Οι Μουσικοί της Βρέμης: Όταν ο προορισμός χάνει τη σημασία του

Υπάρχουν παραμύθια που διαβάζονται στην παιδική ηλικία και ξεχνιούνται. Υπάρχουν όμως και ορισμένα που, όσο μεγαλώνει κανείς, αποκαλύπτουν συνεχώς νέα επίπεδα νοήματος. Ένα από αυτά είναι οι «Μουσικοί της Βρέμης» των Αδελφών Γκριμ.

Η επιφανειακή ανάγνωση είναι γνωστή. Ένας γάιδαρος, ένας σκύλος, μια γάτα και ένας κόκορας, όλοι γερασμένοι και θεωρούμενοι πλέον άχρηστοι από τους ιδιοκτήτες τους, αποφασίζουν να εγκαταλείψουν τη μέχρι τότε ζωή τους και να κατευθυνθούν προς τη Βρέμη, όπου ονειρεύονται να γίνουν μουσικοί.

Όμως η αληθινή αξία του παραμυθιού δεν βρίσκεται στη Βρέμη.

Βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν φτάνουν ποτέ εκεί.

Καθένα από τα ζώα ξεκινά μόνο του.

Ο γάιδαρος δεν μπορεί πλέον να μεταφέρει φορτία.

Ο σκύλος δεν έχει τη δύναμη να κυνηγήσει.

Η γάτα δεν πιάνει πια ποντίκια.

Ο κόκορας έχει χάσει τη χρησιμότητά του στα μάτια των ανθρώπων.

Το κοινό τους στοιχείο είναι ότι η κοινωνία τούς έχει ήδη κατατάξει στους «άχρηστους».

Πόσες φορές δεν συμβαίνει το ίδιο και στους ανθρώπους;

Άνθρωποι που απομακρύνονται από την εργασία τους λόγω ηλικίας.

Άνθρωποι που αποτυγχάνουν σε μία προσπάθεια.

Άνθρωποι που θεωρούνται ξεπερασμένοι, παρωχημένοι ή ανεπαρκείς.

Η κοινωνία συχνά αξιολογεί τον άνθρωπο με βάση τη χρησιμότητά του και όχι με βάση την αξία του.

Τα τέσσερα ζώα όμως δεν αποδέχονται αυτή την ετυμηγορία.

Ξεκινούν ένα ταξίδι αναζητώντας έναν νέο σκοπό.

Η Βρέμη ήταν γνωστή για την προοδευτικότητα της.

Στην πορεία αντιλαμβάνονται κάτι βαθύτερο: κανένα από αυτά μόνο του δεν διαθέτει ιδιαίτερη δύναμη. Μαζί όμως διαθέτουν κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Διαφορετικές αδυναμίες ενώνονται και δημιουργούν μία νέα δύναμη.

Ο γάιδαρος προσφέρει το μέγεθος και τη σταθερότητά του. Ο σκύλος το θάρρος του. Η γάτα την ευκινησία και την πονηριά της. Ο κόκορας τη φωνή και την εγρήγορσή του. Καθένας συνεισφέρει αυτό που μπορεί και όχι αυτό που δεν μπορεί.

Εδώ βρίσκεται ίσως το σπουδαιότερο δίδαγμα του παραμυθιού.

Οι μεγάλες ανθρώπινες δημιουργίες δεν προέρχονται από την τελειότητα των ατόμων αλλά από τη συμπληρωματικότητα των ανθρώπων.

Η αληθινή αδελφότητα, η φιλία, η κοινωνία, ακόμη και οι ισχυροί θεσμοί, δεν οικοδομούνται από όμοιους ανθρώπους αλλά από διαφορετικούς ανθρώπους που αποφασίζουν να πορευθούν μαζί.

Το αποκορύφωμα της ιστορίας είναι αποκαλυπτικό.

Τα ζώα ανακαλύπτουν το σπίτι των ληστών. Ενώνουν τις φωνές και τις δυνάμεις τους, τρομάζουν τους κακοποιούς και καταλαμβάνουν το σπίτι. Εκεί βρίσκουν τροφή, ασφάλεια και ηρεμία.

Και τότε συμβαίνει κάτι παράδοξο.

Ξεχνούν τη Βρέμη.

Ο αρχικός στόχος, που φαινόταν τόσο σημαντικός στην αρχή του ταξιδιού, χάνει κάθε σημασία.

Δεν εγκαταλείπουν επειδή απέτυχαν. Εγκαταλείπουν επειδή ανακάλυψαν κάτι καλύτερο από αυτό που αναζητούσαν.

Πόσες φορές δεν συμβαίνει το ίδιο και στη ζωή;

Θέτουμε έναν στόχο, πιστεύοντας ότι εκεί βρίσκεται η ευτυχία.

Ένα επάγγελμα, μία θέση, μία διάκριση, μία περιουσία.

Ξεκινάμε να βαδίζουμε προς αυτόν τον προορισμό και στην πορεία ανακαλύπτουμε ανθρώπους, εμπειρίες και αλήθειες πολύ σημαντικότερες από τον αρχικό μας σκοπό.

Τότε αντιλαμβανόμαστε ότι η πραγματική αξία δεν βρισκόταν στον προορισμό αλλά στο ταξίδι.

Η Βρέμη, τελικά, είναι ένα σύμβολο. Αντιπροσωπεύει τις προσδοκίες μας.

Το σπίτι των ληστών αντιπροσωπεύει την απρόσμενη ευκαιρία που εμφανίζεται όταν συνεχίζουμε να προχωρούμε παρά τις δυσκολίες.

Το παραμύθι μάς διδάσκει ότι η ζωή δεν τελειώνει όταν οι άλλοι μάς θεωρούν τελειωμένους. Δεν τελειώνει όταν χάνουμε τη νεότητα, τη δύναμη ή τη θέση μας. Αντιθέτως, πολλές φορές τότε αρχίζει το σημαντικότερο κεφάλαιό της.

Οι Μουσικοί της Βρέμης δεν έγιναν ποτέ μουσικοί.

Έγιναν όμως κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Έγιναν μια κοινότητα.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη σοφία του παραμυθιού: όταν άνθρωποι ή πλάσματα που μοιάζουν αδύναμα ενώσουν τις δυνάμεις τους με εμπιστοσύνη και αλληλεγγύη, όχι μόνο ξεπερνούν την αχρηστία που τους αποδίδουν οι άλλοι, αλλά συχνά ανακαλύπτουν ότι ο προορισμός που αναζητούσαν δεν ήταν ποτέ τόσο σημαντικός όσο η συντροφιά με την οποία ταξίδεψαν προς αυτόν.

Εμείς συνήθως ενεργούμε ανάποδα, διαλύουμε την ενότητα, την μόνη δύναμη που έχουμε, για να φθάσουμε στην Βρέμη μόνοι μας, αλλά οι ληστές καραδοκούν.