Θέουτα: 34 παράνομοι μετανάστες νεκροί – Τι προκάλεσε την παράνομη «μεταναστευτική πλημμύρα»

Τουλάχιστον 34 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθειά τους να περάσουν παράνομα από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, εν μέσω μιας μαζικής έξαρσης της παράτυπης μεταφοράς και εισόδου αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με όσα δήλωσε στους δημοσιογράφους ο περιφερειακός πρόεδρος, Χουάν Χεσούς Βίβας.

Ο Βίβας ανέφερε ότι περίπου 60.000 άνθρωποι εισήλθαν στη Θέουτα κατά τη διάρκεια της παράνομης μεταναστευτικής αυτής ροής, πολλοί από τους οποίους κολυμπώντας γύρω από τον συνοριακό φράκτη που εκτείνεται μέσα στη θάλασσα.

Ο ίδιος δεν έδωσε λεπτομέρειες για τις ακριβείς συνθήκες θανάτου των θυμάτων.

Ο ισπανικός θύλακας στη Βόρεια Αφρική βιώνει ανθρωπιστική κρίση και κρίση ασφαλείας, καθώς χιλιάδες παράνομοι μετανάστες συνεχίζουν να περνούν τα σύνορα κολυμπώντας από το Μαρόκο, με αποτέλεσμα τουλάχιστον 34 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους μέσα στο χάος.

Βίντεο και φωτογραφίες καταγράφουν πλήθη ανθρώπων -στη συντριπτική τους πλειονότητα νεαρών ανδρών– να παρακάμπτουν τον συνοριακό φράκτη του Ταραχάλ, ο οποίος χωρίζει το Μαρόκο από τον ισπανικό θύλακα της Θέουτα.

Η Θέουτα θεωρείται εδώ και καιρό πύλη εισόδου για όσους αναζητούν ένα καλύτερο μέλλον στην Ευρώπη, με την πόλη να ενισχύει σταδιακά τα σύνορά της προκειμένου να αντιμετωπίσει τις διαρκείς παράτυπες διελεύσεις.

Ωστόσο, την Πέμπτη 30/07 σημειώθηκε μια έξαρση που δεν έχει ακόμη εξηγηθεί πλήρως: μέχρι το πρωί της Παρασκευής 31/07, το Υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας εκτιμούσε ότι περίπου 49.000 άνθρωποι εισέβαλαν στη Θέουτα μέσα σε μόλις 24 ώρες-—αν και η σχετική κυβερνητική ανακοίνωση αποσύρθηκε στη συνέχεια χωρίς εξηγήσεις.

Τα κέντρα υποδοχής έχουν κατακλυστεί, ενώ πάρκα και δρόμοι γέμισαν από ανθρώπους που πέρασαν τα σύνορα.

Ο πρόεδρος της Θέουτα, Χουάν Χεσούς Βίβας, μιλώντας την Πέμπτη 30/07 στον ραδιοφωνικό σταθμό Cadena SER, έκανε λόγο για «κατάσταση απόλυτης ανθρωπιστικής και κοινωνικής έκτακτης ανάγκης», ζητώντας παράλληλα να κηρυχθεί η Θέουτα σε κατάσταση «εθνικής ανάγκης».

Η κυβέρνηση του Μαρόκου καλεί τους πολίτες της που πέρασαν τα σύνορα να επιστρέψουν στη χώρα τους.

Η πρέσβης του Μαρόκου στην Ισπανία, Καρίμα Μπενγιάις, δήλωσε σε εκδήλωση της πρεσβείας την Πέμπτη 30/07 ότι η κατάσταση στη Θέουτα «δεν ήταν επιθυμητή από το Βασίλειο του Μαρόκου», προσθέτοντας ότι η χώρα προκρίνει «τη νόμιμη, εύρυθμη και ασφαλή μετακίνηση για όλους».

Η Ισπανία επιστράτευσε τις ένοπλες δυνάμεις της για να συνδράμουν τις αστυνομικές Αρχές στη Θέουτα, όπως μεταδίδει το πρακτορείο Agencia EFE.

Ο Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, με ανάρτησή του στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, ανέφερε ότι επικοινώνησε με τον Βίβας, υπογραμμίζοντας ότι η κυβέρνησή του συνεργάζεται με τις μαροκινές και τις διεθνείς Αρχές «για την ταχύτερη δυνατή αποκατάσταση της ομαλότητας» στη Σεούτα.

Ο Σάντσεθ μετέβη στον θύλακα την Παρασκευή 31/07.

Τι είναι η Θέουτα;

Η πόλη της Θέουτα, μια χερσονησιακή περιοχή έκτασης 19,9 τετραγωνικών χιλιομέτρων στις βόρειες ακτές της Αφρικής, αποτελεί έναν από τους δύο ισπανικούς θύλακες στην ήπειρο, μαζί με τη Μελίγια, η οποία βρίσκεται περίπου 220 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά.

Οι δύο αυτές αυτόνομες ισπανικές πόλεις συνιστούν τα μοναδικά χερσαία σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Αφρική.

Η Ισπανία κατέχει τη Θέουτα -η οποία χωρίζεται από την ηπειρωτική Ισπανία μέσω του Στενού τoy Γιβραλτάr- από το 1580.

Ο πληθυσμός της Σεούτα ξεπερνά τους 83.000 κατοίκους και αποτελεί ένα κράμα Χριστιανών και Μουσουλμάνων, περιλαμβάνοντας μόνιμους κατοίκους αλλά και διασυνοριακούς εργαζόμενους από το Μαρόκο και την Ισπανία. Ιστορικά, ο πληθυσμός της πόλης συμβίωνε αρμονικά.

Ωστόσο, το Μαρόκο, το οποίο περιβάλλει σε μεγάλο βαθμό τους δύο θύλακες, εξακολουθεί να τους θεωρεί υπό κατάληψη εδάφη και αμφισβητεί την ισπανική κυριαρχία, επικαλούμενο ιστορικούς δεσμούς που ανατρέχουν στις ισλαμικές κατακτήσεις του 8ου αιώνα.

Στην πάροδο των ετών, το Ραμπάτ έχει προκαλέσει διάφορα διπλωματικά επεισόδια στο πλαίσιο αυτής της διαμάχης.

Το 2002, Μαρόκο και Ισπανία ενεπλάκησαν σε στρατιωτική ένταση όταν και οι δύο πλευρές απέστειλαν δυνάμεις σε μια μικρή, ακατοίκητη νησίδα στα ανοικτά της Θέουτα.

Επίσης, τον Μάιο του 2021, εν μέσω διπλωματικής κρίσης για το αμφισβητούμενο έδαφος της Δυτικής Σαχάρας, η κυβέρνηση του Μαρόκου χαλάρωσε τους συνοριακούς ελέγχους, με αποτέλεσμα σχεδόν 8.000 άνθρωποι από το Μαρόκο και χώρες της υποσαχάριας Αφρικής να συρρεύσουν στη Θέουτα μέσα σε μόλις δύο 24ωρα.

Ορισμένοι από αυτούς επέστρεψαν τελικά, αλλά η διπλωματική ρήξη αποκαταστάθηκε μόνον όταν η Ισπανία στήριξε το σχέδιο αυτονομίας του Μαρόκου για τη Δυτική Σαχάρα το 2022.

Τι αναφέρουν οι Αρχές για την κατακόρυφη αύξηση των διελεύσεων;

Τα γεγονότα της Πέμπτης 30/07 δεν συνέβησαν χωρίς προειδοποίηση.

Ο Βίβας, μιλώντας στο Cadena SER, δήλωσε ότι οι αφίξεις από διάφορα σημεία του Μαρόκου είχαν ήδη ξεπεράσει τις δυνατότητες των κοινωνικών υπηρεσιών και των μηχανισμών ασφαλείας της πόλης τις τελευταίες ημέρες, ξεπερνώντας τα 300 άτομα την ημέρα.

«Για να καταλάβετε την κλίμακα, για την υπόλοιπη Ισπανία αυτό αναλογεί στο 2% του συνολικού πληθυσμού της Θέουτα.

»Είναι σαν να εισέρχονται παράτυπα στην Ισπανία ένα εκατομμύριο άνθρωποι», σημείωσε ο Βίβας.

Η κρίση στη Θέουτα έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα στην υπόλοιπη Ισπανία, όπου οι παράτυπες αφίξεις μειώθηκαν από 17.990 το πρώτο εξάμηνο του 2025 σε 12.138 την αντίστοιχη περίοδο του 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών.

Ειδικά για τη Θέουτα, καταγράφηκαν 2.582 χερσαίες αφίξεις, έναντι 978 την ίδια περίοδο του 2025, αύξηση της τάξεως του 164%.

Παρότι ανάλογες εξάρσεις έχουν σημειωθεί και στο παρελθόν, παραμένει ασαφές τι πυροδότησε την τελευταία.

Το Υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας συνδέει το κύμα με πρόσφατη δικαστική απόφαση, υποστηρίζοντας σε ανακοίνωσή του ότι «εκτιμάται πως δίκτυα διακίνησης ανθρώπων εκμεταλλεύονται δικαστική απόφαση για να ενθαρρύνουν τη ροή ατεκμηρίωτων μετακινούμενων, στην πλειονότητά τους νέων».

Απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ισπανίας στις 29 Ιουνίου απαγόρευσε στις Αρχές να επαναπροωθούν αυτόματα όσους φτάνουν στη Θέουτα και τη Μελίγια δια θαλάσσης, χωρίς τουλάχιστον να τηρούνται οι νόμιμες διαδικασίες.

Παρότι η απόφαση δεν νομιμοποίησε την παράνομη είσοδο ούτε εγγυήθηκε τη διαμονή τους στην Ισπανία, το ισπανικό δημόσιο δίκτυο RTVE μετέδωσε την Πέμπτη 30/07 ότι η είδηση διαδόθηκε ευρέως στα μαροκινά Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, παρακινώντας πολλούς να επιχειρήσουν την είσοδο κολυμπώντας.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι ανάμεσα στους νεοαφιχθέντες υπάρχουν και πολλοί οικονομικοί μετανάστες.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, αν και το συνολικό ποσοστό ανεργίας στο Μαρόκο υποχώρησε από το 13,3% το 2024 στο 13% το 2025, παραμένει ιδιαίτερα υψηλό στους νέους ηλικίας 15 έως 24 ετών (αυξήθηκε από 36,7% σε 37,2%) και στις γυναίκες (από 19,4% σε 20,5%).

Το RTVE ανέφερε επίσης ότι το ισπανικό Υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε τις αιχμές ότι η κρίση αποτελεί αντίποινα του Μαρόκου για την ενίσχυση των διπλωματικών δεσμών της Ισπανίας με την Αλγερία, τον περιφερειακό ανταγωνιστή του Μαρόκου.

Πηγές εντός του υπουργείου τόνισαν ότι οι σχέσεις της Ισπανίας με το Μαρόκο «είναι εξαιρετικές και δεν επηρεάζονται επουδενί από τις καλές σχέσεις με την Αλγερία».

Ποιες είναι οι αντιδράσεις;

Η κρίση στη Θέουτα εξελίχθηκε σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης για την ισπανική Δεξιά, που επιτίθεται στην κεντροαριστερή κυβέρνηση Σάντσεθ.

Σε αντίθεση με την τάση που επικρατεί σε άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που στρέφονται προς τα δεξιά, ο Σάντσεθ έχει σχεδιάσει τη νομιμοποίηση 500.000 παράτυπων μετακινούμενων στην Ισπανία.

Πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν υποβάλει αίτηση ένταξης στο συγκεκριμένο πρόγραμμα.

«Ο Πέδρο Σάντσεθ, με τη μαζική νομιμοποίηση που προωθεί, προκάλεσε εισβολή στα σύνορά μας, την οποία υφίστανται πρώτοι από όλους οι Ισπανοί της Θέουτα», δήλωσε ο Σαντιάγο Αβασκάλ, ηγέτης του ακροδεξιού κόμματος Vox.

Ο Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, επικεφαλής του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, ανέφερε σε βίντεο που ανάρτησε στο «X» ότι η κυβέρνηση Σάντσεθ «αρνείται να παραδεχθεί ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα σοβαρό πρόβλημα εθνικής ασφάλειας».

Η κατάσταση στη Θέουτα προκάλεσε επίσης κύμα αντιδράσεων στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης παγκοσμίως.

Η δεξιά Πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, αξιοποίησε τα γεγονότα στη Σεούτα για να ενισχύσει την αυστηρή ατζέντα της στο μεταναστευτικό, απειλώντας ακόμη και με αίτημα αναστολής της Συμφωνίας Σένγκεν και αποπομπής της Ισπανίας από τη ζώνη ελεύθερης μετακίνησης της Ευρώπης, «προκειμένου να υπερασπιστούμε τα σύνορά μας και να διασφαλίσουμε την ασφάλεια των πολιτών μας».

Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας κάλεσε τον Ιταλό πρέσβη για εξηγήσεις μετά τη συγκεκριμένη δήλωση.

Η Γαλλία, που συνορεύει με την Ισπανία, ανακοίνωσε την ενίσχυση των ελέγχων στα σύνορα.

«Σε απάντηση της κατάστασης που παρατηρείται στον θύλακα της Θέουτα, έδωσα οδηγίες από χθες το βράδυ για την άμεση εντατικοποίηση των ελέγχων στα ισπανικά σύνορα», ανέφερε σε ανάρτησή του ο Γάλλος Υπουργός Εσωτερικών, Λοράν Νουνιέζ.

Μιλώντας στο συντηρητικό μέσο ενημέρωσης The Daily Wire, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δήλωσε:

«Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει προειδοποιήσει εδώ και καιρό την Ευρώπη για τις συνέπειες της εφαρμογής ακραία αριστερών, παγκοσμιοποιητικών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένης της διευκόλυνσης της μαζικής μετακίνησης πληθυσμών.

»Η Ισπανία και άλλες χώρες που υιοθέτησαν αυτή τη καταστροφική φιλοσοφία θα πρέπει να αλλάξουν άμεσα πορεία, αλλιώς διακινδυνεύουν την ίδια τους την υπόσταση».

Σημειώνεται ότι ο Σάντσεθ, που παριστάνει τον σοσιαλιστή και… δικαιωματιστή, ναυπηγεί τον νεο-οθωμανικό στόλο του Ερντογάν και κατηγορείται ότι πουλά οπλικά συστήματα στο Ιράν. Πώς δύναται κάποιος που εξοπλίζει ισλαμοφασίστες να θεωρείται σοσιαλιστής;