Γιατί το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων του Αζερμπαϊτζάν αποκάλυψε το κρυφό εμπόριο της Τουρκίας με το Ισραήλ

Όταν το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Αζερμπαϊτζάν, APA, δημοσίευσε αυτή την εβδομάδα μια δημοσιογραφική έρευνα που κατέγραφε αναλυτικά τα ταξίδια φορτηγών πλοίων από την Τουρκία προς το Ισραήλ, χτύπησε απευθείας ένα ευαίσθητο γεωπολιτικό νεύρο.

Το άρθρο της 6ης Οκτωβρίου, με τίτλο «456 δρομολόγια πλοίων από την Τουρκία προς το Ισραήλ: Η αθέατη πλευρά του “μηδενικού εμπορίου”», αποτελούσε μια ευθεία αμφισβήτηση των επίσημων ισχυρισμών της Άγκυρας ότι οι εμπορικές σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ έχουν παγώσει πλήρως.

Βασισμένη σε δεδομένα εντοπισμού πλοίων μέσω του Αυτόματου Συστήματος Αναγνώρισης (AIS), η έρευνα του Αζερικού Πρακτορείου Ειδήσεων χαρτογράφησε τις επίμονες ροές φορτίων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σημαίες ευκαιρίας

Τα ευρήματα του APA έδειξαν ότι έξι πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με ξένη σημαία, τα οποία συνδέονται με τουρκικές εταιρείες διαχείρισης -και συγκεκριμένα τα Μεδκόν Λτφ, Μεδκόν Τσανάκκαλε, Μεδκόν Μερσίν, Άντμιραλ Μαρς, Άντμιραλ Σταρ και Ανίτα Α- πραγματοποίησαν 11 προσεγγίσεις σε λιμάνια των ισραηλινών πόλεων Ασντόντ και Χάιφα μόνο μεταξύ 17 και 30 Σεπτεμβρίου.

Συνολικά, 456 απευθείας δρομολόγια από τουρκικά λιμάνια προς ισραηλινά λιμάνια έλαβαν χώρα μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου 2025, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του δημοσιεύματος του APA.

Τα πλοία έφεραν, κατά τις πληροφορίες, σημαίες ευκαιρίας του Παναμά και της Λιβερίας, όμως τα στοιχεία από εταιρικά μητρώα συνέδεαν τη διαχείριση των σκαφών με τουρκικές ναυτιλιακές επιχειρήσεις.

«Τι μετέφεραν αυτά τα πλοία και ποιοι ήταν οι τελικοί συμβαλλόμενοι;» διερωτήθηκε το Μέσο Ενημέρωσης, παρουσιάζοντας το εμπόριο αυτό ως πλήρως αλληλοσυγκρουόμενο με τη δημόσια στάση της Άγκυρας για το τουρκικό εμπόριο με το Ισραήλ.

Το άρθρο εξαφανίστηκε αθόρυβα

Το κακό είχε ήδη γίνει, ωστόσο, μέσα σε λίγες ώρες από τη δημοσίευση, το άρθρο εξαφανίστηκε αθόρυβα.

Η αζερική, η αγγλική και η ρωσική έκδοση του ρεπορτάζ διαγράφηκαν, χωρίς καμία ανάκληση ή εξήγηση.

Οι αναγνώστες που επιχειρούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση στο δημοσίευμα οδηγούνταν ξανά στην αρχική σελίδα του APA.

Η διάρκεια ζωής του εν λόγω ρεπορτάζ στη δημόσια κυκλοφορία μπορεί να ήταν σύντομη, ήταν όμως αρκετή για να αναδείξει σπάνιες, αλλά υποβόσκουσες, διπλωματικές τριβές μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν, δύο κρατών που συνδέονται από καιρό με ένα σχεδόν ιερό δόγμα εξωτερικής πολιτικής: «Ένα έθνος, δύο κράτη».

Η κυβέρνηση της Τουρκίας περιλαμβάνει μάλιστα το σύνθημα αυτό σε επίσημες εκδόσεις που αναλύουν τη νομοθεσία, καθώς και σε οδηγίες που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

«Να ξέρουν τη θέση τους»

Ο χρόνος δημοσίευσης της έκθεσης του APA δεν ήταν καθόλου τυχαίος.

Ήρθε στη δημοσιότητα μόλις τέσσερις ημέρες αφότου ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ, εκφώνησε μια οργισμένη ομιλία στο 8ο Συνέδριο του κυβερνώντος κόμματος «Νέο Αζερμπαϊτζάν», στις 2 Οκτωβρίου.

Χωρίς να κατονομάσει ρητά ξένες δυνάμεις, ο Αλίγιεφ εξαπέλυσε μια αυστηρά διατυπωμένη επίθεση κατά των εξωτερικών παρεμβάσεων.

«Ο καθένας οφείλει να γνωρίζει τη θέση του, να μένει μακριά από τις υποθέσεις μας, να σταματήσει να ανακατεύεται στον τρόπο ζωής μας και να αποφεύγει να μας κάνει μαθήματα», δήλωσε ο ηγέτης του Αζερμπαϊτζάν, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 22 χρόνια.

Ο Αλίγιεφ τόνισε με έμφαση την ανεξαρτησία της εξωτερικής πολιτικής της χώρας του, υπενθυμίζοντας με νόημα τη νίκη του Μπακού το 2020 επί των Αρμενίων για την ανάκτηση εδαφών στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.

«Ό,τι πετύχαμε, το αγοράσαμε με δικά μας χρήματα», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι όλος ο στρατιωτικός εξοπλισμός που χρησιμοποιήθηκε στη σύγκρουση αποκτήθηκε σε τιμές αγοράς.

Στην Άγκυρα, η ρητορική του Αλίγιεφ ερμηνεύθηκε ευρέως ως μια σιωπηρή απόρριψη των ισχυρισμών του επί 23 χρόνια ηγέτη της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σχετικά με την παροχή καθοριστικής στρατιωτικής υποστήριξης στο Αζερμπαϊτζάν κατά τον πόλεμο του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Η αναφορά στον «τρόπο ζωής μας» θεωρήθηκε ομοίως ως απάντηση σε πρόσφατες αντιδράσεις τουρκικών συντηρητικών κύκλων για τους κανονισμούς κοσμικής ενδυμασίας που εισήχθησαν στα σχολεία του Αζερμπαϊτζάν.

Καθοριστικό είναι το γεγονός ότι το APA παρουσίασε το ρεπορτάζ του για τη ναυτιλία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ ως απαραίτητη ανταπάντηση σε αυτό που χαρακτήρισε «μαύρη προπαγάνδα» προερχόμενη από την Τουρκία, σχετικά με τους στενούς στρατηγικούς και ενεργειακούς δεσμούς του Αζερμπαϊτζάν με την Ιερουσαλήμ.

Ο ανεπιθύμητος ρόλος του «μεγάλου αδελφού» της Τουρκίας

Το τουρκικό κράτος επιμένει να μην κατανοεί ότι κανένας κρατικός ή μη κρατικός δρών στον κόσμο δεν επιθυμεί έναν «Μεγάλο Αδελφό», ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μια περιφερειακή δύναμη που η ίδια λειτουργεί υπό την κηδεμονία μιας ηγεμονικής δύναμης.

Δεν υπάρχει καμία παρεξήγηση εδώ. Η Άγκυρα έκανε το ίδιο λάθος σε σχέση με τα τουρκικά κράτη τη δεκαετία του 1990 και συνεχίζει να επιμένει στη συμπεριφορά του «Μεγάλου Αδελφού», όχι μόνο στη Κεντρική Ασία αλλά και στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Όσον αφορά το εμπόριο με το Ισραήλ, οι Αζέροι έχουν προφανώς ξεχάσει ότι καλύπτουν περίπου το ήμισυ της κατανάλωσης αργού πετρελαίου του Ισραήλ μέσω του αγωγού Μπακού-Τμπιλίσι-Τσεϊχάν.

Το τρίτο τμήμα του αγωγού -το οποίο εκτείνεται από τα σύνορα Τουρκίας και Γεωργίας έως το τουρκικό λιμάνι του Τσεϊχάν στις ακτές της Ανατολικής Μεσογείου- τελεί υπό τη διαχείριση του τουρκικού κρατικού μονοπωλίου εκμετάλλευσης αγωγών, της εταιρείας Botas (Μποτάς).

Το Αζερμπαϊτζάν συμμετέχει σε μια ανοιχτή συμμαχία με το Ισραήλ. Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, διατηρεί τις εναπομείνουσες οικονομικές σχέσεις με το Ισραήλ στο σκότος, ενώ επιδίδεται σε προσεκτικά ελεγχόμενους φραστικούς πολέμους με τους Ισραηλινούς και προωθεί αντισραηλινή ρητορική στα Μέσα Ενημέρωσης.

Εξετάζοντας τη σκληρή διακυβέρνηση που ασκεί ο Αλίγιεφ, η επικρατούσα εκτίμηση είναι ότι στοχεύει να κρατήσει τον πληθυσμό του, που είναι κυρίως Σίτες -όπως και ο λαός του γειτονικού Ιράν- μακριά από την ιρανική επιρροή, ενώ παράλληλα παρουσιάζει τον εαυτό του ως ανεξάρτητο δρώντα στη διεθνή σκηνή, που υπερασπίζεται τον τρόπο ζωής και την κυριαρχία του Αζερμπαϊτζάν.

Η αμφισβήτηση της πολιτικής του Αλίγιεφ απέναντι στο Ισραήλ από τουρκικά κυβερνητικά τρολ και Μέσα Ενημέρωσης μπορεί υπό κανονικές συνθήκες να προσπεραστεί.

Ωστόσο, αν οι Σίτες του Αζερμπαϊτζάν αρχίσουν να αναρωτιούνται γιατί η χώρα τους υποστηρίζει το Ισραήλ αντί για τους Σίτες αδελφούς τους στο Ιράν, ο Αλίγιεφ ενδέχεται να αντιμετωπίσει προβλήματα.

Ιδιαίτερα το βόρειο Ιράν, που συνορεύει με το Αζερμπαϊτζάν, κατοικείται από εθνοτικούς Τούρκους, δηλαδή Αζέρους.

Συνολικά, δεν υπάρχει καμία ορατή ένδειξη απότομης επιδείνωσης των σχέσεων Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν, αλλά ο Αλίγιεφ έχει τουλάχιστον προσφέρει στους αναλυτές των διεθνών σχέσεων στα Μέσα Ενημέρωσης μια πολύ καλή τροφή για σχολιασμό.

Πηγή: intellinews