Αυστριακή μελέτη: Η Τουρκία αποστασιοποιείται από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα αλλά ενισχύει τους δεσμούς της με τη Χαμάς

Η μελέτη υποστηρίζει ότι η Άγκυρα έχει θέσει σε αυξανόμενη προτεραιότητα τις πραγματολογικές και διπλωματικές σχέσεις με την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έναντι των ιδεολογικών της δεσμεύσεων προς τη Μουσουλμανική Αδελφότητα.

Η Τουρκία έχει εγκαταλείψει μεγάλο μέρος της πρώην ισλαμιστικής της συμμαχίας, διατηρώντας παράλληλα την υποστήριξή της προς τη Χαμάς και διευρύνοντας την επιρροή της στην Ευρώπη, όπως διαπιστώνει νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε από το Κέντρο Τεκμηρίωσης για τον Πολιτικό Ισλαμισμό της Αυστρίας.

Η έκθεση, έκτασης 94 σελίδων, με τίτλο «Το AKP και η Μουσουλμανική Αδελφότητα: Η ανάπτυξη και η αποτυχία μιας ισλαμιστικής συμμαχίας στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη», εξετάζει πώς η κυβέρνηση του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εγκατέλειψε σταδιακά τους περιφερειακούς ισλαμιστές συμμάχους της μετά τις πολιτικές τους ήττες, κάνοντας ωστόσο μια εξαίρεση για τη Χαμάς μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου.

Η μελέτη υποστηρίζει ότι η Άγκυρα έχει θέσει σε αυξανόμενη προτεραιότητα τις πραγματολογικές και διπλωματικές σχέσεις με την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έναντι των ιδεολογικών της δεσμεύσεων προς τη Μουσουλμανική Αδελφότητα.

Ωστόσο, η σχέση της με τη Χαμάς έχει ακολουθήσει διαφορετική πορεία, με την Τουρκία να εξελίσσεται σε «ανοικτά ενεργό προστάτη και υποστηρικτή της Χαμάς», καθώς και σε υποστηρικτή των διευρυμένων δικτύων της οργανώσεως στην Ευρώπη.

Η τουρκική υποστήριξη προς τη Χαμάς επεκτείνεται στην Ευρώπη

Η έκθεση προσδιορίζει τη συνεχιστική σχέση της Τουρκίας με τη Χαμάς ως το σημαντικότερο εναπομείναν στοιχείο της πρώην συμμαχίας της με κινήματα που συνδέονται με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης.

Η Χαμάς, η οποία προήλθε από το παλαιστινιακό σκέλος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, διατηρεί στενές πολιτικές σχέσεις με την Άγκυρα, παρά την αυξανόμενη απόσταση της Τουρκίας από άλλες οργανώσεις της Αδελφότητας.

Σύμφωνα με τη μελέτη, αυτοί οι δεσμοί έχουν επιπτώσεις πέραν της Μέσης Ανατολής, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, όπου η Χαμάς έχει δημιουργήσει δίκτυα συγκέντρωσης πόρων.

Η έκθεση επικαλείται δήλωση του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ από τον Οκτώβριο του 2024, η οποία προσδιορίζει την Ευρώπη ως σημαντική πηγή χρηματοδότησης της Χαμάς, συμπεριλαμβανομένης της συγκέντρωσης κεφαλαίων μέσω φιλανθρωπικών οργανώσεων που λειτουργούν υπό ψευδείς προφάσεις.

Οι χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις που εμπλέκουν την Ιταλία, τη Γερμανία και την Αυστρία αναγνωρίστηκαν ως σημαντικοί δίαυλοι για τη μεταφορά κεφαλαίων από την Ευρώπη προς τη Χαμάς.

Η δήλωση του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, την οποία χρησιμοποιεί η αυστριακή μελέτη για να υποστηρίξει την αξιολόγησή της, αποτελεί μέρος του ευρύτερου επιχειρήματος της εκθέσεως ότι η σχέση της Τουρκίας με τη Χαμάς έχει επιπτώσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Ο συντάκτης προειδοποιεί επίσης ότι οι τουρκικές επιχειρήσεις επιρροής και τα μιντιακά δίκτυα διαδίδουν φιλοχαμασικά και άλλα ισλαμιστικά αφηγήματα μεταξύ των κοινοτήτων της διασποράς στην Ευρώπη.

Η μελέτη αναφέρει ότι η Άγκυρα είναι πιθανό να διατηρήσει την ανοικτά φιλοχαμασική της θέση, ακόμη και ενώ συνεχίζει να βελτιώνει τις σχέσεις της με κυβερνήσεις που εναντιώνονται στη Μουσουλμανική Αδελφότητα, όπως αυτές του Περσικού Κόλπου.

Πώς κατέρρευσε η ισλαμιστική συμμαχία της Τουρκίας

Η μελέτη αναφέρει ότι η σχέση μεταξύ του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) της Τουρκίας και της Μουσουλμανικής Αδελφότητας αναπτύχθηκε σε βάθος δεκαετιών, αλλά απέκτησε ιδιαίτερη σημασία κατά τις εξεγέρσεις της Αραβικής Άνοιξης που ξεκίνησαν το 2010 και το 2011.

Η Τουρκία και το Κατάρ αναδείχθηκαν σε κύριους περιφερειακούς υποστηρικτές των πολιτικών κινημάτων που συνδέονταν με την Αδελφότητα.

Η εκλογή του υποψηφίου της Μουσουλμανικής Αδελφότητας Μοχάμεντ Μόρσι ως Προέδρου της Αιγύπτου το 2012 αντιπροσώπευε μια μείζονα νίκη για τη συμμαχία.

Σύμφωνα με την έκθεση, η τουρκική κυβέρνηση θεώρησε την άνοδο των ισλαμιστικών κομμάτων ως ευκαιρία να διευρύνει την επιρροή της σε ολόκληρη την περιοχή, αμφισβητώντας την εδραιωμένη πολιτική τάξη πραγμάτων που υποστηριζόταν από τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ.

Ωστόσο, η συμμαχία υπέστη σειρά αποτυχιών, με σημαντικότερη τη στρατιωτική ανατροπή του Μόρσι στην Αίγυπτο το 2013 και τη συνεπακόλουθη καταστολή της Αδελφότητας.

Επιπλέον, οι ήττες σε χώρες συμπεριλαμβανομένης της Τυνησίας εξασθένησαν τις προοπτικές του κινήματος για επιστροφή στην διακυβέρνηση.

Η Τουρκία αντέδρασε αρχικά αναλαμβάνοντας κομβικό ρόλο ως καταφύγιο για το εξόριστο κίνημα, δηλαδή για τα μέλη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας που διέφευγαν τις διώξεις.

Αυτό μετέτρεψε την Κωνσταντινούπολη σε ένα από τα κύρια διεθνή κέντρα του κινήματος, παράλληλα με το Λονδίνο.

Σύμφωνα με τη μελέτη, υπολογιζόταν ότι περίπου 8.000 εξόριστα μέλη της Αδελφότητας ζούσαν στην Τουρκία το 2020, αριθμός που ανήρχετο σε περίπου 20.000 όταν συμπεριλαμβάνονταν τα μέλη των οικογενειών τους.

Η Κωνσταντινούπολη έγινε επίσης κέντρο τηλεοπτικών σταθμών που προσκείνται στην Αδελφότητα.

Η έκθεση υποδηλώνει ότι η Τουρκία και το Κατάρ πιθανότατα παρείχαν χρηματοδοτική υποστήριξη για ορισμένες από αυτές τις οργανωτικές και μιντιακές δραστηριότητες.

Ωστόσο, καθώς οι προοπτικές διαφόρων οργανώσεων της Μουσουλμανικής Αδελφότητας να επιστρέψουν στην εξουσία σταδιακά εξασθενούσαν, η μελέτη αναφέρει ότι η Τουρκία αποσύρθηκε σταδιακά από τη συμμαχία και επιδίωξε επαναπροσέγγιση με τις μοναρχίες του Κόλπου, τα νέα καθεστώτα στην Αίγυπτο και την Τυνησία, καθώς και τις κυβερνήσεις στην Ιορδανία και το Μαρόκο, οι οποίες είχαν εξέλθει από την Αραβική Άνοιξη «σχετικά αλώβητες». Αυτό, προσθέτει η μελέτη, συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Ισλαμιστικά δίκτυα και χρηματοοικονομική επιρροή στην Ευρώπη

Η μελέτη εξετάζει επίσης τη δραστηριότητα των τουρκικών ισλαμιστικών οργανώσεων και των δικτύων που συνδέονται με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Εντοπίζει επαφές στις οποίες εμπλέκονται η Τουρκο-Ισλαμική Ένωση Θρησκευτικών Υποθέσεων (DITIB), η οποία υπάγεται στη Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων της Τουρκίας (Diyanet), και οργανώσεις που σχετίζονται με την Αδελφότητα.

Εκπρόσωποι τουρκικών θρησκευτικών ιδρυμάτων έχουν συμμετάσχει σε ευρωπαϊκά ισλαμικά όργανα, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη Φάτουα (ή Φετφά) και την Έρευνα, το οποίο η έκθεση συνδέει με δίκτυα της Αδελφότητας.

Η Ισλαμική Κοινότητα Μιλλί Γκιορούς (IGMG), ένα τουρκικό ισλαμιστικό κίνημα με εκτεταμένη ευρωπαϊκή παρουσία, διατηρεί επίσης συνδέσεις με αυτά τα ιδρύματα.

Η έκθεση εντοπίζει προσωπικές σχέσεις στις οποίες εμπλέκονται το Φόρουμ Ευρωπαϊκών Μουσουλμανικών Οργανώσεων Νεολαίας και Φοιτητών (FEMYSO), η Μουσουλμανική Νεολαία της Αυστρίας και οι οργανώσεις νεολαίας της IGMG.

Ωστόσο, η μελέτη τονίζει ότι αυτές οι επαφές δεν έχουν παράγει ουσιαστικές αποδείξεις βαθύτερης οργανωτικής συνεργασίας ή μιας ενιαίας ισλαμιστικής δομής στην Ευρώπη.

Παρόλα αυτά, η μελέτη υποστηρίζει ότι η χρηματοδοτική υποστήριξη του Κατάρ προς θρησκευτικά ιδρύματα και ισλαμιστικές οργανώσεις υπήρξε πιο καθοριστική.

Επικαλούμενη προγενέστερα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, περιγράφει την καταριανή χρηματοδότηση για τζαμιά, σχολεία, ισλαμικές ενώσεις και θρησκευτικές δραστηριότητες στην Ευρώπη, προσδιορίζοντας την Eid Charity και το Ίδρυμα του Κατάρ (Qatar Foundation) ως σημαντικά ιδρύματα σε αυτές τις προσπάθειες.

Οι περιγραφόμενες δραστηριότητες χρηματοδοτήσεως εκτείνονται πέραν των οργανώσεων που συνδέονται με την Αδελφότητα, συμπεριλαμβάνοντας και μικρότερες σαλαφιστικές ομάδες.

Θα μπορούσαν ηγέτες της Μουσουλμανικής Αδελφότητας να μετεγκατασταθούν στην Ευρώπη;

Η μελέτη θέτει το ενδεχόμενο η περαιτέρω τουρκική επαναπροσέγγιση με την Αίγυπτο και τα κράτη του Κόλπου να ενθαρρύνει τελικά τα ηγετικά στελέχη και τους ακτιβιστές της Αδελφότητας να μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους από την Τουρκία στην Ευρώπη.

Ωστόσο, αναφέρει ρητά ότι επί του παρόντος δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι λαμβάνει χώρα μια ευρείας κλίμακας μετεγκατάσταση.

Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι νέες εκτεταμένες εταιρικές σχέσεις μεταξύ τουρκικών ισλαμιστικών οργανώσεων και ομάδων που συνδέονται με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα στην Ευρώπη είναι αμφίβολες, ιδιαίτερα καθώς η πολιτική επιρροή της Αδελφότητας στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να φθίνει.

Παρόλα αυτά, ο συντάκτης προσδιορίζει τα Μέσα Ενημέρωσης που συνδέονται με την τουρκική κυβέρνηση, τις θρησκευτικές οργανώσεις και τις δραστηριότητες επιρροής ως συνεχείς προκλήσεις για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Πηγή: Jerusalem Post