ΗΠΑ-Ιράν: «Η αποφυγή ενός νέου γύρου κλιμάκωσης καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής»

Ο Ντάνι Σιτρίνοβιτς, αναλυτής υποθέσεων της Δυτικής Ασίας και μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, σχολιάζοντας τις δηλώσεις του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ότι δεν θα αποδεχθεί το επταήμερο σχέδιο του Ιράν για την επαναδιάνοιξη των Στενών του Ορμούζ και την επιστροφή στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου, ανέφερε σε ανάρτησή του στον λογαριασμό του στο «X»:

«Ύστερα από όλα όσα έχει καταφέρει να ξεπεράσει το ιρανικό καθεστώς, η Ουάσιγκτον δεν θα πρέπει να θεωρεί δεδομένο ότι η Τεχεράνη είναι πρόθυμη να προβεί σε περισσότερες υποχωρήσεις απλώς και μόνο επειδή η πίεση συνεχίζεται».

Ο Σιτρίνοβιτς συνέχισε: «Αυτή η κατάσταση αφήνει ένα πολύ πιο επικίνδυνο ερώτημα· όχι, φυσικά, το αν το Ιράν θα επιδιώξει να αυξήσει το κόστος της παρούσας κατάστασης, αλλά το ποιο είναι το όριο στο οποίο είναι διατεθειμένο να φτάσει».

Ο Σιτρίνοβιτς, ο οποίος διαθέτει μακρά διαδρομή στον τομέα των πληροφοριών και της ασφάλειας του στρατού του ισραηλινού καθεστώτος, σημείωσε:

«Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει πάρει ένα μεγάλο ρίσκο. Απορρίπτοντας την τελευταία πρόταση του Ιράν, διακινδυνεύει να ενισχύσει το συμπέρασμα της Τεχεράνης ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει καμία πρόθεση να επιστρέψει στο πλαίσιο του μνημονίου συναντίληψης του Ιουνίου (του μνημονίου για τον τερματισμό του πολέμου) με όρους που το Ιράν θεωρεί αποδεκτούς».

Σύμφωνα με τον αναλυτή, η εν λόγω συμφωνία για τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων προέβλεπε ρυθμίσεις για την επαναδιάνοιξη των Στενών του Ορμούζ, τη μείωση των κυρώσεων και την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Ο Σιτρίνοβιτς εκτιμά: «Από την οπτική γωνία της Τεχεράνης, η διατήρηση του status quo δεν διαθέτει μεγάλη στρατηγική λογική.

»Εάν η διπλωματία δεν μπορεί να αποκαταστήσει όσα το Ιράν θεωρεί ότι του είχαν υποσχεθεί, οι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν κίνητρο να δημιουργήσουν μεγαλύτερη πίεση, ώστε η Ουάσιγκτον να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα δυσκολότερο δίλημμα».

Ο ίδιος πρόσθεσε: «Εδώ είναι που το δίλημμα του Τραμπ γίνεται όλο και πιο περίπλοκο.

»Η αμερικανική διοίκηση μπορεί είτε να συνεχίσει να ασκεί πίεση αναλαμβάνοντας το ρίσκο να προκαλέσει μια ευρύτερη κλιμάκωση από την πλευρά του Ιράν, είτε να αναζητήσει μια διπλωματική φόρμουλα την οποία η Τεχεράνη θα μπορεί να παρουσιάσει ως απτή αλλαγή της υφιστάμενης κατάστασης.

»Αυτό που φαίνεται ολοένα και πιο δύσκολο είναι η επ’ αόριστον διατήρηση του σημερινού επιπέδου πίεσης με την προσδοκία ότι το Ιράν απλώς θα αποδεχθεί το κόστος».

Ο Ισραηλινός αναλυτής επισημαίνει: «Είναι αμφίβολο αν το Ιράν θα διευκολύνει τα πράγματα για τον Τραμπ ώστε εκείνος να διεκδικήσει μια μονομερή νίκη.

»Ο στόχος της Τεχεράνης θα είναι να αποδείξει ότι η αυξημένη αμερικανική πίεση επιφέρει μεγαλύτερο κόστος για την ίδια την Αμερική, και όχι την συνθηκολόγηση του Ιράν».

Ο Σιτρίνοβιτς κατέληξε: «Η παρούσα συγκυρία διαμορφώνει τις προϋποθέσεις για έναν επικίνδυνο κύκλο κλιμάκωσης· η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η αύξηση της πίεσης τη φέρνει σε ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση, ενώ η Τεχεράνη πιστεύει ότι η περαιτέρω κλιμάκωση είναι αναγκαία για να εξαναγκαστεί η Ουάσιγκτον να επιστρέψει σε μια αποδεκτή συμφωνία.

»Υπό αυτές τις συνθήκες, η αποφυγή ενός νέου γύρου κλιμάκωσης καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής».

Έπειτα από τη μεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ, το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν στις 17 Ιουνίου το Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ.

Σύμφωνα με το Άρθρο 5 του μνημονίου, το Ιράν δεσμεύτηκε να προβεί στις απαραίτητες ρυθμίσεις για τη διευκόλυνση της ασφαλούς διέλευσης των πλοίων.

Το Ιράν ξεκίνησε αμέσως τεχνικές διαπραγματεύσεις με το Σουλτανάτο του Ομάν με σκοπό την εφαρμογή αυτής της δέσμευσης και την επαναφορά της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα.

Κατά τις δύο εβδομάδες που ακολούθησαν την εφαρμογή του μνημονίου, η θαλάσσια κίνηση ανέκαμψε περίπου στο 60% των προπολεμικών επιπέδων.

Ωστόσο, όπως υποστηρίζουν ιρανικοί κύκλοι, οι μεταγενέστερες μονομερείς ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών -συμπεριλαμβανομένης της παραβίασης των ιρανικών ρυθμίσεων που προβλέπονταν στο μνημόνιο για τη θαλάσσια κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ, καθώς και των στρατιωτικών τους δράσεων- διατάραξαν και ανέστειλαν την εφαρμογή του κειμένου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, λένε οι ίδιοι ιρανικοί κύκλοι, αντί να προσφύγουν στον μηχανισμό επίλυσης διαφορών που προέβλεπε το μνημόνιο, κατέφυγαν σε στρατιωτική επιθετικότητα.

Σύμφωνα με τον Σεγέντ Αμπάς Αραγκτσί, Υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, η Τεχεράνη «διατήρησε ανοιχτή την πόρτα της διπλωματίας και συμμετείχε συνεχώς και με καλή πίστη στις διαπραγματεύσεις κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο ετών».

Ο Αραγκτσί, αναφερόμενος στη στάση της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν, τόνισε:

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες απαντούσαν κάθε φορά με κακή πίστη και, αντί για τη διπλωματία, κατέφευγαν στη στρατιωτική επιθετικότητα.

»Αυτές οι εμπειρίες έχουν δημιουργήσει βαθιά καχυποψία απέναντι στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων χωρίς τη λήψη αξιόπιστων εγγυήσεων που θα αποτρέπουν την επανάληψη παρόμοιων ενεργειών».

Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, ο οποίος συνάντησε τον Στιβ Γουίτκοφ, ανώτερο διαπραγματευτή του Αμερικανού Προέδρου, καθώς και εκπροσώπους μεσολαβητριών χωρών στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, εξήγησε σχετικά με το επταήμερο σχέδιο του Ιράν:

«Το Ιράν διαβίβασε στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω του Κατάρ ένα συγκεκριμένο επταήμερο σχέδιο.

»Εάν εξασφαλιστούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις, τα Στενά του Ορμούζ μπορεί να επαναδιανοιχθούν και η ομαλή θαλάσσια ναυσιπλοΐα να αποκατασταθεί εντός επτά ημερών».

Αντιδρώντας στις δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου για την προτεινόμενη πρωτοβουλία, ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών ανέφερε επίσης:

«Είδαμε την πρώτη αντίδραση από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, αλλά δεν μας έχει διαβιβαστεί ακόμη τίποτα επίσημο από τους μεσολαβητές.

»Ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει προβεί επίσης σε πολλές αντιφατικές δηλώσεις, οι οποίες δυστυχώς ακούγονται συχνά από τον ίδιο.

»Αναμένουμε τις οριστικές θέσεις που θα μας μεταφέρουν οι ενδιάμεσοι και θα αποφασίσουμε με βάση αυτές.

»Σε κάθε περίπτωση, οι όροι μας είναι σαφείς και οποιοδήποτε βήμα προόδου για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ εξαρτάται από την εκπλήρωση αυτών των προϋποθέσεων, από τις οποίες δεν πρόκειται να υπαναχωρήσουμε».

Ο Αραγκτσί υπογράμμισε: «Οι εχθροί μας έχουν δοκιμάσει όλες τις οδούς· κάθε δρόμο που μπορούσαν να ακολουθήσουν τον ακολούθησαν και δεν πέτυχαν κανένα αποτέλεσμα.

»Δεν υπάρχει άλλη λύση πέραν μιας διαπραγματευτικής διευθέτησης, βασισμένης στην τιμή, τη δικαιοσύνη, τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του ιρανικού λαού και την ικανοποίηση των λαϊκών και νόμιμων αιτημάτων του.

»Μόνο μια διαπραγματευτική λύση μπορεί να τους βγάλει από αυτό το αδιέξοδο. Αυτή είναι η θέση μας».