ΣτΕ: «Μπλόκο» στην κατάσχεση και πλειστηριασμό πρώτης κατοικίας για χρέη στο Δημόσιο

Απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας βάζει «φρένο» στην κατάσχεση και στον πλειστηριασμό της πρώτης κατοικίας, εάν προηγουμένως δεν έχει ελεγχθεί ότι υπάρχει οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο.

Οι Σύμβουλοι της Επικρατείας με την υπ αριθμόν 1404/2026 απόφασή τους έκριναν ότι το Δημόσιο οφείλει να εξετάζει εάν υπάρχουν άλλα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη που μπορούν να καλύψουν την οφειλή.

«Η στέρηση της κατοικίας πρέπει να αποτελεί έσχατο μέσο και όχι την πρώτη επιλογή των αρχών για την είσπραξη δημόσιων οφειλών» αναφέρουν οι Συμβουλοι του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου.

Η υπόθεση

Η υπόθεση που απασχόλησε το Συμβούλιο της Επικρατείας αφορά σε μία μεζονέτα 162 τετραγωνικών μέτρων στο Μοσχάτο, η οποία ανήκε κατά 50% σε διευθύνοντα σύμβουλο ανώνυμης βιομηχανικής εταιρείας και κατά 50% στη σύζυγό του.

Ο προϊστάμενος της ΔΟΥ ΦΑΕ Πειραιά είχε κινήσει τη διαδικασία αναγκαστικού πλειστηριασμού για την είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών της εταιρείας προς το Δημόσιο, ύψους 142.917 ευρώ.

Ο διευθύνων σύμβουλος άσκησε ανακοπή κατά του προγράμματος πλειστηριασμού στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, υποστηρίζοντας ότι με το να ενταχθεί σε πρόγραμμα πλειστηριασμού το 50% της κατοικίας που διαμένει η οικογένεια του, παραβιάζονται οι επιταγές του Συντάγματος, οι οποίες θεσπίζουν «την υποχρέωση των κρατικών οργάνων ή των οργάνων των ΝΠΔΔ να προστατεύουν αποτελεσματικά το γάμο, την οικογένεια και να μεριμνούν για την προστασία της οικογενειακής στέγης».

Το Πρωτοδικείο έκανε δεκτή την ανακοπή, με το Δημόσιο να ασκεί έφεση η οποία απορρίφθηκε από το Διοικητικό Εφετείο ως αβάσιμη, καθώς κρίθηκε ότι «το ακίνητο αποτελούσε τη μοναδική κύρια κατοικία στην οποία διέμενε με την οικογένειά του, και ότι διέθετε ακίνητη περιουσία, εκτός του πλειστηριαζόμενου ακινήτου σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας».

Η προσφυγή του Δημοσίου στο ΣτΕ

Στη συνέχεια το Δημόσιο προσέφυγε στο ΣτΕ ζητώντας να αναιρεθεί η εφετειακή απόφαση, λόγω εσφαλμένης ερμηνείας του Συντάγματος, του ΚΕΔΕ και του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, το οποίο αποφάσισε πως:

«…η κατοικία των ανθρώπων, ως στοιχείο ουσιώδες για την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικής και οικογενειακής τους ζωής, αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης κρατικής μέριμνας», η οποία για την πρώτη κατοικία «ανάγεται στην προστασία θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων τελούντων υπό την εγγύηση του κράτους και υποχρεούνται να διασφαλίζουν, ώστε να είναι αποτελεσματική, όλα τα κρατικά όργανα, κατά χαρακτηριστική διατύπωση του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος».