Μεξικό: Νεκρός ο ναρκοβαρόνος Ελ Μέντσο – Μέλη του καρτέλ εξαπέλυσαν χάος

Η μεξικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι την Κυριακή 22/02 εξουδετέρωσε τον πλέον καταζητούμενο αρχηγό καρτέλ της χώρας, γεγονός που πυροδότησε ένα κύμα εμπρησμών και βίας σε ολόκληρη την επικράτεια, καθώς επιχειρησιακά στελέχη του καρτέλ επεδίωξαν να εκδικηθούν με μια ανησυχητική επίδειξη ισχύος.

Ο Νεμέσιο Οσεγκέρα Σερβάντες, γνωστός ως «Ελ Μέντσο», ήταν ο επί σειρά ετών ηγέτης ενός από τα ισχυρότερα καρτέλ του Μεξικού, του Καρτέλ της Νέας Γενιάς του Χαλίσκο (CJNG), και θεωρούνταν ευρέως ως μία από τις πιο βίαιες εγκληματικές φυσιογνωμίες της χώρας.

Προΐστατο μιας εγκληματικής οργάνωσης που επεκτάθηκε ραγδαία την τελευταία δεκαετία, παράγοντας και διακινώντας ναρκωτικά, εκβιάζοντας τοπικές επιχειρήσεις και τρομοκρατώντας κοινότητες σε όλη τη χώρα.

Ο θάνατος του Οσεγκέρα βύθισε το Μεξικό σε μια εξαιρετικά τεταμένη συγκυρία που θα μπορούσε να πυροδοτήσει έξαρση της βίας.

Στο παρελθόν, οι συλλήψεις ηγετών καρτέλ έχουν προκαλέσει πολέμους τόσο μεταξύ της κυβέρνησης και των καρτέλ, όσο και μεταξύ αντιμαχόμενων φατριών που διεκδικούν την εξουσία εντός της «αποκεφαλισμένης» εγκληματικής ομάδας.

Αυτοί οι φόβοι εντάθηκαν την Κυριακή από ένα ταχύτατο ξέσπασμα βίας σε ολόκληρο το Μεξικό.

Σε διάφορες πολιτείες, ένοπλες ομάδες απέκλεισαν δρόμους και πυρπόλησαν σούπερ μάρκετ, τράπεζες και οχήματα, σε μία από τις πιο εκτεταμένες αναταραχές στην πρόσφατη ιστορία του έθνους.

Η επιχείρηση στο Χαλίσκο

Οι μεξικανικές δυνάμεις ασφαλείας εντόπισαν τον Οσεγκέρα την Κυριακή στην Ταπάλπα, μια πόλη περίπου 20.000 κατοίκων στη δυτική παράκτια πολιτεία του Χαλίσκο, όπου ιδρύθηκε και εδρεύει το καρτέλ του, σύμφωνα με κυβερνητική ανακοίνωση.

Ο Οσεγκέρα τραυματίστηκε κατά τη διάρκεια της επιχείρησης και εξέπνευσε κατά τη μεταφορά του στην Πόλη του Μεξικού για ιατρική περίθαλψη. Τουλάχιστον εννέα ακόμη μέλη του καρτέλ σκοτώθηκαν.

Η εξουδετέρωση του Οσεγκέρα αποτελεί σημαντική νίκη στη νέα επίθεση του Μεξικού κατά των καρτέλ ναρκωτικών και θα μπορούσε να συμβάλει στην αποσυμπίεση των πιέσεων από τον Πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος απειλεί με στρατιωτικά πλήγματα στο Μεξικό.

Η μεξικανική κυβέρνηση δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες συνέβαλαν με πληροφορίες που βοήθησαν στην επιχείρηση.

Αμερικανοί αξιωματούχοι διευκρίνισαν ότι επρόκειτο για μεξικανική επιχείρηση και ότι δεν συμμετείχαν αμερικανικά στρατεύματα.

Αυτή ήταν μόνο η αρχή για τις δυνάμεις ασφαλείας την Κυριακή.

Αναπτύχθηκαν σε όλη τη χώρα για να αντιμετωπίσουν τις αντιδράσεις μετά τον θάνατο του Οσεγκέρα.

Σε τουλάχιστον 13 πολιτείες, μέλη του καρτέλ προκάλεσαν χάος βάζοντας φωτιές και αποκλείοντας δρόμους με φλεγόμενα οχήματα.

Τα καρτέλ συχνά αντεπιτίθενται μετά τη σύλληψη των κορυφαίων αρχηγών τους, σε μια προσπάθεια να επιδείξουν τη δύναμή τους και να αποθαρρύνουν τις Αρχές από το να τους αντιμετωπίσουν ξανά.

Χάος στις αστικές περιοχές

Μόνο στην πολιτεία του Χαλίσκο, αξιωματούχοι δήλωσαν ότι 20 υποκαταστήματα της κρατικής τράπεζας πυρπολήθηκαν ή υπέστησαν ζημιές, ενώ ομάδες έκαψαν αυτοκίνητα για να αποκλείσουν περισσότερους από 20 δρόμους.

Οι Αρχές του Χαλίσκο ανέστειλαν τις δημόσιες συγκοινωνίες σε ορισμένες περιοχές και προειδοποίησαν τα ξενοδοχεία να δώσουν οδηγίες στους επισκέπτες τους να παραμείνουν σε εσωτερικούς χώρους, συμπεριλαμβανομένου του Πουέρτο Βαγιάρτα, του δημοφιλούς παραθαλάσσιου προορισμού για Αμερικανούς και Μεξικανούς τουρίστες.

Μεγάλο μέρος της βίας σημειώθηκε στη Γουαδαλαχάρα, την πρωτεύουσα του Χαλίσκο, ένα κέντρο 1,4 εκατομμυρίου κατοίκων που αποτελεί μία από τις διοργανώτριες πόλεις για το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο.

Πανικός επικράτησε στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Γουαδαλαχάρα, με βίντεο στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης να δείχνουν προσωπικό και ταξιδιώτες να εγκαταλείπουν το κτίριο.

Η διοίκηση του αεροδρομίου και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δήλωσαν ότι ο αερολιμένας λειτουργεί κανονικά και ότι δεν υπήρξε κίνδυνος για τους επιβάτες.

Συναυλίες και ποδοσφαιρικοί αγώνες ακυρώθηκαν, πτήσεις εξετράπησαν και τουλάχιστον ένα λιμάνι ανέστειλε τη λειτουργία του.

Οι αναταραχές επηρέασαν ήδη την εβδομάδα που ξεκινά, καθώς ορισμένες πολιτείες ακύρωσαν τα μαθήματα στα σχολεία για τη Δευτέρα 23/02, ενώ αεροπορικές εταιρείες και εταιρείες λεωφορείων ανέστειλαν ορισμένα δρομολόγια.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ προειδοποίησε τους πολίτες της να «παραμείνουν στα καταλύματά τους μέχρι νεωτέρας» σε τμήματα πέντε πολιτειών: Χαλίσκο, Ταμαουλίπας, Μιτσοακάν, Γκερέρο και Νουέβο Λεόν.

Έκκληση για ψυχραιμία

Η Πρόεδρος Κλαούντια Σέινμπαουμ κάλεσε τους Μεξικανούς να παραμείνουν ψύχραιμοι.

«Υπάρχει απόλυτος συντονισμός με όλες τις πολιτειακές κυβερνήσεις», δήλωσε διαδικτυακά.

«Πρέπει να παραμείνουμε ενημερωμένοι και ήρεμοι. Οι δραστηριότητες εξελίσσονται κανονικά στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας».

Ωστόσο, οι μαρτυρίες των κατοίκων περιγράφουν μια διαφορετική πραγματικότητα.

Η Παουλίνα, 32 ετών, κάτοικος Γουαδαλαχάρα, δήλωσε ότι παγιδεύτηκε με τον σύζυγό της και τον 3χρονο γιο τους σε ένα από τα οδοφράγματα του καρτέλ.

«Παρακαλώ τον κόσμο να μην βγαίνει έξω», είπε. «Μετά από αυτό που είδα, κατάλαβα ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν υπολογίζουν κανέναν».

Μέχρι το απόγευμα της Κυριακής 22/02, η Γουαδαλαχάρα είχε βυθιστεί σε μια απόκοσμη σιωπή.

Οι δρόμοι ήταν σε μεγάλο βαθμό ερημωμένοι και οι περισσότερες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των πρατηρίων υγρών καυσίμων, είχαν κλείσει.

Παρόμοια βία σημειώθηκε και στο Πουέρτο Βαγιάρτα, αλλά και σε τουριστικά κέντρα όπως το Κανκούν και η Πλάγια ντελ Κάρμεν στη χερσόνησο του Γιουκατάν.

Γεωπολιτικές και εσωτερικές επιπτώσεις

Η Βάντα Φελμπάμπ-Μπράουν, εμπειρογνώμων σε θέματα μη κρατικών ένοπλων οργανώσεων στο Ινστιτούτο Brookings, δήλωσε ότι η σημασία της εξουδετέρωσης του Οσεγκέρα είναι συγκρίσιμη με τη σύλληψη του ηγέτη του Καρτέλ της Σιναλόα, Χοακίν Γκουσμάν Λοέρα («Ελ Τσάπο»), το 2016, ή του πρώην συνεργάτη του, Ισμαέλ Ζαμπάντα Γκαρσία («Ελ Μάγιο»), το 2024.

Η ίδια σημείωσε ότι το κενό εξουσίας που αφήνει ο θάνατος του Οσεγκέρα θα μπορούσε να προκαλέσει διάσπαση της οργάνωσης και ένα νέο κύμα αιματοχυσίας, ανάλογα με το αν υπάρχει σαφής διαδοχή.

Σε διπλωματικό επίπεδο, ο θάνατός του αναμένεται να βελτιώσει τις σχέσεις του Μεξικού με την Ουάσιγκτον.

Ο Κρίστοφερ Λαντάου, Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών, συνεχάρη τις μεξικανικές δυνάμεις:

«Αυτή είναι μια εξαιρετική εξέλιξη για το Μεξικό, τις ΗΠΑ, τη Λατινική Αμερική και τον κόσμο. Οι καλοί είναι ισχυρότεροι από τους κακούς».

Στο πλαίσιο της επιχείρησης, οι μεξικανικές δυνάμεις συνέλαβαν άλλα δύο μέλη του καρτέλ και κατέσχεσαν βαρύ οπλισμό, συμπεριλαμβανομένων «εκτοξευτών ρουκετών ικανών να καταρρίψουν αεροσκάφη». Τρία μέλη των μεξικανικών δυνάμεων ασφαλείας τραυματίστηκαν.

Ο Οσεγκέρα, για τον οποίο το Στέιτ Ντιπάρτμεντ πρόσφερε έως και 15 εκατομμύρια δολάρια, υπήρξε ένας από τους πιο περιζήτητους στόχους της Ουάσιγκτον, έχοντας καταφέρει για χρόνια να διαφεύγει, χτίζοντας τη φήμη ενός από τους πιο ασύλληπτους εγκληματικούς αρχηγούς παγκοσμίως.