Τουρκία και Ιράν συμμαχούν κατά του Ισραήλ εν μέσω ανακατατάξεων στις περιφερειακές ισορροπίες

Επί σειρά ετών, οι περιφερειακοί ανταγωνισμοί περιόριζαν τη συνεργασία μεταξύ της Τουρκίας και του Ιράν. Σήμερα, ωστόσο, οι κοινές ανησυχίες για την ασφάλεια σε σχέση με το Ισραήλ δημιουργούν ένα σημείο σύγκλισης. Κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Τεχεράνη, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε το Ισραήλ ως τη «μεγαλύτερη απειλή» της περιοχής.

Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, φιλοξενούμενος στην Τεχεράνη από τον Ιρανό ομόλογό του, Αμπάς Αρακτσί, δήλωσε ότι και οι δύο χώρες θεωρούν το Ισραήλ ως «τη μεγαλύτερη απειλή για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή», εξαιτίας των «επεκτατικών πολιτικών» του.

Η Άγκυρα εμφανίζεται όλο και πιο οργισμένη με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Συρία, τις οποίες θεωρεί απειλή για την ασφάλεια.

Σημειώνεται ότι το νέο καθεστώς της Συρίας αποτελεί στενό σύμμαχο της Τουρκίας.

Μετά την ανατροπή του συριακού καθεστώτος που υποστηριζόταν από το Ιράν και την αποδυνάμωση της ιρανικής επιρροής στον Καύκασο -έναν ακόμη τομέα ανταγωνισμού με την Τουρκία- η Τεχεράνη αντιμετωπίζεται πλέον από την Άγκυρα ως μικρότερη απειλή.

«Η Άγκυρα βλέπει ότι τα φτερά της Τεχεράνης έχουν κοπεί, και είμαι βέβαιος ότι είναι επίσης πολύ ικανοποιημένη γι’ αυτό», δήλωσε στο RFI ο ειδικός σε θέματα διεθνών σχέσεων, Σολί Οζέλ.

Ο Οζέλ προβλέπει ότι η περιορισμένη πλέον ισχύς του Ιράν ανοίγει την πόρτα για μεγαλύτερη συνεργασία με την Τουρκία.

Συνεργασία υπό όρους

«Ο ανταγωνισμός και η συνεργασία είναι αυτά που πραγματικά ορίζουν τις σχέσεις τους.

»Τώρα που το Ιράν είναι πιο αδύναμο, η σχέση είναι πιο ισορροπημένη.

»Υπάρχουν όμως όρια, τα οποία καθορίζονται από την προσέγγιση της Αμερικής προς το Ιράν», ανέφερε ο Οζέλ.

Ο Μουράτ Ασλάν από το SETA (Ίδρυμα Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών), μια τουρκική φιλοκυβερνητική δεξαμενή σκέψης, επισημαίνει ότι οι μεταβαλλόμενες δυναμικές στο εσωτερικό του Ιράν δίνουν επίσης ώθηση στις τουρκικές διπλωματικές προσπάθειες προς την Τεχεράνη.

«Το Ιράν προσπαθεί να οικοδομήσει ένα νέο τοπίο στο οποίο θα μπορεί να επικοινωνεί με τη Δύση, αλλά υπό τους όρους που το ίδιο έχει θέσει», παρατηρεί ο Ασλάν.

«Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία μπορεί να συμβάλει.

»Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Τουρκία διαπραγματεύεται ή επικοινωνεί με το Ιράν, προκειμένου να βρεθούν οι όροι μιας πιθανής κοινής συναίνεσης».

Ωστόσο, η θέρμανση των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Ιράν δεν αντιμετωπίζεται ευνοϊκά από το Ισραήλ, οι υπουργοί του οποίου έχουν με τη σειρά τους κατηγορήσει την Τουρκία ως τη μεγαλύτερη απειλή για το κράτος τους.

Οι εντάσεις κλιμακώνονται λόγω της σθεναρής υποστήριξης του Τούρκου Προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προς τη Χαμάς, την οποία οι δυτικοί σύμμαχοι της Άγκυρας έχουν χαρακτηρίσει τρομοκρατική οργάνωση.

«Προφανώς, το Ισραήλ δεν επιθυμεί να βλέπει τις ιρανοτουρκικές σχέσεις να βελτιώνονται, καθώς θεωρεί το Ιράν υπαρξιακή απειλή· επομένως, οτιδήποτε βοηθά το Ιράν είναι προβληματικό από την πλευρά του Ισραήλ», προειδοποιεί η αναλύτρια θεμάτων Τουρκίας, Γκάλια Λίντενστραους, από το Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS) στο Τελ Αβίβ.

Αυτόν τον μήνα, οι ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας κατηγόρησαν τη Χαμάς ότι διεξάγει μια μεγάλη χρηματοοικονομική επιχείρηση στην Τουρκία υπό την επίβλεψη του Ιράν.

Πολλά υψηλόβαθμα στελέχη της Χαμάς πιστεύεται ότι διαμένουν στην Κωνσταντινούπολη.

Ο παράγοντας των ΗΠΑ

Οι ισραηλινές ανησυχίες για τη βελτίωση των σχέσεων της Τουρκίας με το Ιράν αναμένεται να ενταθούν, καθώς Τούρκοι αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι μια επίσκεψη του Προέδρου Ερντογάν στο Ιράν έχει «συμφωνηθεί επί της αρχής».

Η Άγκυρα καλείται επίσης να τηρήσει μια λεπτή ισορροπία, ώστε να διασφαλίσει ότι οι επαφές της με το Ιράν δεν θα διακινδυνεύσουν να εξοργίσουν τον Αμερικανό σύμμαχό της, δεδομένων των συνεχιζόμενων εντάσεων μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.

Οι καλές σχέσεις με την Ουάσιγκτον είναι ζωτικής σημασίας για την Άγκυρα, καθώς προσβλέπει στον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, για να βοηθήσει στην εκτόνωση των εντάσεων με το Ισραήλ.

«Για το Ισραήλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαμορφώνουν το περιβάλλον αυτή τη στιγμή», παρατηρεί ο Ασλάν.

«Η τουρκική προτίμηση είναι η άσκηση μιας διπλωματίας μέσω των μυστικών υπηρεσιών με τους Ισραηλινούς, ώστε να αποφευχθεί μια αναδυόμενη σύγκρουση και να βασιστεί στην αμερικανική διαμεσολάβηση και διευκόλυνση για τον κατευνασμό της κατάστασης», πρόσθεσε ο Ασλάν.

Πηγή: rfi.fr