Η συστηματική αμφισβήτηση του θεσμικού ρόλου που διατηρεί το Οικουμενικό Πατριαρχείο βρέθηκε ξανά στο προσκήνιο, με τη Ρωσική Εκκλησία να επαναφέρει δυναμικά το αφήγημα της «Τρίτης Ρώμης».
Κατά τη διάρκεια επίσημης πασχαλινής δεξίωσης στη Μόσχα, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Μεγάλη Έπαυλη του Υπουργείου Εξωτερικών, ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος επέλεξε να τοποθετηθεί με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα για τις ισορροπίες στον ορθόδοξο κόσμο.
Έχοντας δίπλα του τον επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας, Σεργκέι Λαβρόφ, ο προκαθήμενος της Ρωσικής Εκκλησίας άνοιξε ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης.
Στην ομιλία του, απέφυγε χαρακτηριστικά να χρησιμοποιήσει τον τίτλο «Οικουμενικός» για τον Βαρθολομαίο, εστιάζοντας στις τριβές που έχουν προκληθεί από το ζήτημα της Ουκρανίας και τη στάση της Κωνσταντινούπολης.
«Δοκιμάζονται οι διορθόδοξες σχέσεις»
Ο Πατριάρχης Κύριλλος υποστήριξε πως η σημερινή συγκυρία αποτελεί μια κρίσιμη καμπή, σημειώνοντας πως οι διορθόδοξες σχέσεις «δοκιμάζονται σήμερα ως προς την προσήλωσή τους στην κανονική τάξη της Εκκλησίας».
Η ρητορική του κινήθηκε γύρω από την άποψη ότι επιχειρείται μια αλλοίωση των παραδόσεων, δηλώνοντας χαρακτηριστικά:
«Επιβάλλεται εξωτερικά μια διδασκαλία ξένη προς την Ορθοδοξία, σχετικά με ειδικές εξουσίες του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως».
Πέρα από το μέτωπο με το Φανάρι, ο Ρώσος ιεράρχης εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για τη μεταχείριση της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ενώ αναφέρθηκε σε πιέσεις που ασκούνται σε εκκλησιαστικές δομές στη Μολδαβία και τις χώρες της Βαλτικής.
Η ομιλία δεν περιορίστηκε μόνο στα ενδοεκκλησιαστικά ζητήματα, αλλά επεκτάθηκε και στη στενή συνεργασία της Εκκλησίας με το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών.