Πώς η Ευρώπη θα επιχειρήσει να σώσει τη Γροιλανδία από τον Τραμπ

Οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ δήλωσαν την Τετάρτη ότι η Γροιλανδία «δεν είναι προς κατάληψη», καθώς ο Λευκός Οίκος επανέφερε το ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής επέμβασης.

Αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν είχαν συνειδητοποιήσει νωρίτερα ότι οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για κατάληψη της Γροιλανδίας ήταν σοβαρές, το αντιλαμβάνονται τώρα.

Οι ιθύνοντες της πολιτικής δεν αγνοούν πλέον την κλιμακούμενη ρητορική του Αμερικανού Προέδρου και αναζητούν απεγνωσμένα ένα σχέδιο για να τον σταματήσουν.

«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για μια απευθείας αντιπαράθεση με τον Τραμπ», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης που ενημερώθηκε για τις τρέχουσες συζητήσεις.

«Βρίσκεται σε επιθετική κατάσταση και πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι».

Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε την Τετάρτη 07/01 ότι σχεδιάζει να συζητήσει την εξαγορά της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ με Δανούς αξιωματούχους την επόμενη εβδομάδα.

Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι η προτίμηση του Τραμπ θα ήταν η απόκτηση της περιοχής μέσω διαπραγμάτευσης, εξετάζοντας και την αγορά του νησιού – υπογραμμίζοντας όμως ότι μια στρατιωτική κατάληψη παραμένει πιθανή.

Καθώς οι διπλωματικές προσπάθειες εντείνονται στην Ευρώπη, ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, δήλωσε ότι ο ίδιος και οι ομόλογοί του από τη Γερμανία και την Πολωνία συζήτησαν μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στις απειλές του Τραμπ.

«Το διακύβευμα είναι το πώς η Ευρώπη και η ΕΕ μπορούν να ενισχυθούν ώστε να αποτρέψουν απειλές και απόπειρες κατά της ασφάλειας και των συμφερόντων τους», δήλωσε ο Μπαρό στους δημοσιογράφους.

«Η Γροιλανδία δεν πωλείται και δεν είναι προς κατάληψη… επομένως οι απειλές πρέπει να σταματήσουν».

Το POLITICO μίλησε με αξιωματούχους, διπλωμάτες, ειδικούς και πηγές εντός του ΝΑΤΟ για να χαρτογραφήσει πώς η Ευρώπη θα μπορούσε να αποτρέψει τον Αμερικανό Πρόεδρο από το να φτάσει ως εκεί, και ποιες είναι οι επιλογές της αν το πράξει. Στους συνομιλητές παραχωρήθηκε ανωνυμία ώστε να μιλήσουν ελεύθερα.

«Όλοι είναι εμβρόντητοι και δεν γνωρίζουν τι πραγματικά έχουμε στην εργαλειοθήκη μας», δήλωσε πρώην Δανός βουλευτής.

«Κανείς δεν ξέρει πραγματικά τι να κάνει, γιατί οι Αμερικανοί μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν.

»Χρειαζόμαστε όμως απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα άμεσα. Δεν μπορούν να περιμένουν τρία, πέντε ή επτά χρόνια».

Την Τετάρτη, το POLITICO παρέθεσε τα βήματα που θα μπορούσε να ακολουθήσει ο Τραμπ για να καταλάβει τη Γροιλανδία. Τώρα παρουσιάζουμε την άλλη πλευρά: Τι κάνει η Ευρώπη για να τον σταματήσει.

Επιλογή 1: Η εξεύρεση ενός συμβιβασμού

Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ και κατηγορεί τη Δανία ότι δεν κάνει αρκετά για να την προστατεύσει από την αυξανόμενη κινεζική και ρωσική στρατιωτική δραστηριότητα στην Αρκτική.

Ένας διαπραγματευτικός συμβιβασμός, όπου ο Τραμπ θα αποχωρήσει από τις συνομιλίες με κάτι που θα μπορεί να παρουσιάσει ως νίκη και θα επιτρέψει στη Δανία και τη Γροιλανδία να διασώσουν το γόητρό τους, είναι ίσως η ταχύτερη διέξοδος από την κρίση.

Ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ πρότεινε ότι η Συμμαχία θα μπορούσε να μεσολαβήσει μεταξύ Γροιλανδίας, Δανίας και ΗΠΑ, όπως έχει πράξει στο παρελθόν με την Τουρκία και την Ελλάδα για τις μεταξύ τους διαφορές.

Ο Αμερικανός πρεσβευτής στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, δήλωσε την Τετάρτη ότι ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του δεν πιστεύουν ότι η Γροιλανδία φυλάσσεται επαρκώς.

«Καθώς οι πάγοι λιώνουν και οι διαδρομές στην Αρκτική ανοίγουν… η Γροιλανδία καθίσταται ένας πολύ σοβαρός κίνδυνος ασφαλείας για την ηπειρωτική επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών».

Οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ εξετάζουν επίσης νέες προτάσεις προς τον Τραμπ που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ασφάλεια της Γροιλανδίας, παρά την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι οποιαδήποτε άμεση απειλή από ρωσικά και κινεζικά πλοία είναι υπερβολική.

Μεταξύ άλλων προτάσεων, η Συμμαχία θα πρέπει να εξετάσει την επιτάχυνση των αμυντικών δαπανών στην Αρκτική, τη διεξαγωγή περισσότερων στρατιωτικών ασκήσεων στην περιοχή και την αποστολή στρατευμάτων για τη διασφάλιση της Γροιλανδίας, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ.

Η Συμμαχία θα πρέπει επίσης να είναι ανοιχτή στη δημιουργία ενός σχεδίου «Arctic Sentry» (Αρκτική Φρουρά) -μεταφέροντας στρατιωτικά μέσα στην περιοχή- παρόμοιο με τις πρωτοβουλίες στην Ανατολική Ευρώπη και τη Βαλτική.

«Οτιδήποτε μπορεί να γίνει» για την ενίσχυση της παρουσίας της Συμμαχίας κοντά στη Γροιλανδία και την ικανοποίηση των απαιτήσεων του Τραμπ «πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρο», δήλωσε ένας από τους προαναφερθέντες διπλωμάτες.

Ο Τραμπ υποστηρίζει επίσης ότι θέλει τη Γροιλανδία για τα τεράστια κοιτάσματα ορυκτών και τα δυνητικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Υπάρχει όμως λόγος που η Γροιλανδία παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτη: η εξόρυξη πόρων από το αφιλόξενο έδαφός της είναι δύσκολη και πολύ δαπανηρή, καθιστώντας τους πόρους αυτούς λιγότερο ανταγωνιστικούς από τις κινεζικές εισαγωγές.

Επιλογή 2: Οικονομική ενίσχυση της Γροιλανδίας

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει στηρίξει το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας. Το επιχείρημα είναι ότι, αν η αρκτική περιοχή αποχωρήσει από το Βασίλειο της Δανίας και υπογράψει συμφωνία με τις ΗΠΑ, θα κατακλυστεί από αμερικανικά κεφάλαια.

Ενώ ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αρνηθεί να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής βίας, επιμένει επίσης ότι επιθυμεί η Γροιλανδία να προσχωρήσει οικειοθελώς.

Η ΕΕ και η Δανία προσπαθούν να πείσουν τους Γροιλανδούς ότι μπορούν να τους προσφέρουν μια καλύτερη συμφωνία.

Οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν να υπερδιπλασιάσουν τις δαπάνες τους για τη Γροιλανδία από το 2028, σύμφωνα με το προσχέδιο πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο.

Με βάση αυτό το σχέδιο, η ΕΕ θα αύξανε τις δαπάνες στα 530 εκατομμύρια ευρώ για μια επταετία. Αυτό προστίθεται στα κονδύλια που στέλνει ήδη η Δανία στη Γροιλανδία.

Η ευρωπαϊκή στήριξη επικεντρώνεται σήμερα στην πρόνοια, την υγεία, την εκπαίδευση και την πράσινη μετάβαση.

Υπό τα νέα σχέδια, η εστίαση θα επεκταθεί στην ανάπτυξη της ικανότητας του νησιού να εξορύσσει ορυκτούς πόρους.

«Έχουμε πάρα πολλούς ανθρώπους κάτω από το όριο της φτώχειας και οι υποδομές υστερούν», δήλωσε ο Κούνο Φένκερ, βουλευτής της αντιπολίτευσης στη Γροιλανδία που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας.

Μια ελκυστική προσφορά από τη Δανία και την ΕΕ θα μπορούσε να είναι αρκετή για να κρατήσει τους Γροιλανδούς μακριά από την αμερικανική επιρροή.

Επιλογή 3: Οικονομικά αντίποινα

Η ΕΕ διαθέτει ένα ισχυρό πολιτικό εργαλείο: το Μέσο κατά των Εξαναγκασμών (Anti-Coercion Instrument), μια «εμπορική μπαζούκα» που δημιουργήθηκε μετά την πρώτη θητεία Τραμπ, η οποία επιτρέπει στην ΕΕ να προβαίνει σε αντίποινα κατά των εμπορικών διακρίσεων.

«Έχουμε εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες ύψους άνω των 600 δισεκατομμυρίων ευρώ, και για το ένα τρίτο αυτών των αγαθών κατέχουμε μερίδιο αγοράς άνω του 50%.

Είναι απολύτως σαφές ότι αυτή η ισχύς βρίσκεται στα χέρια μας», δήλωσε ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ωστόσο, ο Τραμπ θα έπρεπε να πειστεί ότι η ΕΕ σοβαρολογεί, δεδομένου ότι την προηγούμενη φορά η σκληρή ρητορική της δεν οδήγησε σε ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Επιλογή 4: Στρατιωτική παρουσία στο έδαφος

Αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να καταλάβουν τη Γροιλανδία με στρατιωτική βία, οι Ευρωπαίοι μπορούν να κάνουν ελάχιστα για να το εμποδίσουν.

Νομικά, η Δανία ίσως αναγκαζόταν να απαντήσει στρατιωτικά. Σύμφωνα με μια διαταγή του 1952, τα στρατεύματα οφείλουν να «ξεκινήσουν αμέσως τη μάχη χωρίς να περιμένουν διαταγές» σε περίπτωση επίθεσης σε δανικό έδαφος.

Ευρωπαϊκές χώρες θα έπρεπε να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάπτυξης στρατευμάτων στη Γροιλανδία -εφόσον το ζητήσει η Δανία- για να αυξήσουν το πιθανό κόστος μιας αμερικανικής στρατιωτικής ενέργειας.

Παρόλο που οι δυνάμεις αυτές είναι απίθανο να αντέξουν μια αμερικανική εισβολή, θα λειτουργούσαν ως αποτρεπτικός παράγοντας.

«Θα μπορούσατε να έχετε ένα αποτέλεσμα “παγίδας” (tripwire), όπου ομάδες ανθρώπων θα βρίσκονταν φυσικά στο δρόμο τους, κάτι που θα ανάγκαζε τον αμερικανικό στρατό είτε να χρησιμοποιήσει βία είτε να υποχωρήσει», δήλωσε ο Τόμας Κρόσμπι, ειδικός σε θέματα αμερικανικού στρατού.

Ωστόσο, προειδοποίησε: «Είναι πολύ πιθανό να χαθούν ζωές στην προσπάθεια απόρριψης της αμερικανικής διεκδίκησης επί της Γροιλανδίας».

Πηγή: POLITICO