Το Ηλιοστάσιο και οι Ισημερίες: Η σταθερότητα του Φωτός και η ισορροπία του Νόμου

Από την αρχαιότητα ο άνθρωπος ύψωνε το βλέμμα προς τον ουρανό, όχι μόνο για να μετρήσει τον χρόνο, αλλά και για να αναζητήσει μέσα στην αρμονία του Σύμπαντος ένα πρότυπο για τη δική του ζωή.

Η πορεία του Ήλιου, η εναλλαγή του φωτός και του σκότους, τα ηλιοστάσια και οι ισημερίες δεν αποτελούν απλώς αστρονομικά φαινόμενα.

Μετατρέπονται σε σύμβολα της πνευματικής πορείας του ανθρώπου, της αναζητήσεως του μέτρου και της ανάγκης να θεμελιωθεί η ανθρώπινη κοινωνία επάνω σε σταθερές αρχές.

Ο Συμβολικός Τεκτονισμός συνδέθηκε παραδοσιακά με τα δύο ηλιοστάσια και ιδίως με τις εορτές των δύο Αγίων Ιωάννων: του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού, πλησίον του θερινού ηλιοστασίου, και του Αγίου Ιωάννου του Ευαγγελιστού, πλησίον του χειμερινού.

Δεν πρόκειται απλώς για μία ημερολογιακή σύμπτωση.

Οι δύο αυτές εορτές περιβάλλουν συμβολικά ολόκληρη την πορεία του φωτός μέσα στον χρόνο.

Κατά το θερινό ηλιοστάσιο, ο Ήλιος φθάνει στο υψηλότερο σημείο της φαινομενικής πορείας του και η ημέρα αποκτά τη μεγαλύτερη διάρκειά της. Το φως φαίνεται να θριαμβεύει.

Αλλά ακριβώς τη στιγμή της μεγαλύτερης επικρατήσεώς του αρχίζει βαθμιαία η υποχώρησή του.

Αντιστοίχως, κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο, όταν η νύχτα φθάνει στη μεγαλύτερη διάρκειά της, αρχίζει ήδη η επιστροφή του φωτός.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα βαθύτερα διδάγματα του Συμβολικού Τεκτονισμού.

Καμία νίκη δεν είναι λόγος αλαζονείας και καμία δοκιμασία δεν δικαιολογεί την απελπισία. Στο αποκορύφωμα της δυνάμεως αρχίζει η ανάγκη της περισυλλογής, ενώ μέσα στο βαθύτερο σκοτάδι γεννιέται ήδη η ελπίδα της αναγεννήσεως.

Το ηλιοστάσιο είναι σημείο καμπής. Ο Ήλιος φαίνεται για λίγο να «στέκεται», πριν αντιστρέψει την πορεία του.

Συμβολικά, καλεί και τον Τέκτονα να σταθεί. Να διακόψει για λίγο την αδιάκοπη κίνηση της καθημερινότητας, να εξετάσει το έργο του, να αναλογισθεί τα σφάλματα και τις κατακτήσεις του και να επαναπροσδιορίσει την πορεία του.

Η στάση αυτή δεν είναι ακινησία. Είναι η δημιουργική παύση πριν από τη νέα πορεία.

Όπως ο Τέκτων δεν μπορεί να οικοδομήσει χωρίς να ελέγξει την ευθυγράμμιση και τη σταθερότητα του έργου του, έτσι και ο άνθρωπος δεν μπορεί να προχωρήσει πνευματικά χωρίς αυτογνωσία και αυτοέλεγχο.

Εάν όμως τα ηλιοστάσια εκφράζουν τα δύο ακραία σημεία της πορείας του φωτός, οι ισημερίες εκφράζουν την ισορροπία.

Κατά την εαρινή και τη φθινοπωρινή ισημερία, η ημέρα και η νύχτα προσεγγίζουν την ισότητα.

Το φως και το σκοτάδι δεν καταργούν το ένα το άλλο, αλλά συνυπάρχουν σε μία στιγμή κοσμικού μέτρου.

Για τον Αρχαίο και Αποδεδεγμένο Σκωτικό Τύπο, η ισημερία αποκτά ιδιαίτερη συμβολική σημασία.

Ο Σκωτικός Τύπος δεν περιορίζεται στην ατομική βελτίωση.

Εξετάζει τον άνθρωπο ως ηθικό ον, ως πολίτη, ως φορέα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων και ως υπεύθυνο μέλος μιας οργανωμένης κοινωνίας.

Για τον λόγο αυτό, η ισορροπία της ισημερίας γίνεται εικόνα της Δικαιοσύνης, της ισονομίας και του ορθού μέτρου.

Η ισημερία δεν σημαίνει ομοιομορφία. Η ημέρα παραμένει ημέρα και η νύχτα παραμένει νύχτα.

Οι αντίθετες δυνάμεις δεν χάνουν την ιδιαίτερη φύση τους. Βρίσκονται, όμως, σε ισόρροπη σχέση.

Κατά τον ίδιο τρόπο, η τεκτονική ισότητα δεν απαιτεί να γίνουν όλοι οι άνθρωποι ίδιοι. Απαιτεί να αντιμετωπίζονται όλοι με το ίδιο μέτρο δικαιοσύνης, με τον ίδιο σεβασμό προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και με ίση εφαρμογή των κανόνων.

Η ισονομία δεν αποτελεί μόνο πολιτική ή νομική αρχή. Είναι πρωτίστως ηθική επιταγή.

Σημαίνει ότι ο κανόνας δεν μεταβάλλεται ανάλογα με το πρόσωπο, τη δύναμη, τη θέση, τη φιλία ή την αντιπάθεια.

Όπου ο νόμος εφαρμόζεται αυστηρά στους αδύναμους και επιεικώς στους ισχυρούς, δεν υπάρχει Δικαιοσύνη.

Όπου το μέτρο αλλάζει ανάλογα με το συμφέρον, η ισορροπία έχει ήδη διαταραχθεί.

Η ζυγαριά της Δικαιοσύνης είναι η ανθρώπινη απεικόνιση της ισημερίας.

Οι δύο δίσκοι της πρέπει να παραμένουν ισόρροποι.

Όχι επειδή τα πράγματα που τοποθετούνται επάνω τους είναι όμοια, αλλά επειδή κρίνονται με το ίδιο μέτρο.

Στον ΑΑΣΤ η εξουσία δεν νοείται ως προνόμιο, αλλά ως ευθύνη.

Όσο υψηλότερη είναι η θέση, τόσο μεγαλύτερη είναι η υποχρέωση αυτοπεριορισμού, δικαιοσύνης και λογοδοσίας.

Ο αληθινός ηγέτης δεν βρίσκεται υπεράνω του Νόμου.

Υποτάσσεται πρώτος σε αυτόν, ώστε να μπορεί να ζητήσει και από τους άλλους να τον σεβασθούν.

Η ισημερία υπενθυμίζει ότι καμία δύναμη δεν πρέπει να κυριαρχεί ανεξέλεγκτα.

Η αυστηρότητα χωρίς επιείκεια μετατρέπεται σε σκληρότητα.

Η επιείκεια χωρίς κανόνες οδηγεί στην αυθαιρεσία.

Η ελευθερία χωρίς ευθύνη καταλήγει σε ασυδοσία, ενώ η τάξη χωρίς ελευθερία γίνεται καταπίεση.

Η Δικαιοσύνη βρίσκεται στη δύσκολη, αλλά αναγκαία, αρμονία των αντιθέτων.

Η εαρινή και η φθινοπωρινή ισημερία εκφράζουν δύο διαφορετικές όψεις αυτής της ισορροπίας.

Η εαρινή σηματοδοτεί την είσοδο σε μία περίοδο αυξήσεως του φωτός. Είναι σύμβολο αναγεννήσεως, δημιουργίας και ανανεώσεως.

Η φθινοπωρινή σηματοδοτεί την είσοδο σε μία περίοδο αυξήσεως του σκότους. Είναι σύμβολο περισυλλογής, ωριμότητας και απολογισμού.

Και οι δύο, όμως, αρχίζουν από το ίδιο σημείο: την ισορροπία.

Αυτό αποτελεί σπουδαίο δίδαγμα.

Κάθε νέα δημιουργία πρέπει να ξεκινά από σταθερά θεμέλια, αλλά και κάθε απολογισμός πρέπει να γίνεται με δικαιοσύνη και αμεροληψία.

Ούτε ο ενθουσιασμός της ανοίξεως ούτε η μελαγχολία του φθινοπώρου πρέπει να διαταράσσουν το μέτρο.

Το ηλιοστάσιο και η ισημερία δεν είναι αντίθετα σύμβολα. Είναι συμπληρωματικά.

Το ηλιοστάσιο διδάσκει τη σταθερότητα στο σημείο της μεταβολής.

Η ισημερία διδάσκει την ισορροπία μέσα στην αέναη κίνηση.

Το πρώτο καλεί τον άνθρωπο να σταθεί και να αναλογισθεί. Η δεύτερη τον καλεί να ζυγίσει και να κρίνει.

Ο Συμβολικός Τεκτονισμός θέτει τα θεμέλια του εσωτερικού Ναού. Ο ΑΑΣΤ αναπτύσσει επάνω σε αυτά μία ευρύτερη φιλοσοφία καθήκοντος, δικαιοσύνης και κοινωνικής ευθύνης.

Ο πρώτος διδάσκει στον Τέκτονα να αναζητεί το Φως. Ο δεύτερος του υπενθυμίζει ότι οφείλει να μεταφέρει το Φως αυτό στον κόσμο, υπηρετώντας τον άνθρωπο και υπερασπιζόμενος την ελευθερία, την ισότητα και τη δικαιοσύνη.

Η ουράνια τάξη δεν επιβάλλεται με θόρυβο.

Ο Ήλιος δεν διακηρύσσει την πορεία του και η ισημερία δεν απαιτεί να αναγνωρισθεί.

Και όμως, η κίνησή τους παραμένει σταθερή, ακριβής και παγκόσμια.

Ίσως αυτή να είναι η υψηλότερη διδασκαλία τους: οι μεγάλες αρχές δεν χρειάζονται επίδειξη. Χρειάζονται συνέπεια.

Σε έναν κόσμο όπου τα μέτρα συχνά μεταβάλλονται ανάλογα με τα συμφέροντα, το ηλιοστάσιο μας καλεί να παραμείνουμε σταθεροί στις αρχές μας και οι ισημερίες να εφαρμόζουμε το ίδιο μέτρο προς όλους. Διότι χωρίς σταθερότητα οι αρχές γίνονται απλές διακηρύξεις, ενώ χωρίς ισονομία η Δικαιοσύνη καταντά προνόμιο.

Ας είναι, λοιπόν, το ηλιοστάσιο η στιγμή κατά την οποία επανεξετάζουμε την πορεία μας και οι ισημερίες οι στιγμές κατά τις οποίες επαναφέρουμε τη ζυγαριά στο κέντρο της.

Και ας θυμόμαστε ότι ο αληθινός Τέκτων δεν αναζητεί μόνο το Φως για τον εαυτό του. Εργάζεται ώστε το Φως να κατανέμεται δίκαια, να φωτίζει χωρίς διακρίσεις και να καθιστά τον κόσμο περισσότερο ελεύθερο, περισσότερο ισόνομο και περισσότερο ανθρώπινο.