Τουρκία: Όλο και πιο μακριά από την ΕΕ – Σκληρό «κατηγορώ» για Δημοκρατία και «Γαλάζια Πατρίδα»

Σε μια κίνηση που επικυρώνει την απόσταση που χωρίζει πλέον την Άγκυρα από το ευρωπαϊκό κεκτημένο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την ετήσια έκθεση για την Τουρκία, στέλνοντας ένα αυστηρό μήνυμα: η ενταξιακή διαδικασία παραμένει όχι απλώς παγωμένη (από το 2018), αλλά ανέφικτη υπό τις παρούσες συνθήκες.

Η έκθεση, με εισηγητή τον Σοσιαλιστή ευρωβουλευτή Νάτσο Σάντσες Αμόρ, σκιαγραφεί μια χώρα που διολισθαίνει σε αυταρχικά πρότυπα, θέτοντας παράλληλα «κόκκινες γραμμές» για τα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου.

«Αυταρχική Τροχιά» και Κράτος Δικαίου

Το Σώμα καταγράφει μια «δεινή κατάσταση» στο πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μιλώντας ανοιχτά για δημοκρατική οπισθοδρόμηση.

Η έκθεση είναι πρωτοφανής στην κριτική της, καθώς δεν στοχοποιεί μόνο την τουρκική κυβέρνηση, αλλά στρέφει τα βέλη της και κατά των θεσμών της ΕΕ και των κρατών-μελών, καταλογίζοντάς τους «σιωπή» απέναντι στη διάβρωση του κράτους δικαίου στην Τουρκία.

Το Ευρωκοινοβούλιο ζητά άμεση προστασία για τους διωκόμενους της αντιπολίτευσης (με ειδική αναφορά στην περίπτωση του Εκρέμ Ιμάμογλου), τους δημοσιογράφους, τους ακαδημαϊκούς και τους υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειος και Κυπριακό

Παρά την αναγνώριση των πρόσφατων βημάτων αποκλιμάκωσης (όπως ο διάλογος με την Ελλάδα), το ΕΚ παραμένει επιφυλακτικό, καταδικάζοντας:

◾Το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»: Το οποίο χαρακτηρίζει προκλητικό και επιθετικό.

◾Το casus belli: Κρίνεται ως ασύμβατο με τις αρχές της καλής γειτονίας και της συμμαχικής σχέσης.

◾Παρεμβάσεις σε έργα υποδομής: Ειδική μνεία γίνεται στις ενέργειες που υπονομεύουν τον Great Sea Interconnector και τον EastMed.

◾Παραβιάσεις: Το Σώμα καταγγέλλει την εργαλειοποίηση των NAVTEX, τις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και τη μη συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας, απορρίπτοντας εκ νέου το παράνομο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο.

◾Στο Κυπριακό, η θέση παραμένει αμετακίνητη: λύση δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, με απόλυτη καταδίκη των μονομερών ενεργειών στα Βαρώσια.

Γεωπολιτικός ρόλος και το «φλερτ» με BRICS

Η έκθεση αναγνωρίζει τη στρατηγική βαρύτητα της Τουρκίας σε κρίσιμα μέτωπα (Ουκρανία, Μαύρη Θάλασσα, Μέση Ανατολή), ωστόσο η «μεγάλη εικόνα» παραμένει ανησυχητική:

◾Ευθυγράμμιση με την ΕΕ: Η ευθυγράμμιση με την κοινή εξωτερική πολιτική της ΕΕ έχει κατακρημνιστεί στο 4% (από 6% το προηγούμενο έτος), σημειώνοντας ιστορικό χαμηλό.

◾Το άνοιγμα σε BRICS+: Το Κοινοβούλιο στέλνει σαφές μήνυμα ότι μια ενδεχόμενη ένταξη της Τουρκίας στους BRICS+ είναι θεμελιωδώς ασύμβατη με οποιαδήποτε ευρωπαϊκή προοπτική.

◾Εμπόδια στο ΝΑΤΟ: Καταδικάζεται η τακτική της Άγκυρας να χρησιμοποιεί το βέτο για να μπλοκάρει τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ.

Η «επόμενη μέρα» στις σχέσεις

Παρά το «πάγωμα» της ένταξης, το Ευρωκοινοβούλιο δεν προτείνει τη ρήξη, αλλά την αναζήτηση μιας «στενότερης, δυναμικής και στρατηγικής εταιρικής σχέσης» σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος (όπως η τελωνειακή ένωση).

Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο Νάτσο Σάντσες Αμόρ, μετά από 10 χρόνια αναμονής για «καλά νέα» που δεν ήρθαν ποτέ, η ΕΕ οφείλει να προσαρμοστεί στην πραγματικότητα μιας χώρας που έχει επιλέξει τον αυταρχισμό, διατηρώντας όμως παράλληλα ανοιχτά κανάλια επικοινωνίας για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων ασφαλείας.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: Η Τουρκία καλείται να επιλέξει αν θα επιστρέψει στον δρόμο της δημοκρατίας και του σεβασμού στο διεθνές δίκαιο ή αν θα οριστικοποιήσει τη γεωπολιτική της απομάκρυνση από την Ευρώπη.