Στον «πάγο» η συμφωνία ΕΕ-Μερκοσούρ: Το Ευρωκοινοβούλιο την παραπέμπει στο Ευρωδικαστήριο

Σε μια κίνηση που προκαλεί ισχυρούς τριγμούς στις εμπορικές σχέσεις της Ευρώπης με τη Λατινική Αμερική, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε την Τετάρτη 21/01 να παραπέμψει τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με το μπλοκ της Μερκοσούρ (Mercosur) στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η εξέλιξη αυτή επιφέρει καίριο πλήγμα στη διαδικασία επικύρωσης, καθυστερώντας την επ’ αόριστον και θέτοντας εν αμφιβόλω την τελική της υλοποίηση.

Η ψηφοφορία εξελίχθηκε σε θρίλερ, επιβεβαιώνοντας το βαθύ διχασμό εντός της Ευρωβουλής.

Το αίτημα παραπομπής εγκρίθηκε με οριακή πλειοψηφία, συγκεντρώνοντας 334 ψήφους υπέρ, έναντι 324 κατά, ενώ 11 ευρωβουλευτές επέλεξαν την αποχή.

Διπλωματικό διακύβευμα και αγροτικές αντιδράσεις

Η συμφωνία, η οποία υπεγράφη στις 17 Ιανουαρίου, φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια γιγαντιαία ζώνη ελεύθερων συναλλαγών που θα καλύπτει περισσότερους από 700 εκατομμύρια καταναλωτές.

Οι υποστηρικτές της, εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ορισμένων κρατών-μελών, την προκρίνουν ως ένα αναγκαίο γεωστρατηγικό εργαλείο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την απεξάρτηση από την επιρροή των ΗΠΑ.

Ωστόσο, το πολιτικό κλίμα παραμένει εκρηκτικό. Χώρες όπως η Γαλλία και η Πολωνία ηγούνται του μετώπου της άρνησης, ενώ ο αγροτικός κόσμος βρίσκεται επί ποδός πολέμου.

Οι Ευρωπαίοι παραγωγοί εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για την εισροή φθηνών λατινοαμερικανικών προϊόντων, τα οποία, όπως υποστηρίζουν, δεν πληρούν τις αυστηρές ποιοτικές και περιβαλλοντικές προδιαγραφές της ΕΕ.

Μάλιστα, την παραμονή της ψηφοφορίας, το Στρασβούργο μετατράπηκε σε πεδίο μάχης, με χιλιάδες αγρότες να πολιορκούν το Ευρωκοινοβούλιο με τα τρακτέρ τους, οδηγώντας σε σοβαρές συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας.

Τα νομικά «αγκάθια» και η στρατηγική της Κομισιόν

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καλείται πλέον να αποφανθεί εάν το κείμενο της συμφωνίας είναι συμβατό με τις Συνθήκες της Ένωσης.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η τακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να «τεμαχίσει» τη συμφωνία, απομονώνοντας το εμπορικό σκέλος ώστε αυτό να εγκριθεί αποκλειστικά από τα ευρωπαϊκά όργανα, παρακάμπτοντας την ανάγκη επικύρωσης από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών.

Παράλληλα, οι δικαστές θα εξετάσουν τη νομιμότητα του λεγόμενου «μηχανισμού επαναζυγοστάθμισης».

Πρόκειται για μια ρήτρα που επιτρέπει στις χώρες της Μερκοσούρ να λαμβάνουν αντίμετρα, στην περίπτωση που μελλοντικές περιβαλλοντικές ή κοινωνικές νομοθεσίες της ΕΕ περιορίσουν τις εξαγωγές τους.

Η επόμενη ημέρα

Η προσφυγή στο Δικαστήριο αναστέλλει αυτόματα την τελική ψηφοφορία στο Ευρωκοινοβούλιο, η οποία αναμενόταν τους προσεχείς μήνες.

Δεδομένου ότι μια τέτοια δικαστική απόφαση απαιτεί συνήθως περισσότερο από ένα έτος, η συμφωνία εισέρχεται σε φάση παρατεταμένης στασιμότητας.

Αν και η Κομισιόν διατηρεί τη νομική δυνατότητα να επιδιώξει μια προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας, μια τέτοια κίνηση θεωρείται πολιτικά παρακινδυνευμένη, καθώς θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια πρωτοφανή θεσμική κρίση ανάμεσα στην Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.