Θέουτα: Οι Μαροκινοί παράνομοι μετανάστες «έπληξαν» τη Συνθήκη Σένγκεν

Οι 60.000 παράνομοι μετανάστες από το Μαρόκο προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν τις δυνατότητες που παρέχει η Συνθήκη Σένγκεν, που περιλαμβάνει 29 χώρες, από την Πορτογαλία έως την Πολωνία, για να περάσουν τα σύνορα της Θέουτας και να βρεθούν σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Η Συνθήκη Σένγκεν παραμένει μία από τις πιο δημοφιλείς πολιτικές της Ευρώπης μεταξύ όσων επωφελούνται από αυτήν, εκείνων που εργάζονται, σπουδάζουν, ψωνίζουν, δημιουργούν σχέσεις και ζουν πέρα από τα σύνορα, έχοντας τη δυνατότητα να διασχίζουν πολλαπλά ευρωπαϊκά κράτη μέσα σε λίγες ώρες, χωρίς να χρειάζεται ποτέ να σταματήσουν το αυτοκίνητό τους.

Για όλους αυτούς τους λόγους, για τον μηχανισμό οικοδόμησης της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, έγινε αυτή η μεταναστευτική κρίση.

Η Συνθήκη Σένγκεν ήρθε λοιπόν και πάλι στο προσκήνιο με το ερώτημα κατά πόσο είναι αποτελεσματική, αφού δεν υπάρχουν νομικοί μηχανισμοί για την αναστολή της συμμετοχής μιας χώρας στη Σένγκεν, ιδιαίτερα μονομερώς.

Αυτό που μπορούν να κάνουν τα άλλα κράτη είναι να επαναφέρουν συνοριακούς ελέγχους.

Η δυνατότητα αυτή προβλέφθηκε από τη σύμβαση εφαρμογής που εγκρίθηκε από τα συμβαλλόμενα κράτη το 1990, και έκτοτε έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς.

Η κριτική προήλθε τόσο από την εγχώρια αντιπολίτευση στη Μαδρίτη όσο και από τον Λευκό Οίκο, όπου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είδε μια ευκαιρία να παρουσιάσει την Ευρώπη ως επιεική απέναντι στη μετανάστευση και να αναδείξει ένα πολιτικό πλεονέκτημα για το κόμμα του ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

«Αυτό θα συμβεί και σε εμάς σε τρία χρόνια, αν επικρατήσει η λάθος πλευρά», δήλωσε ο Τραμπ στο Fox News.

Η πιο αξιοσημείωτη αντίδραση, ωστόσο, προήλθε από άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες κάποτε είχαν δεσμευτεί στην ελεύθερη μετακίνηση ως θεμέλιο της διασυνοριακής αλληλεγγύης, αναπόσπαστο στοιχείο της κοινής συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που περιλαμβάνει επίσης κοινή εμπορική πολιτική και, στις περισσότερες περιπτώσεις, κοινό νόμισμα.

Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, ζήτησε την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Σένγκεν, αν και δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία για κάτι τέτοιο, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών της απέδωσε την ευθύνη για το χάος στην ισπανική κυβέρνηση, χαρακτηρίζοντας τα σχέδιά της να χορηγήσει νόμιμο καθεστώς σε περισσότερους από μισό εκατομμύριο μετανάστες ως «βαθιά λανθασμένα».

Σε απάντηση, η Μαδρίτη κάλεσε τον Ιταλό πρέσβη, κατηγορώντας ξένους ηγέτες για «κομματική δημαγωγία».

Και άλλες χώρες στήριξαν τη Μελόνι. Ο υπουργός Εσωτερικών της Φινλανδίας υποστήριξε ότι η Ισπανία «απέτυχε πλήρως να προστατεύσει τα εξωτερικά σύνορα της ζώνης Σένγκεν από τη διείσδυση», προσθέτοντας σε ανάρτησή του στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης:

«Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί». Η Γαλλία ενίσχυσε τους ελέγχους στα σύνορά της με την Ισπανία, ενώ ο καγκελάριος της Αυστρίας, χώρας που απέχει περίπου 1.600 χιλιόμετρα από την Ιβηρική Χερσόνησο, δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να κλείσει τα σύνορά της.

Η Ιταλία είχε ήδη επαναφέρει ελέγχους στα χερσαία σύνορά της με τη Γαλλία, επικαλούμενη την αναμενόμενη παρουσία «ριζοσπαστικών ακτιβιστών» σε ένα φεστιβάλ στο Πεδεμόντιο της βορειοδυτικής Ιταλίας, ενώ νωρίτερα η κυβέρνηση της Μελόνι ανέστειλε την ελεύθερη μετακίνηση χωρίς διαβατήριο στα αεροπορικά και θαλάσσια σύνορα με την Ισπανία.

Η Αυστρία είχε ήδη επαναφέρει ελέγχους στα σύνορα με τέσσερις γειτονικές χώρες, επικαλούμενη την παράτυπη μετανάστευση μέσω των Βαλκανίων, την πίεση που ασκούν οι μετανάστες στο σύστημα ασύλου της, καθώς και τους πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.

Το κόμμα της Λεπέν, που σήμερα ονομάζεται Εθνικός Συναγερμός, έχει καταφέρει να αξιοποιήσει αποτελεσματικά την οργή γύρω από τη Συνθήκη Σένγκεν.

Κατά τη διάρκεια της προσφυγικής κρίσης του 2015, όταν περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι εισήλθαν στην Ευρώπη, κυρίως εξαιτίας του εμφυλίου πολέμου στη Συρία, στελέχη του κόμματος πραγματοποίησαν συμβολική τελετή πένθους στις όχθες του ποταμού όπου είχε υπογραφεί η συμφωνία 30 χρόνια νωρίτερα.

Η κρίση στη Θέουτα πιθανότατα θα περιοριστεί. Όμως το πνεύμα της Συνθήκης Σένγκεν που αφορά στην αλληλεγγύη μάλλον έχει καταρρεύσει με τις τόσες αντιδράσεις.