Μην προσκαλείτε τη Συρία πίσω στον Λίβανο

Η Ουάσιγκτον εξετάζει το μοναδικό πράγμα που θα μπορούσε να συσπειρώσει τους Λιβανέζους γύρω από τη Χεζμπολάχ.

Του Άχμαντ Σαράουι

Ο Άχμαντ Σαράουι είναι ερευνητής-αναλυτής στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών (FDD), με ειδίκευση στις υποθέσεις της Μέσης Ανατολής και του Λεβάντε.

Στο πλαίσιο πρόσφατης συζήτησης για το μέλλον της Χεζμπολάχ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, άφησε να εννοηθεί ότι η Συρία θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο στη διευκόλυνση «πιο χειρουργικών» πληγμάτων κατά της οργάνωσης στον Λίβανο.

Ο Τραμπ δεν διευκρίνισε τι ακριβώς θα μπορούσε να συνεπάγεται μια τέτοια συριακή αποστολή.

Η ελπίδα του, όπως φαίνεται, είναι να εξασφαλίσει τη στήριξη της Δαμασκού για την εξάρθρωση ενός από τους σημαντικότερους πληρεξουσίους (proxies) του Ιράν.

Ήδη από τον περασμένο Μάρτιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν συζητήσει το ενδεχόμενο μιας συριακής εισβολής στον ανατολικό Λίβανο.

Εκείνη την περίοδο, σύμφωνα με πληροφορίες, η Δαμασκός προέβαλε αντιστάσεις στην πρόταση.

Η κυβέρνηση του προέδρου Άχμεντ αλ-Σαράα εμφανιζόταν επιφυλακτική απέναντι στο ενδεχόμενο να παρασυρθεί σε μια νέα περιφερειακή αντιπαράθεση, ενώ εξέφραζε ανησυχίες ότι οποιαδήποτε άμεση εμπλοκή εναντίον της Χεζμπολάχ θα μπορούσε να πυροδοτήσει πολιτικές και θρησκευτικές εντάσεις στο εσωτερικό της Συρίας.

Ωστόσο, η ιδέα αυτή παρουσιάζει προφανή θέλγητρα για τη Δαμασκό.

Σύροι αναλυτές έσπευσαν να ερμηνεύσουν τις τελευταίες δηλώσεις Τραμπ ως απόδειξη ότι η Ουάσιγκτον «επιθυμεί έναν διευρυμένο συριακό ρόλο στον Λίβανο».

Πράγματι, οι νέοι κυβερνήτες της Συρίας έχουν κίνητρα να περιορίσουν τη Χεζμπολάχ: η οργάνωση είχε στηρίξει το προηγούμενο καθεστώς Άσαντ, χρησιμοποιούσε το συριακό έδαφος για τη μεταφορά όπλων και παρείχε προστασία σε αξιωματούχους της εποχής Άσαντ στον Λίβανο.

Υπό αυτό το πρίσμα, Σύροι αξιωματούχοι έχουν εκφράσει τη δυσαρέσκειά τους για το γεγονός ότι ο Λίβανος δεν έχει αναλάβει περαιτέρω δράση προκειμένου να ανακόψει τις δραστηριότητες της οργάνωσης.

Επιπλέον, μια σκληρότερη στάση απέναντι στη Χεζμπολάχ θα μπορούσε να βοηθήσει τη νέα συριακή κυβέρνηση να ενισχύσει τα επιχειρήματά της για περαιτέρω χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων, αποδεικνύοντας παράλληλα στην Ουάσιγκτον ότι έχει διαρρήξει τους δεσμούς της με το περιφερειακό δίκτυο του Ιράν.

Πού έγκειται, λοιπόν, το σφάλμα στην πρόταση του Τραμπ; Όσο μεγάλη κι αν είναι η πρόκληση, μια συριακή παρέμβαση αποτελεί ακριβώς το στοιχείο εκείνο που θα μπορούσε να διασώσει τη Χεζμπολάχ σε μια στιγμή αδυναμίας.

Εάν οι συριακές δυνάμεις διέσχιζαν τα σύνορα, η Χεζμπολάχ θα είχε την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει το οπλοστάσιό της, παρουσιάζοντάς το όχι ως απειλή για το λιβανέζικο κράτος, αλλά ως ασπίδα έναντι της ξένης παρέμβασης.

Μια τέτοια εξέλιξη θα ξυπνούσε τραυματικές μνήμες από τον λιβανέζικο εμφύλιο πόλεμο (1975-1990), όταν οι συριακές δυνάμεις εισέβαλαν στον Λίβανο και παρέμειναν εκεί για σχεδόν τρεις δεκαετίες, προκαλώντας έτσι συναγερμό στις κοινότητες του Λιβάνου που υπό άλλες συνθήκες αντιτίθενται στη Χεζμπολάχ.

Επιπροσθέτως, η κίνηση αυτή θα εγκλώβιζε τις ένοπλες δυνάμεις της Συρίας σε ένα εξαιρετικά εύφλεκτο περιβάλλον, εξασθενώντας τες ενδεχομένως σε μια συγκυρία όπου κρίνονται απολύτως απαραίτητες για τη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας στο εσωτερικό της χώρας τους.

Η Δαμασκός αποτελεί χρήσιμο εταίρο κατά της Χεζμπολάχ – αλλά μόνο εντός των δικών της συνόρων.

Η Συρία μπορεί να συμβάλει στην αποτροπή της αναδιοργάνωσης της Χεζμπολάχ κλείνοντας τις οδούς λαθρεμπορίου και αναχαιτίζοντας τα φορτία όπλων.

Πράγματι, οι συριακές δυνάμεις έχουν ήδη κατασχέσει εκατοντάδες ρουκέτες και όπλα που προορίζονταν για την οργάνωση, ενώ ματαίωσαν φερόμενο σχέδιο για τη στοχοποίηση των Υψιπέδων του Γκολάν από το συριακό έδαφος.

Όμως, τη στιγμή που οι συριακές δυνάμεις θα περάσουν στον Λίβανο, το διακύβευμα παύει να αφορά το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ και μετατοπίζεται στο αφήγημα της οργάνωσης περί «αντίστασης», καθώς και στο τραύμα της 29ετούς συριακής κατοχής του Λιβάνου.

Από το 1976 έως το 2005, η Συρία υπήρξε ο απόλυτος ρυθμιστής της πολιτικής ζωής του Λιβάνου.

Η Δαμασκός παρενέβη κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου υπό το πρόσχημα της αποκατάστασης της τάξης, ωστόσο η παρουσία της εξελίχθηκε σε μια εποχή κηδεμονίας.

Πρόεδροι επιλέγονταν κατόπιν συριακών πιέσεων, ενώ όσοι αντιτίθεντο στη συριακή επιρροή φυλακίζονταν, εξορίζονταν ή ακόμη και δολοφονούνταν – συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού Ραφίκ Χαρίρι.

Για πολλούς απλούς Λιβανέζους, η επιστροφή της Συρίας θα επανέφερε μνήμες από στρατιώτες που κακοποιούσαν πολίτες σε σημεία ελέγχου και αξιωματικούς των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών που βασάνιζαν Λιβανέζους κρατουμένους.

Μια διευρυμένη συριακή επιχείρηση πέρα από τα σύνορα θα προσέφερε επίσης στη Χεζμπολάχ τη δικαιολογία που χρησιμοποιεί εδώ και δεκαετίες για να διατηρεί το οπλοστάσιό της.

Ο πρώην γενικός γραμματέας, Χασάν Νασράλα, ισχυριζόταν ανέκαθεν ότι η οργάνωση έφερε τα «όπλα της αντίστασης» με σκοπό «την προστασία του Λιβάνου και όλων των Λιβανέζων».

Σε μια στιγμή που η Χεζμπολάχ δέχεται πιέσεις να εξηγήσει γιατί τα όπλα της πρέπει να παραμένουν εκτός του ελέγχου του κράτους, μια συριακή εισβολή θα της έδινε το πρόσχημα να υποστηρίξει ότι ο Λίβανος απειλείται από το εξωτερικό.

Μετά την πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ, ο διάδοχος του Νασράλα, Ναΐμ Κάσεμ, χαρακτήρισε τις νέες Αρχές στη Δαμασκό ως «τακφιριστικές οργανώσεις» (φανατικών ισλαμιστών) που χρησιμοποιούνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, προειδοποιώντας ότι η Συρία ωθείται σε μια θέση που θα εξυπηρετεί τον ισραηλινό εχθρό.

Έκτοτε, η Χεζμπολάχ και η βάση των υποστηρικτών της βασίζονται επανειλημμένα σε αυτό το πλαίσιο, παρουσιάζοντας τη νέα συριακή κυβέρνηση ως δυνητικό όργανο ενός ισραηλινο-αμερικανικού σχεδίου εκφοβισμού.

Το επικοινωνιακό δίκτυο της Χεζμπολάχ παρουσιάζει το ενδεχόμενο μιας συριακής εισβολής ως περαιτέρω απόδειξη για την περικύκλωση του Λιβάνου: το Ισραήλ να πιέζει από τον νότο, οι δυνάμεις του Σαράα να εισέρχονται από την κοιλάδα Μπεκάα, και οι Σιίτες του Λιβάνου να παγιδεύονται ανάμεσά τους.

Σύμφωνα με τα λόγια ενός Λιβανέζου ιστορικού, η Χεζμπολάχ επιχειρεί να «τρομοκρατήσει» τον λαό με «μια τζιχαντιστική απειλή που προσωποποιείται στις δυνάμεις του Σαράα».

Ο Σαράα μπορεί πλέον να μιλά ως αρχηγός κράτους, όμως πολλοί Λιβανέζοι εξακολουθούν να τον βλέπουν ως Αμπού Μοχάμεντ αλ-Τζουλάνι, τον πρώην ηγέτη του συριακού παρακλαδιού της Αλ Κάιντα.

Σε μια χώρα όπου οι θρησκευτικές μνήμες παραμένουν νωπές, αυτή η διάκριση έχει βαρύνουσα σημασία.

Πρόσφατες βιαιοπραγίες από τις συριακές κυβερνητικές δυνάμεις και συμμαχικές ομάδες σε περιοχές Αλαουιτών και Δρούζων καθιστούν ακόμη πιο δύσκολη την αποδοχή μιας συριακής παρέμβασης ως αποστολής σταθεροποίησης.

Πολλοί Χριστιανοί και Δρούζοι του Λιβάνου εναντιώνονται στο οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ, ωστόσο είναι απίθανο να χαιρετίσουν μια συριακή στρατιωτική προέλαση ως μέσο για τον αφοπλισμό της.

Για τους Χριστιανούς, η συριακή παρέμβαση ξυπνά μνήμες ετών καταναγκασμού και δολοφονιών.

Για τους Δρούζους, οι σφαγές και οι βιαιότητες στη Σουέιντα θα βαρύνουν αρνητικά σε οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με τη διέλευση συριακών δυνάμεων στον Λίβανο.

Ακόμη και μεταξύ των Σουνιτών, η αντίδραση θα ήταν περίπλοκη.

Στον βόρειο Λίβανο και σε τμήματα της Μπεκάα, ο Σαράα έχει καταστεί για ορισμένους σύμβολο της ήττας του Άσαντ και της ανατροπής της παλαιάς κυριαρχίας της Χεζμπολάχ στη Συρία.

Εντούτοις, η συμπάθεια προς τον Σαράα δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε υποστήριξη για μια συριακή στρατιωτική επιστροφή.

Ρεπορτάζ από τις σουνιτικές περιοχές στα λιβανοσυριακά σύνορα δείχνουν ότι πολλοί Σουνίτες, οι οποίοι τρέφουν εχθρότητα προς τη Χεζμπολάχ, εξακολουθούν να φοβούνται ότι μια συριακή παρέμβαση θα πυροδοτούσε μια «θρησκευτική συγκρουσιακή κατάσταση που κανείς δεν θα μπορούσε να συγκρατήσει».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρέπει να προσφέρουν στη Χεζμπολάχ τη συγκυρία συσπείρωσης γύρω από τη σημαία που τόσο έντονα αναζητά.

Στόχος της Ουάσιγκτον οφείλει να είναι η αποτροπή του επανεξοπλισμού της οργάνωσης, και η Συρία μπορεί να διαδραματίσει έναν πολύ πιο χρήσιμο και λιγότερο αντιπαραγωγικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια.

Η Ουάσιγκτον δύναται να στηρίξει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες της Συρίας για τη διάλυση των δικτύων λαθρεμπορίου της Χεζμπολάχ με δύο τρόπους.

Πρώτον, απαιτείται να επενδύσει στον αναδυόμενο μηχανισμό ασφαλείας μεταξύ Συρίας και Ισραήλ, ο οποίος έχει σχεδιαστεί για τη διαχείριση των τριβών και την αποτροπή της κλιμάκωσης.

Ένας τέτοιος μηχανισμός θα μπορούσε να επιτρέψει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις μεταφορές όπλων και τις οδούς λαθρεμπορίου που συνδέονται με τη Χεζμπολάχ, παρέχοντας στη Δαμασκό τα εργαλεία να δράσει κατά της οργάνωσης από το συριακό έδαφος.

Δεύτερον, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να συνεργαστούν με περιφερειακούς εταίρους, όπως η Ιορδανία -η οποία έχει περάσει χρόνια αντιμετωπίζοντας το λαθρεμπόριο ναρκωτικών και όπλων κατά μήκος των δικών της συνόρων με τη Συρία- ώστε να βοηθήσουν τη Δαμασκό να αναπτύξει την τεχνική ικανότητα ελέγχου των ευάλωτων συνοριακών γραμμών.

Η Συρία φαίνεται να αντιμετωπίζει με σοβαρότητα την εναντίωσή της στο περιφερειακό δίκτυο του Ιράν και μπορεί να πράξει περισσότερα για την καταπολέμηση της Χεζμπολάχ επί συριακού εδάφους.

Ωστόσο, η Ουάσιγκτον πρέπει να καταστήσει σαφές ότι η μεταφορά αυτής της μάχης πέρα από τα σύνορα θα απέβαινε τελικά εις βάρος των αμερικανικών συμφερόντων, για να μην αναφερθεί καν ο αντίκτυπος στον συριακό και τον λιβανέζικο λαό.

Πηγή: foreignpolicy

Λεζάντα: Σύρος στρατιώτης εκτελεί χρέη σκοπού δίπλα σε θωρακισμένο όχημα, το οποίο είναι σταθμευμένο κατά μήκος των συνόρων Συρίας-Λιβάνου, στην αγροτική περιοχή της Κουσέιρ, την 1η Απριλίου.