ της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν, η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της περιφερειακής αποτροπής και ασφάλειας.

Η συμφωνία επιτεύχθηκε εν μέσω οξυμένων τάσεων με το Ιράν και περιλαμβάνει ρήτρα συλλογικής άμυνας, βάσει της οποίας τυχόν ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.

Το Channel 13 σημειώνει ότι η συγκεκριμένη ρήτρα ενδέχεται να δημιουργήσει τρία επιπλέον μέτωπα για το Ισραήλ.

Μία ημέρα μετά την υπογραφή, ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, δήλωσε ότι η Αίγυπτος ενδέχεται επίσης να προσχωρήσει στο αμυντικό αυτό σχήμα, μόλις διευθετηθούν ορισμένα τεχνικά ζητήματα.

Σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Anadolu, ο Χακάν Φιντάν ανέφερε ότι η νέα συμμαχία θα συγκροτήσει υπουργική επιτροπή -στα πρότυπα του ΝΑΤΟ- καθώς και Γενική Γραμματεία με έδρα το Ριάντ.

Προειδοποιήσεις από την Τεχεράνη και κλιμάκωση στην Υεμένη

Οι διπλωματικές αυτές διεργασίες προκάλεσαν την έντονη αντίδραση του Ιράν.

Ο Μαχμούτ Ναμπαβιάν, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του ιρανικού κοινοβουλίου, σχολίασε στην πλατφόρμα «X» ότι η συμφωνία δεν πρόκειται να εγγυηθεί την ασφάλεια του Ριάντ.

«Οι ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας οφείλουν να γνωρίζουν ότι, όπως οι αμερικανικές βάσεις δεν μπόρεσαν να τους προσφέρουν ασφάλεια, έτσι και η προσκόλληση στους υπηρέτες της Αμερικής δεν θα τους εξασφαλίσει την προστασία που ζητούν», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Την ίδια στιγμή, οι εντάσεις μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των ανταρτών Χούτι κλιμακώνονται.

Ο στρατός της Υεμένης ανακοίνωσε τη διεξαγωγή ευρείας κλίμακας στρατιωτικής επιχείρησης κατά της οργάνωσης, εστιάζοντας κυρίως στην ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας, Σαναά.

Αποστάσεις Τραμπ από τον Νετανιάχου ενόψει των ισραηλινών εκλογών

Ο Ντόναλντ Τραμπ αποφεύγει συστηματικά να παράσχει δημόσια στήριξη στον Ισραηλινό Πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενόψει των κρίσιμων βουλευτικών εκλογών της 27ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ, παρά τις επίμονες προσπάθειες του τελευταίου να εξασφαλίσει τη στήριξή του, αποκαλύπτει ο ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios, επικαλούμενος αμερικανικές και ισραηλινές πηγές.

Οι δημοσκοπήσεις φέρνουν τον κυβερνητικό συνασπισμό του Νετανιάχου να συγκεντρώνει μόλις 49 έως 53 έδρες, πολύ μακριά από την απαιτούμενη πλειοψηφία των 61 εδρών και σημαντικά πιο κάτω από τις 68 έδρες που κατέχει σήμερα.

Αντίθετα, τα κόμματα της ισραηλινής αντιπολίτευσης συγκεντρώνουν 67 έως 70 έδρες, με τον βασικό αντίπαλο του Νετανιάχου, τον πρώην Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Γκάντι Άιζενκοτ, να καταγράφει υψηλότερα ποσοστά δημοφιλίας στις περισσότερες μετρήσεις.

Το παρασκήνιο της συνάντησης στο Λευκό Οίκο

Κατά τη συνάντηση που είχε ο Νετανιάχου με τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο πριν από δύο εβδομάδες, ο Αμερικανός Πρόεδρος ρώτησε τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό για την πορεία του στις δημοσκοπήσεις, σύμφωνα με το Axios.

Ο Νετανιάχου δίστασε να απαντήσει.

Τότε, ένας από τους συμβούλους του παρενέβη λέγοντας:

«Κύριε Πρόεδρε, κερδίζει».

Ωστόσο, η πραγματικότητα των αριθμών διαψεύδει τον ισχυρισμό αυτό.

Ο Νετανιάχου, πάντως, δεν χρειάζεται απαραιτήτως μια καθαρή νίκη· του αρκεί να αποφύγει την ήττα.

Ο κεντρικός του στόχος είναι να συγκεντρώσει επαρκή αριθμό εδρών ώστε να εμποδίσει τους πολιτικούς του αντιπάλους να σχηματίσουν κυβέρνηση χωρίς τη συμμετοχή των αραβικών κομμάτων.

Εάν το επιτύχει και προκληθεί πολιτικό αδιέξοδο, θα παραμείνει υπηρεσιακός Πρωθυπουργός για αρκετούς μήνες μέχρι τη διεξαγωγή νέων εκλογών, ένα σενάριο που θεωρείται εξαιρετικά πιθανό.

Ρωγμές στη σχέση Ουάσιγκτον – Ιερουσαλήμ

Δύο ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Axios ότι, παρότι ο Τραμπ διατηρεί καλή προσωπική σχέση με τον Νετανιάχου, εμφανίζεται πλέον δυσαρεστημένος με τις επιλογές του.

Οι διαφωνίες τους σχετικά με τη διαχείριση των μετώπων στο Ιράν, τη Γάζα και τον Λίβανο έχουν διευρυνθεί τους τελευταίους τρεις μήνες.

«Ο Μπίμπι είναι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του», φέρεται να δήλωσε ιδιωτικά ο Τραμπ, σύμφωνα με δύο πρόσωπα που συνομίλησαν πρόσφατα μαζί του.

Τις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης με το Ιράν, στενοί συνεργάτες του Τραμπ θεωρούσαν βέβαιο ότι θα παρείχε στήριξη στον Νετανιάχου, ενώ ο ίδιος τασσόταν δημόσια υπέρ της απονομής χάριτος στον Ισραηλινό Πρωθυπουργό για να τερματιστεί η δίκη του για διαφθορά.

Καθώς όμως ο πόλεμος παρατεινόταν, οι γεωπολιτικοί στόχοι και τα εγχώρια πολιτικά συμφέροντα των δύο ηγετών άρχισαν να αποκλίνουν.

Η απόρριψη του σχεδίου για τη Γάζα

Η τελευταία ένταση προκλήθηκε όταν ο Νετανιάχου απέρριψε δημοσίως το σχέδιο της αμερικανικής πρωτοβουλίας «Συμβούλιο Ειρήνης» (Board of Peace) για τον αφοπλισμό της Χαμάς.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε ότι ο Λευκός Οίκος εξέλαβε τη δήλωση του Νετανιάχου ως τακτική προεκλογικής περιόδου και όχι ως οριστική αλλαγή πολιτικής.

«Κατανοούμε τις πολιτικές ανάγκες του Μπίμπι. Δεν έχουμε πρόβλημα όσο συνεχίζει να πράττει όσα του ζητούμε, ειδικά όσον αφορά τον περιορισμό των επιθέσεων στη Γάζα», ανέφερε ο αξιωματούχος.

Λίγες ημέρες πριν από τη δημόσια άρνησή του, ο Νετανιάχου είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον σύμβουλο του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, στην οποία δεσμεύτηκε να δώσει μια ευκαιρία στο σχέδιο ειρήνευσης παρά τις επιφυλάξεις του, καθώς και να περιορίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης.

Έκτοτε, το Ισραήλ έχει μειώσει αισθητά τα πλήγματα στη Γάζα, ενώ ο στρατός αποσύρθηκε στη λεγόμενη «Κίτρινη Γραμμή», όπως προέβλεπε η συμφωνία.

Η απόρριψη από πλευράς Νετανιάχου συνέβη παρά τον οδικό χάρτη που εξέδωσε το Συμβούλιο Ειρήνης στις 31 Ιουλίου, ο οποίος προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς παράλληλα με τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων.

Ο αξιωματούχος της Χαμάς, Γκάζι Χαμάντ, είχε δηλώσει νωρίτερα στο τουρκικό πρακτορείο Anadolu ότι η συμφωνία προβλέπει την αποθήκευση του βαρέος οπλισμού υπό την ευθύνη της Εθνικής Επιτροπής Διοίκησης της Γάζας.

Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει επίσης τη μεταβίβαση της διοίκησης της Γάζας σε μια παλαιστινιακή τεχνοκρατική επιτροπή, την ανάπτυξη διεθνούς σταθεροποιητικής δύναμης και την υπαγωγή των εξοπλισμών υπό διεθνή εποπτεία.

Διπλωματική αποστολή Κούσνερ σε Ισραήλ και Αίγυπτο

Ο Τζάρεντ Κούσνερ προγραμματίζει επίσκεψη στο Ισραήλ την ερχόμενη εβδομάδα -την πρώτη του από τον Ιανουάριο- συνοδευόμενος από τον Νικολάι Μλαντένοφ, Ύπατο Εκπρόσωπο του Συμβουλίου Ειρήνης για τη Γάζα, με στόχο την προώθηση του αμερικανικού σχεδίου.

Οι δύο αξιωματούχοι αναμένεται να συναντηθούν με τον Νετανιάχου και ανώτερους Ισραηλινούς παράγοντες για την επίτευξη συμφωνίας ως προς τα επόμενα στάδια εφαρμογής του σχεδίου.

Παράλληλα, ο Κούσνερ θα μεταβεί στο Κάιρο για συνομιλίες με τους διαμεσολαβητές από την Αίγυπτο, το Κατάρ και την Τουρκία.

«Συμφωνούμε στον στρατηγικό στόχο, αλλά το Ισραήλ έχει εκφράσει επιφυλάξεις και θέλουμε να διασφαλίσουμε τον πλήρη συντονισμό μας», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.

Ο Λευκός Οίκος επιθυμεί να αποτρέψει το ενδεχόμενο οι ισραηλινές εκλογές να καθυστερήσουν την εφαρμογή της επόμενης φάσης.

Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου επιδιώκει να αποφύγει υποχωρήσεις που θα τον έφθειραν πολιτικά, χωρίς ωστόσο να έρθει σε ευθεία ρήξη με τον Τραμπ.

Έκκληση της ισραηλινής αντιπολίτευσης για ουδετερότητα

Πολιτικοί αντίπαλοι του Νετανιάχου, ανάμεσά τους ο Γκάντι Άιζενκοτ και οι πρώην Πρωθυπουργοί Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ, έχουν εκφράσει την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο ο Τραμπ να στηρίξει δημόσια τον εν ενεργεία Πρωθυπουργό.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, στελέχη της αντιπολίτευσης διαμήνυσαν παρασκήνιακα μηνύματα προς τον Αμερικανό Πρόεδρο μέσω κοινών επαφών και δωρητών, καλώντας τον να διατηρήσει ουδέτερη στάση.

Παράλληλα, η χαμηλή συσπείρωση του Νετανιάχου στις δημοσκοπήσεις φαίνεται να λειτουργεί αποτρεπτικά για την εμπλοκή του Τραμπ.

Η υποχώρηση της δημοφιλίας του Τραμπ στο Ισραήλ

Παρά την υψηλή δημοφιλία που διατηρούσε ο Τραμπ στο Ισραήλ, η εικόνα του έχει καμθεί τους τελευταίους μήνες εξαιτίας της συμφωνίας που υπέγραψε με το Ιράν και της απόφασής του να αποστασιοποιηθεί μετά την παραβίαση των όρων της.

Επιπλέον, η ισραηλινή κοινή γνώμη αντιδρά στους περιορισμούς που επιβάλλει η Ουάσιγκτον στις στρατιωτικές επιχειρήσεις σε Ιράν, Γάζα, Συρία και Λίβανο.

Σε ερωτήσεις δημοσιογράφων σχετικά με το αν παρέχει στήριξη στον Νετανιάχου, ο Τραμπ απέφυγε τέσσερις φορές να το πράξει, αποφεύγοντας να δώσει σαφή απάντηση ακόμα και όταν πιέστηκε σε σχετικές ραδιοφωνικές συνεντεύξεις.

Διακύβευμα για την αμερικανική στρατηγική στη Μέση Ανατολή

Το αποτέλεσμα των ισραηλινών εκλογών θεωρείται κομβικής σημασίας για την αμερικανική εξωτερική πολιτική στη Μέση Ανατολή.

Ο Τραμπ επιδιώκει την προώθηση του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, τη διαμόρφωση συμφωνίας ασφαλείας μεταξύ Ισραήλ και Συρίας, την επίτευξη προόδου στις διαπραγματεύσεις με τον Λίβανο και, κυρίως, τη σύναψη ιστορικής συμφωνίας ειρήνης μεταξύ του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας.

Η αμερικανική ηγεσία επιθυμεί να αποφύγει την επανάληψη της πολιτικής αστάθειας του 2019 στο Ισραήλ, διαμηνύοντας ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει στην ισραηλινή εσωτερική πολιτική σκηνή να καθυστερήσει τον περιφερειακό της σχεδιασμό.