Συνταγματική Αναθεώρηση: Στο στόχαστρο Μητσοτάκη η μονιμότητα στο Δημόσιο και τα ΑΕΙ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης με το μήνυμά του τη Δευτέρα 02/02/26 άνοιξε τη συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση δίνοντας το στίγμα για τις «μεταρρυθμίσεις» που επιδιώκει.

Ο πρωθυπουργός επισπεύδει τις διαδικασίες που ήταν να ξεκινήσουν το δεύτερο εξάμηνο του 2026, στέλνοντας το μήνυμα των «μεταρρυθμίσεων» που πρέπει να συνεχιστούν, αλλά και επιδιώκοντας εμφανώς να αλλάξει την ατζέντα και να αποπροσανατολίσει από τα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας.

Στο στόχαστρο της κυβέρνησης φαίνεται πως είναι, μεταξύ άλλων, τα άρθρα που αφορούν τα δημόσια πανεπιστήμια, τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων τη θητεία του ΠτΔ, το άρθρο 86 περί ποινικής ευθύνης υπουργών και υφυπουργών.

Πιο αναλυτικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρότεινε:

◾την αλλαγή του άρθρου 86, ώστε να διορθωθεί η περιορισμένη συμμετοχή της δικαστικής λειτουργίας στη διαδικασία διερεύνησης της ποινικής ευθύνης των μελών της κυβέρνησης και των υφυπουργών

◾την καθολική καθιέρωση της αξιολόγησης στο Δημόσιο και τον επανακαθορισμό της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων

◾την καθιέρωση μίας και μόνο θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας

◾οι Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων να αποφασίζουν για την ηγεσίας τους

◾την συνταγματική πρόβλεψη της ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων

◾προβλέψεις για την Τεχνητή Νοημοσύνη, την αναζήτηση προσιτής στέγης ή την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης

◾μεγαλύτερη έμφαση ττη νεότερη γενιά και τις επόμενες γενεές

◾μεταρρυθμίσεις για πιο έγκαιρη δικαστική κρίση, που σε πολλές περιπτώσεις, καταλήγει να διατυπώνεται μετά από πολλά έτη

◾επαρκή εχέγγυα για τη δημοσιονομική ισορροπία και βιωσιμότητα

◾συμπερίληψη κανόνων κυβερνητικής λειτουργίας που έχουν εμπεδωθεί στη νομοθεσία και την πρακτική των τελευταίων ετών.

Το μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη για τη συνταγματική αναθεώρηση, δεν ήρθε ως ουδέτερη θεσμική πρωτοβουλία, αλλά ως πολιτική παρέμβαση με σαφές ιδεολογικό αποτύπωμα.

Πίσω από τον μανδύα του «εκσυγχρονισμού», αναδύονται ξανά οι γνωστές νεοφιλελεύθερες εμμονές της κυβέρνησης: η άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο και η πλήρης ιδιωτικοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Πρόκειται για επιλογές που δεν απαντούν σε υπαρκτές κοινωνικές ανάγκες, αλλά αναπαράγουν ένα δόγμα αποδόμησης του δημόσιου χώρου, με προφανείς ωφελημένους και ακόμη πιο προφανείς χαμένους.

Η χρονική στιγμή δεν είναι τυχαία. Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση ανοίγει με πρωτοφανή στόχο την αλλαγή ατζέντας.

Την ώρα που η κοινωνία πιέζεται ασφυκτικά από την ακρίβεια, τα χαμηλά εισοδήματα και τη διεύρυνση των ανισοτήτων, η κυβέρνηση επιχειρεί έναν θεσμικό αντιπερισπασμό.

Αντί για απαντήσεις στην καθημερινή αγωνία των πολιτών, προτείνεται μια μετατόπιση της δημόσιας συζήτησης σε θέματα που πολώνουν ιδεολογικά, αλλά δεν λύνουν κανένα άμεσο πρόβλημα ζωής.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η αναφορά στην αλλαγή του πλαισίου του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών.

Όχι ως εμβάθυνση της λογοδοσίας -που θα ήταν κοινωνικό αίτημα- αλλά ως κίνηση που κινδυνεύει να λειτουργήσει ως θεσμική ασπίδα. Σε ένα πολιτικό περιβάλλον βαρυμένο από σοβαρές υποθέσεις και καταγγελίες (υποκλοπές, Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ και άλλες), η αναθεώρηση δεν μπορεί να εμφανίζεται ως τεχνική διόρθωση, όταν εκλαμβάνεται από την κοινωνία ως προσπάθεια κάλυψης πρακτικών που ευτέλισαν κοινοβουλευτικές διαδικασίες και δοκίμασαν τα όρια του κράτους δικαίου.

Η συνταγματική αναθεώρηση θα έπρεπε να είναι κορυφαία στιγμή δημοκρατικού διαλόγου και κοινωνικής συναίνεσης.

Όταν όμως χρησιμοποιείται για να προωθήσει ιδεολογικές εμμονές, να αλλάξει τη δημόσια ατζέντα και να θολώσει το τοπίο της ευθύνης, χάνει τον θεσμικό της χαρακτήρα και μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής σκοπιμότητας.

Και αυτό, όσο κι αν επιχειρείται να παρουσιαστεί ως «μεταρρύθμιση», δύσκολα πείθει μια κοινωνία που ζητά πρώτα δικαιοσύνη, διαφάνεια και αξιοπρεπείς όρους ζωής.

Ολόκληρο το μήνυμα Μητσοτάκη

«Σήμερα ανοίγουμε τον διάλογο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, κάνοντας πράξη μία ακόμη θεσμική μας δέσμευση.

»Ως Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, θέλησα να έχω πρώτα τις απόψεις της Κοινοβουλευτικής μας Ομάδας.

»Έτσι, απευθύνομαι με επιστολή μου στα μέλη της, ώστε οι θέσεις τους να ενσωματωθούν στην τελική μας εισήγηση μέσα στον Μάρτιο.

»Πρόκειται, άλλωστε, για ένα ζήτημα το οποίο αφορά συνολικά τη δημόσια ζωή, αλλά, τελικά, και τον κάθε πολίτη ξεχωριστά» αναφέρει στο μήνυμά του για την Συνταγματική Αναθεώρηση ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Και συνεχίζει: «Είναι αλήθεια ότι επί 50 χρόνια το Σύνταγμα του 1975 εξασφάλισε ομαλότητα και πολιτική σταθερότητα. Είναι ένα κείμενο “ζωντανό”. Δεν παύει, ωστόσο, να ανήκει στον 20ό αιώνα.

»Συνεπώς, είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές, που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών, εισάγοντας ρυθμίσεις για την καλύτερη λειτουργία του πολιτεύματος απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής και συμβαδίζοντας με νέα δεδομένα, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και η Κλιματική Κρίση.

»Είναι γνωστό ότι πιστεύω βαθιά στην αποφασιστικότερη συμμετοχή τακτικών δικαστών σε υποθέσεις τυχόν ποινικής ευθύνης Υπουργών ενώ αυτοί ασκούν τα καθήκοντά τους.

»Την αλλαγή του άρθρου 86, άλλωστε, την υπερασπίζομαι εδώ και 20 χρόνια. Το ίδιο σαφής είναι και η προσήλωσή μου στη μάχη με το “βαθύ κράτος”.

»Γιατί μία δημόσια διοίκηση φιλική και αποτελεσματική πρέπει, πλέον, να έχει ως κινητήρια δύναμη τη διαρκή αξιολόγηση και να θέσει την έννοια της μονιμότητας σε μία εντελώς νέα βάση.

»Έχω στηρίξει, επίσης, την άρση του αναχρονιστικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με την ίδρυση και μη κρατικών πανεπιστημίων.

»Όπως και την προστασία του θεσμού του Προέδρου της Δημοκρατίας, με την καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας.

»Ενώ έχω εισηγηθεί και τη μεγαλύτερη, πιο ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, μία πρόσθετη θωράκιση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.

»Επαναλαμβάνω ότι πρόθεσή μας είναι μία γενναία, μία τολμηρή Συνταγματική Αναθεώρηση, που θα απαντά στις ανάγκες των εξελίξεων.

»Γι’ αυτό θα πρέπει, οπωσδήποτε, να προβλέπει και δικλίδες οι οποίες θα εγγυώνται τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση αλλά και την ορθότητα των κομματικών υποσχέσεων, ώστε η χώρα να μην διολισθήσει ποτέ ξανά στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού.

»Αυτά που κρύβουν τις ολέθριες συνέπειες που προκαλούν. Κάτι που, δυστυχώς, έχουμε πληρώσει ακριβά.

»Μοιράζομαι λοιπόν μαζί σας αυτές τις πρώτες σκέψεις, καλώντας κόμματα και πολίτες σε έναν εποικοδομητικό προβληματισμό.

»Με θετικές προτάσεις και αίσθηση της κοινής ευθύνης απέναντι στην πατρίδα και στο μέλλον. Ένα αίτημα της ίδιας της κοινωνίας, που αναζητά ευρύτερες συναινέσεις.

»Με επιχειρήματα ουσίας πέρα από κομματικές σκοπιμότητες και στόχο μία σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία. Ένα δυναμικό βήμα προόδου που πρέπει αλλά και μπορούμε να κάνουμε όλοι μαζί.

»Εξάλλου, το ίδιο το Σύνταγμα μας επιβάλλει να αναζητήσουμε συναινέσεις αν θέλουμε πραγματικά να πετύχουμε τις μεγάλες αλλαγές που χρειάζεται ο καταστατικός μας χάρτης.

»Εύχομαι η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης να αποτελέσει μια απάντηση στην τοξικότητα και τη στείρα κομματική περιχαράκωση που διακρίνει το πολιτικό μας σύστημα».