Το Διπλωματικό Φόρουμ της Αττάλειας: Ένα νεο-οθωμανικό εργαλείο ήπιας ισχύος και αναθεωρητισμού

Το Διπλωματικό Φόρουμ της Αττάλειας (ADF), ένα ετήσιο διεθνές συνέδριο που διοργανώνεται από το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών από το 2021, λειτουργεί ως στρατηγική πλατφόρμα μέσω της οποίας οι τουρκικές κυβερνήσεις προωθούν αφηγήματα και πολιτικούς στόχους που αμφισβητούν θεμελιώδεις δυτικές δημοκρατικές αξίες και γεωπολιτικά συμφέροντα, προβάλλοντας παράλληλα στοιχεία νεοοθωμανικού αναθεωρητισμού.

Το Φόρουμ λειτουργεί ως ένα εξελιγμένο μέσο ήπιας ισχύος που στοχεύει στην υπονόμευση της φιλελεύθερης διεθνούς τάξης πραγμάτων που εγκαθιδρύθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Παρουσιάζοντας την Τουρκία ως έναν κομβικό «γεφυροποιό» και μεσολαβητή σε έναν «κατακερματισμένο κόσμο», επιδιώκει να νομιμοποιήσει την ανεξάρτητη και συχνά διεκδικητική εξωτερική πολιτική της Άγκυρας, η οποία συχνά ιεραρχεί τις συναλλακτικές συμμαχίες με μη δυτικούς παράγοντες πάνω από την ευθυγράμμιση με τους ευρωατλαντικούς θεσμούς.

Η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει προσπάθειες αναπλαισίωσης των συζητήσεων για την παγκόσμια διακυβέρνηση -όπως οι εκκλήσεις για μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλελείας των Ηνωμένων Εθνών υπό το σύνθημα «Ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από τους πέντε»- με τρόπους που αποδυναμώνουν τη δυτική κυριαρχία και ενισχύουν την επιρροή αυταρχικών ή αναθεωρητικών κρατών.

Επιπλέον, ορισμένοι αναλυτές θεωρούν το ADF ως όχημα προώθησης ισλαμοτουρκικών νεοϊμπεριαλιστικών φαντασιώσεων, ριζωμένων σε νεοοθωμανικά ιδεολογικά ρεύματα.

Αυτά περιλαμβάνουν την επιλεκτική επίκληση της οθωμανικής ιστορικής κληρονομιάς για να δικαιολογηθεί η διευρυμένη τουρκική επιρροή στα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και πέραν αυτών.

Η ρητορική αυτή συχνά πλαισιώνεται από λόγους περί ισλαμικής αλληλεγγύης, ανθρωπιστικής διπλωματίας και αντίθεσης στα υποτιθέμενα δυτικά «δύο μέτρα και δύο σταθμά», τον ιμπεριαλισμό ή την «ισλαμοφοβία».

Τέτοιου είδους ρητορική μπορεί να συγκαλύπτει ή να κανονικοποιεί πολιτικές που συγκρούονται με τις δυτικές προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης συγκεκριμένων ισλαμιστικών δυνάμεων, της θαλάσσιας διεκδικητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και μεσολαβητικών προσπαθειών που ευνοούν τα τουρκικά στρατηγικά οφέλη (π.χ. στη Λιβύη, τη Συρία ή σε ενεργειακές διαφορές).

Στην ουσία, ενώ παρουσιάζεται επίσημα ως ένας ουδέτερος χώρος διαλόγου για τις παγκόσμιες προκλήσεις -από την επίλυση συγκρούσεων έως την ενεργειακή ασφάλεια και την πολυμερή μεταρρύθμιση- το Φόρουμ επιτρέπει στην Τουρκία να προβάλλει ήπια ισχύ, να καλλιεργεί εναλλακτικά διπλωματικά δίκτυα και να διαβρώνει σταδιακά την εμπιστοσύνη στους παραδοσιακούς θεσμούς υπό δυτική ηγεσία, προωθώντας ταυτόχρονα ένα όραμα περιφερειακής ηγεμονίας επενδυμένο με τη γλώσσα της ειρήνης, της συνεργασίας και της πολυπολικότητας.

The Antalya Diplomacy Forum (ADF), an annual international conference organized by the Turkish Ministry of Foreign Affairs since 2021, serves as a strategic platform through which Turkish governments advance narratives and policy objectives that challenge core Western democratic… https://t.co/jB56r7pqRp

— Νίκος Μιχαηλίδης (@NikosMichailid4) April 19, 2026