Ιρανοί σε κατάσταση επιβίωσης: Οικονομία σε ελεύθερη πτώση και εκτίναξη των τιμών τροφίμων έως και 400%

Ο Νίμα, ένας trader κρυπτονομισμάτων, πίστευε ότι είχε βρει τον τρόπο να επιβιώσει στην απρόβλεπτη οικονομία του Ιράν.

Τα εισοδήματά του σε ξένο νόμισμα τον προστάτευαν από την αστάθεια του ριάλ και τον καλπάζοντα πληθωρισμό, επιτρέποντάς του να αποταμιεύει και να πραγματοποιεί περιστασιακές αγορές εν θερμώ.

Ωστόσο, οι πολύμηνες συγκρούσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιφέρει βαρύ πλήγμα σε μια ήδη κατεστραμμένη οικονομία, αποδυναμωμένη από δεκαετίες κυρώσεων και κακοδιαχείρισης, φέρνοντας τους περισσότερους Ιρανούς -ακόμη και ανθρώπους σαν τον Νίμα- στα όριά τους.

«Βρίσκομαι σε κατάσταση επιβίωσης», δήλωσε ο 33χρονος από τη δυτική επαρχία του Ιράν.

Ο ίδιος ανέφερε ότι πληρώνει τριπλάσια τιμή για τα βασικά αγαθά σε σύγκριση με το παρελθόν, αφήνοντας ελάχιστα χρήματα διαθέσιμα για άλλες αγορές.

Οι τιμές των τροφίμων στο Ιράν αυξάνονται σταθερά τα τελευταία χρόνια, τροφοδοτούμενες από την αποδυνάμωση του νομίσματος και την άνοδο του πληθωρισμού.

Ο πόλεμος και ο επακόλουθος ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ δεν έκαναν παρά να επιδεινώσουν την κατάσταση, περιορίζοντας τα ήδη συρρικνούμενα έσοδα από το πετρέλαιο και επηρεάζοντας τις εισαγωγές.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι τιμές ορισμένων βασικών προϊόντων έχουν εκτοξευθεί τον τελευταίο χρόνο.

Το μαγειρικό λάδι, για παράδειγμα, έχει αυξηθεί κατά περίπου 400% φτάνοντας τα $1,78 για συσκευασία των 810 γραμμαρίων, ενώ το κρέας κοστίζει έως και $15 το κιλό.

Επιπλέον του τεράστιου ετήσιου πληθωρισμού που υπερβαίνει το 80%, μαζικές απώλειες θέσεων εργασίας έχουν σημειωθεί από την έναρξη της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Donya-e Eqtesad, η ανεργία εκτοξεύτηκε σε υψηλό τετραετίας φτάνοντας το 9,1% στις αρχές Ιουνίου, από 7,5% που ήταν το προηγούμενο τρίμηνο.

Ο Νίμα καλείται πλέον «να επιλέξει ανάμεσα στα βασικά αγαθά και σε οτιδήποτε άλλο», όπως δήλωσε ο ίδιος, εγκαταλείποντας «πολυτέλειες» όπως η αγορά νέου κινητού, η έξοδος για φαγητό ή ακόμη και η αγορά βιβλίων.

Την κατάσταση επιδείνωσε το σχεδόν τρίμηνο μπλακάουτ στο διαδίκτυο που επέβαλε το κράτος τον Ιανουάριο, απειλώντας τα προς το ζην πολλών ανθρώπων όπως ο Νίμα, ο οποίος αναγκάστηκε να βασιστεί στις αποταμιεύσεις του και στην παράδοση μαθημάτων αγγλικών για να τα βγάλει πέρα.

Η διακοπή διαδικτύου ακολούθησε τις διαδηλώσεις του Δεκεμβρίου, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από τις ήδη επιδεινούμενες συνθήκες διαβίωσης, προκαλώντας μια βίαιη καταστολή που άφησε πίσω της τουλάχιστον 7.000 νεκρούς, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκτός της χώρας.

Άλλες αναφορές ανεβάζουν τον απολογισμό των νεκρών σε πολλαπλάσια επίπεδα.

«Κάθε αύριο ήταν χειρότερο από την προηγούμενη ημέρα.

»Αν δεν μπορείς να αποταμιεύσεις, δεν μπορείς να αγοράσεις αυτό που θέλεις και δεν έχεις ένα προβλέψιμο μέλλον, τότε ποιο είναι το νόημα να συνεχίζεις να εργάζεσαι;» ανέφερε ο Νίμα.

Ωστόσο, η κατάσταση για όσους αμείβονται στο τοπικό νόμισμα είναι ακόμη πιο «ζοφερή», σύμφωνα με τον Ρεζά, έναν 38χρονο που εργάζεται στη Μεγάλη Αγορά (Grand Bazaar) της Τεχεράνης.

«Ο πληθωρισμός συνεχίζει να επιταχύνεται και το [ριάλ] εισόδημά μας παραμένει καθηλωμένο… κερδίζεις σε ριάλ αλλά ουσιαστικά ξοδεύεις σε δολάρια», εξήγησε.

Το ιρανικό ριάλ έχει υποχωρήσει σε σχεδόν 1,88 εκατομμύρια ανά αμερικανικό δολάριο, σε σύγκριση με τα 1,65 εκατομμύρια πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.

Αυτή η οικονομική πίεση κορυφώνεται καθώς η προθεσμία του αμερικανο-ιρανικού πλαισίου, που προοριζόταν να προσφέρει ένα παράθυρο διαπραγμάτευσης για μια ευρύτερη διευθέτηση, λήγει τη Δευτέρα 17/08.

Χωρίς μέλλον

Ο Ρεζά θεωρεί τον εαυτό του τυχερό που διαθέτει το δικό του διαμέρισμα και δεν είναι ο μοναδικός που φέρνει χρήματα στο σπίτι.

Φίλοι και συνάδελφοι αναγκάζονται να δουλεύουν σε τουλάχιστον δύο δουλειές για να τα βγάλουν πέρα, όπως λέει.

Ο μεγαλύτερος αδελφός του, πρόσθεσε, εργάζεται σε αποθήκη μέχρι το βράδυ και στη συνέχεια σε εστιατόριο μέχρι μετά τα μεσάνυχτα «απλώς για να μπορεί να πληρώνει το φαγητό και το ενοίκιο» μιας τετραμελούς οικογένειας.

Ο Ρεζά έχει επίσης εγκαταλείψει οτιδήποτε «μη απαραίτητο», αποταμιεύοντας απλώς ό,τι λίγο μπορεί.

«Χωρίς έξοδο για φαγητό, ταξίδια ή αγορά τηλεφώνου. Και αν χρειαστεί να αγοράσεις κάτι, μπορείς μόνο με δόσεις».

Ορισμένοι Ιρανοί αναγκάζονται ακόμη και να εγκαταλείψουν ζωτικές θεραπείες εξαιτίας του υψηλού κόστους ιατρικής περίθαλψης, σύμφωνα με τη Σαμίρα, μια 27χρονη επαγγελματία Υγείας από την Τεχεράνη.

«Είναι σαν ο θάνατος να βγάζει περισσότερο οικονομικό νόημα παρά η συνέχιση μιας δαπανηρής θεραπείας. Είναι πολύ λυπηρό», δήλωσε.

Σε συνεντεύξεις τους στην εφημερίδα The National, Ιρανοί από ολόκληρη τη χώρα εξέφρασαν τον σκεπτικισμό τους σχετικά με το αν η οικονομία και τα προς το ζην θα βελτιωθούν.

Οι περισσότεροι έβλεπαν τη μετανάστευση στο εξωτερικό ως μια επιθυμητή, αν και οικονομικά απρόσιτη λύση.

Ο Καμράν, ένας 32χρονος από το νότιο Ιράν, επιθυμεί εδώ και χρόνια να εγκαταλείψει τη χώρα καθώς βλέπει «ότι δεν υπάρχει μέλλον για να μείνει κανείς».

Ωστόσο, η συγκέντρωση των απαραίτητων χρημάτων για την προσπάθεια αυτή έχει αποδειχθεί αδύνατη.

Η κύρια εργασία του συνίσταται στη συλλογή εικονικού νομίσματος στο δημοφιλές διαδικτυακό παιχνίδι World of Warcraft και στην πώλησή του σε άλλους παίκτες.

Όπως αναφέρει, αυτό τον κρατά πάνω από τον μηνιαίο κατώτατο μισθό, ο οποίος ανέρχεται σε περίπου 220 εκατομμύρια ριάλ, ήτοι $117.

Πρόκειται ωστόσο για μια επικίνδυνη απασχόληση.

Εάν εντοπιστεί, ενδέχεται να αποκλειστεί για χειραγώγηση νομίσματος εντός του παιχνιδιού, αφανίζοντας κόπους μηνών.

Ο ίδιος αναγκάστηκε να επιστρέψει στο πατρικό του στο νότιο Ιράν λόγω της αύξησης του κόστους ζωής στην πρωτεύουσα, με το τρέχον εισόδημά του να καλύπτει αποκλειστικά το μερίδιό του στα έξοδα διατροφής και λογαριασμών.

Ο ανεξάρτητος τεχνολογικός σύμβουλος (freelance tech worker) Ματζίτ πιστεύει ότι μπορεί να επιβιώσει στην επιδεινούμενη οικονομία, ωστόσο δεν τρέφει καμία αισιοδοξία για το μέλλον.

«Σκόπευα να φύγω [από το Ιράν], αλλά η σύζυγός μου δεν άντεχε να αποχωριστεί την οικογένειά της. Αλλά [σύντομα] νομίζω ότι θα αναγκαστούμε.

»Αυτή δεν είναι ζωή, να ανησυχείς καθημερινά για το αν μπορείς να θρέψεις την οικογένειά σου», εξήγησε.

Ζώντας στη βόρεια πλευρά του Ιράν, ανέφερε ότι προσφάτως καταφέρνει να εξασφαλίζει τα προς το ζην κάνοντας διάφορες περιστασιακές δουλειές, όπως εργασία σε πλυντήριο αυτοκινήτων και οδήγηση ταξί όταν οι διαθέσιμες ευκαιρίες είναι περιορισμένες.

«Αυτή η πίεση είναι άδικη. Έχεις την αίσθηση ότι όλοι βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης», δήλωσε ο Ματζίτ.

Σημείωση: Τα ονόματα Νίμα, Σαμίρα, Καμράν και Ματζίτ είναι ψευδώνυμα για λόγους ασφαλείας.

Πηγή: The National