Χειρότερη από εκείνη του Ομπάμα η νέα συμφωνία του Τραμπ για το Ιράν

Η Συμφωνία δίνει στο Ιράν χρήματα, νομιμότητα, μοχλό πίεσης στον Λίβανο και χρόνο για να ανασυγκροτηθεί, ενώ αφήνει το πυραυλικό του πρόγραμμα και τη μακροπρόθεσμη πυρηνική του υποδομή σε μεγάλο βαθμό ανέγγιχτα.

Η νέα συμφωνία της Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη όχι μόνο δεν ξεπερνά την αντίστοιχη της περιόδου Ομπάμα, αλλά σε πολλά κρίσιμα σημεία αποδεικνύεται σαφώς δυσμενέστερη για τα δυτικά συμφέροντα.

Το νέο πλαίσιο προσφέρει στο ιρανικό καθεστώς οικονομική ανάσα, διπλωματική νομιμοποίηση, αναβαθμισμένο ρόλο στον Λίβανο και τον αναγκαίο χρόνο για την ανασύνταξη των δυνάμεών του.

Την ίδια στιγμή, αφήνει ουσιαστικά ανέγγιχτο το πυραυλικό του πρόγραμμα, καθώς και τις μακροπρόθεσμες πυρηνικές υποδομές της χώρας.

Μια νέα, πιο επικίνδυνη γεωπολιτική πραγματικότητα

Η συμφωνία αυτή υπογράφεται κάτω από ριζικά διαφορετικές συνθήκες σε σχέση με το παρελθόν.

Μέσα σε μια δεκαετία, το Ιράν έχει αναπτύξει θεαματικά το οπλοστάσιό του: τα drones, οι βαλλιστικοί πύραυλοι, η στρατιωτικο-βιομηχανική του βάση και το δίκτυο των περιφερειακών συμμάχων του (proxies) παρουσιάζουν σαφή ποιοτική και ποσοτική αναβάθμιση.

Παρά το γεγονός αυτό, το κείμενο της συμφωνίας δεν φαίνεται να θέτει ουσιαστικούς περιορισμούς στην παραγωγή ή την επέκταση του πυραυλικού προγράμματος της Τεχεράνης.

Πρόκειται για μια παράδοξη υποχώρηση, αν αναλογιστεί κανείς ότι η ιρανική πυραυλική απειλή αποτελούσε εξ αρχής τον πυρήνα της αντιπαράθεσης.

Μια συμφωνία που περιορίζεται στον έλεγχο του εμπλουτισμένου ουρανίου, αγνοώντας το πυραυλικό πρόγραμμα, αποτυγχάνει παταγωδώς να εξουδετερώσει τον κίνδυνο.

Προειδοποιήσεις των μυστικών υπηρεσιών και περιφερειακή αποσταθεροποίηση

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η Τεχεράνη δεν επιδιώκει μια ειλικρινή, μόνιμη διευθέτηση.

Υπό αυτό το πρίσμα, η αρχιτεκτονική της συμφωνίας χαρακτηρίζεται από επικίνδυνη αφέλεια.

Το καθεστώς αναμένεται να εισπράξει τα οικονομικά οφέλη, να κερδίσει χρόνο και νομιμότητα, χρησιμοποιώντας τη διπλωματική οδό ως στρατηγικό προκάλυμμα.

Παράλληλα, η ροή δισεκατομμυρίων δολαρίων προς το Ιράν απειλεί να πυροδοτήσει μια νέα, εφιαλτική κούρσα εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή ανάμεσα στο σιιτικό και το σουνιτικό μπλοκ.

Δυνάμεις όπως η Σαουδική Αραβία, τα κράτη του Κόλπου, η Τουρκία και η Αίγυπτος δεν θα παραμείνουν θεατές μπροστά στην οικονομική ανάκαμψη και τη στρατηγική θωράκιση του Ιράν.

Η πρόσκαιρη ηρεμία που ίσως εξασφαλιστεί στις διεθνείς αγορές πετρελαίου κινδυνεύει να μετατραπεί σε μακροχρόνια περιφερειακή αποσταθεροποίηση.

Το προβληματικό timing και τα κενά της συμφωνίας

Η χρονική συγκυρία της υπογραφής κρίνεται εξαιρετικά άστοχη.

Η Ουάσιγκτον προσφέρει σανίδα σωτηρίας στο καθεστώς, μόλις λίγους μήνες μετά τις μαζικές εσωτερικές ταραχές που κλόνισαν τα θεμέλιά του.

Αντί να αξιοποιήσει αυτή την εσωτερική αδυναμία για να αποσπάσει ουσιαστικές παραχωρήσεις, η αμερικανική πλευρά ανοίγει στην Τεχεράνη τον δρόμο για τη σταθεροποίηση και τη διεθνή της αποκατάσταση.

Το δομικό πρόβλημα της συμφωνίας έγκειται στην ακύρωση της ίδιας της λογικής της.

Δεν προβλέπεται σαφές πρωτόκολλο αντίδρασης και επαναφοράς των κυρώσεων σε περίπτωση που το Ιράν παραβιάσει τους όρους, ενώ ο μηχανισμός ελέγχου μετά το ορόσημο των 60 ημερών κρίνεται μετεωρος.

Ακόμη κι αν τεθεί υπό έλεγχο το εμπλουτισμένο ουράνιο, το συνολικό απόθεμα της χώρας -συμπεριλαμβανομένων των 11 τόνων που έχουν καταγραφεί- παραμένει μια αστάθμητη παράμετρος.

Η τεχνογνωσία, το επιστημονικό δυναμικό, οι υποδομές και η βιομηχανική ισχύς παραμένουν εντός των ιρανικών συνόρων.

Κατά συνέπεια, οι όποιες ασφαλιστικές δικλίδες και οι επιθεωρήσεις δεν ανατρέπουν τα στρατηγικά δεδομένα: η υποδομή για την επανεκκίνηση του πυρηνικού προγράμματος παραμένει άθικτη.

Η οικοδόμηση μιας μελλοντικής αυτοκρατορίας

Μακροπρόθεσμα, τα οφέλη αυτά θα ενισχύσουν ένα ήδη ισχυρό κράτος.

Το Ιράν εξασφαλίζει ρευστότητα, εδραιώνει την επιρροή του στον Λίβανο, κερδίζει διεθνή νομιμότητα και διασφαλίζει το πυραυλικό του πρόγραμμα, έχοντας αποδείξει ότι μπορεί να εκβιάζει με επιτυχία τη διεθνή κοινότητα μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε αυτή την πολιτική με τη διακήρυξη ότι θα εξουδετερώσει την απειλή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Σήμερα, με τις επιλογές του, κινδυνεύει να θέσει τις βάσεις για μια μελλοντική ιρανική ηγεμονία στην περιοχή.

Εάν αυτή η «αυτοκρατορία» αποκτήσει τελικά πυρηνικά όπλα, η αναχαίτισή της στο μέλλον θα είναι ασύγκριτα δυσκολότερη.

Το μήνυμα προς την Ιερουσαλήμ

Για την Τεχεράνη, η συμφωνία αποτελεί έναν θρίαμβο, καθώς ανακάμπτει οικονομικά και διπλωματικά, θωρακισμένη πίσω από ένα πλαίσιο που φέρει την αμερικανική υπογραφή.

Αντίθετα, για το Ισραήλ, η εξέλιξη αυτή συνιστά μια βαριά στρατηγική ήττα, αλλά ταυτόχρονα και μια κρίσιμη προειδοποίηση.

Η Ιερουσαλήμ αναγκάζεται πλέον να αναθεωρήσει το επιθετικό του δόγμα, να επανεξοπλιστεί, να οικοδομήσει νέες περιφερειακές συμμαχίες και να επενδύσει στην τεχνολογική και επιχειρησιακή του αυτονομία.

Το μάθημα είναι σκληρό: το Ισραήλ δεν μπορεί να εξαρτά την επιβίωσή του από αμερικανικές διευθετήσεις με καθεστώτα που έχουν αναγάγει την κωλυσιεργία, την παραπλάνηση και τη στρατηγική υπομονή σε επιστήμη.