Συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν: Διπλωματική προσέγγιση με φόντο τις πάγιες διαφωνίες

Σε κλίμα αμοιβαίας διάθεσης να κρατηθούν «χαμηλοί τόνοι», αλλά με ξεκάθαρη καταγραφή των εκατέρωθεν «κόκκινων γραμμών», ολοκληρώθηκε στην Άγκυρα η συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η συνάντηση στο «Λευκό Παλάτι», η οποία διήρκεσε πάνω από μιάμιση ώρα, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, σηματοδοτώντας την πρώτη επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στην τουρκική πρωτεύουσα μετά από ενάμιση χρόνο.

Οι δύο ηγέτες επιβεβαίωσαν τη βούλησή τους να συνεχίσουν την πορεία του διαλόγου και της προσέγγισης, υπογράφοντας νέες διμερείς συμφωνίες.

Ωστόσο, οι κοινές δηλώσεις που ακολούθησαν την κατ’ ιδίαν συνάντηση ανέδειξαν αυτό που πολλοί χαρακτήρισαν ως «παράλληλους μονολόγους» στα κρίσιμα εθνικά ζητήματα.

Οι διεκδικήσεις της Άγκυρας

Ο Τούρκος Πρόεδρος, αν και εμφανίστηκε διαλλακτικός ως προς τη σημασία του διαλόγου για τα «ακανθώδη ζητήματα» του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, δεν παρέλειψε να επαναλάβει τις αναθεωρητικές θέσεις της χώρας του:

Θράκη: Έκανε λόγο για «τουρκική μειονότητα» που πρέπει να απολαμβάνει πλήρως τις ελευθερίες της.

Άμυνα ΕΕ: Εξέφρασε την ενόχλησή του για τον αποκλεισμό της Τουρκίας από τις αμυντικές πρωτοβουλίες της ΕΕ (πρόγραμμα SAFE), τονίζοντας ότι η συμμετοχή της Άγκυρας είναι προς το κοινό συμφέρον.

Οι ελληνικές «κόκκινες γραμμές»

Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε με σαφήνεια, μένοντας πιστός στις πάγιες ελληνικές θέσεις και το Διεθνές Δίκαιο:

Μειονότητες: Υπογράμμισε ότι στη Θράκη υφίσταται μουσουλμανική θρησκευτική μειονότητα, βάσει της Συνθήκης της Λωζάνης, η οποία πρέπει να λειτουργεί ως γέφυρα φιλίας και όχι ως σημείο τριβής.

Casus Belli: Για πρώτη φορά σε τετ α τετ συνάντηση, ο Έλληνας πρωθυπουργός έθεσε ευθέως το ζήτημα της άρσης της απειλής πολέμου (casus belli), διερωτώμενος χαρακτηριστικά: «Αν όχι τώρα, πότε;».

Κυριαρχικά Δικαιώματα: Επανέλαβε ότι η μόνη διαφορά προς επίλυση είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, η οποία θα μπορούσε να παραπεμφθεί στη διεθνή δικαιοσύνη.

Παρά τις βαθιές διαφορές στο Κυπριακό και τα θέματα κυριαρχίας, η διπλωματία φαίνεται να υπερίσχυσε των προκλήσεων.

Οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι, αν και τα προβλήματα παραμένουν, η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας είναι απαραίτητη για την αποφυγή εντάσεων στο πεδίο.

Η κοινή δήλωση Ελλάδας και Τουρκίας

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Τουρκίας, Α.Ε. κ. Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και ο Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας, κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, συναντήθηκαν στην Άγκυρα στις 11 Φεβρουαρίου 2026 στο πλαίσιο της 6ης συνεδρίασης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας.

Οι δύο Ηγέτες συμπροήδρευσαν της συνεδρίασης της έκτης συνάντησης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, με τη συμμετοχή των Υπουργών Εξωτερικών ως συντονιστών και των Υπουργών αρμόδιων για Θησαυροφυλάκιο και Οικονομικά/Οικονομία και Οικονομικά· Εσωτερικών/Μετανάστευσης και Ασύλου, Προστασίας του Πολίτη, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας· Πολιτισμού και Τουρισμού/Πολιτισμού· Εθνικής Παιδείας/Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού· Βιομηχανίας και Τεχνολογίας/Ανάπτυξης, Υποδομών και Μεταφορών· και Εμπορίου.

Οι δύο Ηγέτες σημείωσαν τα ακόλουθα:

Η Τουρκία και η Ελλάδα τόνισαν εκ νέου ότι είναι αποφασισμένες να καλλιεργήσουν φιλικές σχέσεις και καλή γειτονία, αμοιβαίο σεβασμό, ειρηνική συνύπαρξη και κατανόηση, σύμφωνα με τη «Διακήρυξη των Αθηνών για τις Φιλικές Σχέσεις και την Καλή Γειτονία», η οποία υπογράφηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2023 στην Αθήνα, κατά την 5η συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.

Οι δύο χώρες δεσμεύονται να προωθήσουν περαιτέρω τις διμερείς σχέσεις και να διευρύνουν τους τομείς συνεργασίας.

Η Τουρκία και η Ελλάδα επανεπιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για τη βελτίωση των αποτελεσματικών διαύλων και μηχανισμών επικοινωνίας σε όλα τα επίπεδα, καθώς και για την εξάλειψη αδικαιολόγητων πηγών έντασης, προκειμένου να αποφεύγεται ενδεχόμενη κλιμάκωση και οι κίνδυνοι για την επιτυχή διαχείριση των διμερών τους σχέσεων.

Και οι δύο πλευρές επανέλαβαν ότι η διευρυμένη διμερής συνεργασία, με πλήρη σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, θα ενισχύσει περαιτέρω την περιφερειακή ειρήνη, σταθερότητα και ευημερία και θα τονώσει την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.

Υπό το πρίσμα της αύξησης του διμερούς εμπορικού τους όγκου και της οικονομικής συνεργασίας, οι δύο χώρες συμφώνησαν να ενισχύσουν περαιτέρω τους εμπορικούς τους δεσμούς και να επιτύχουν τον στόχο των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ σε διμερή εμπορικό όγκο έως το τέλος της δεκαετίας.

Προς τον σκοπό αυτό δεσμεύθηκαν να εντείνουν την αλληλεπίδραση μεταξύ των αντίστοιχων επιχειρηματικών τους κοινοτήτων, με ιδιαίτερη έμφαση στις δραστηριότητες του Ελληνοτουρκικού Κοινού Επιχειρηματικού Συμβουλίου, καθώς και άλλων συναφών επιχειρηματικών ενώσεων και των οργανισμών προώθησης επενδύσεων των δύο χωρών.

Η Τουρκία και η Ελλάδα χαιρέτισαν τη συνέχιση του προσωρινού καθεστώτος θεωρήσεων Σένγκεν βραχείας διαμονής, με στόχο τη διευκόλυνση των τουριστικών επισκέψεων Τούρκων υπηκόων σε δώδεκα ελληνικά νησιά του Αιγαίου.

Η Τουρκία και η Ελλάδα επιβεβαίωσαν ότι, πέραν της υφιστάμενης διμερούς συνεργασίας για την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης, ο τριμερής μηχανισμός συνεργασίας, ο οποίος περιλαμβάνει και τη Βουλγαρία, έχει αποδώσει θετικά αποτελέσματα.

Οι δύο χώρες υπογράμμισαν τη σημασία της συνέχισης και περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας σε αυτόν τον τομέα.

Και οι δύο πλευρές υπογράμμισαν τη σημασία και την αναγκαιότητα ανάπτυξης της διεθνούς συνεργασίας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος.

Αμφότερες οι χώρες εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να αξιολογήσουν τις υφιστάμενες δυνατότητες συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας -ιδίως στη διασύνδεση ηλεκτρικής ενέργειας και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας- με στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.

Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τη συνεργασία τους για τον εκσυγχρονισμό κρίσιμων διασυνοριακών οδικών και σιδηροδρομικών διαδρόμων.

Τα έργα αυτά ενισχύουν ουσιαστικά την ασφάλεια, την αξιοπιστία και τη χωρητικότητα τόσο των επιβατικών όσο και των εμπορευματικών μεταφορών, δημιουργώντας ταυτόχρονα τις τεχνικές και επιχειρησιακές προϋποθέσεις για ισχυρότερη διασυνδεσιμότητα μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, καθώς και με την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των περιφερειακών εφοδιαστικών αλυσίδων.

Στο πλαίσιο αυτό, οι δύο πλευρές εξέτασαν την πρόοδο του έργου κατασκευής δεύτερης διασυνοριακής γέφυρας στους Κήπους-Ύψαλα, κατόπιν της Συμφωνίας του 2006.

Η συνολική και αποτελεσματική διασύνδεση του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών με το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο μεταφορών της Τουρκίας αναγνωρίζεται ως κρίσιμη για τη διασφάλιση ομαλής ροής της κυκλοφορίας, διαλειτουργικότητας των συστημάτων και περαιτέρω ενίσχυσης της διασυνοριακής συνεργασίας.

Η Τουρκία και η Ελλάδα επανέλαβαν τη διαρκώς αυξανόμενη σημασία των αναδυόμενων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης και της ψηφιοποίησης, στον οικονομικό και στρατηγικό τομέα.

Και οι δύο πλευρές επανεπιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για ενίσχυση της συνεργασίας στην επιστήμη, την τεχνολογία, την έρευνα και την καινοτομία, μέσω της υλοποίησης διμερούς προγράμματος συνεργασίας στην επιστήμη και την τεχνολογία.

Η Τουρκία και η Ελλάδα συμφώνησαν να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων στη λεκάνη απορροής του ποταμού Meriç/Έβρου, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Στο πλαίσιο αυτό, οι δύο χώρες αποφάσισαν να επανενεργοποιήσουν την ad hoc Κοινή Επιτροπή που συστάθηκε βάσει της Κοινής Δήλωσης του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Υπουργού Περιβάλλοντος και Δασών της Δημοκρατίας της Τουρκίας, η οποία υπογράφηκε στην Αθήνα στις 14 Μαΐου 2010, με στόχο τη διασφάλιση της προστασίας και της βιώσιμης χρήσης του ποταμού Meriç/Έβρου.

Οι δύο πλευρές εξέφρασαν επίσης την κοινή τους δέσμευση για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των πλημμυρών στη λεκάνη απορροής του ποταμού Meriç/Έβρου, σε συνεργασία και με το άλλο παρόχθιο κράτος.

Η Τουρκία και η Ελλάδα επανέλαβαν τη δέσμευσή τους να εργαστούν εποικοδομητικά στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ ως δύο Σύμμαχοι, μεταξύ άλλων ενόψει της Συνόδου Κορυφής της Άγκυρας που θα πραγματοποιηθεί στις 7-8 Ιουλίου 2026 στην Τουρκία.

Οι δύο πλευρές αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τις σχέσεις Τουρκίας–ΕΕ. Οι δύο χώρες συμφώνησαν να επεκτείνουν τη συνεργασία τους σε διεθνείς οργανισμούς και, στον βαθμό του δυνατού, να υποστηρίζουν αμοιβαία τις υποψηφιότητές τους σε διεθνείς πλατφόρμες.

Οι δύο Ηγέτες είχαν επίσης εκτενή ανταλλαγή απόψεων για διμερή ζητήματα, καθώς και για περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις.

Συμφώνησαν να διατηρήσουν τη δυναμική στον Πολιτικό τους Διάλογο, στη Θετική Ατζέντα/Κοινό Σχέδιο Δράσης και στις συζητήσεις για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.

Τα επτά κείμενα που υπογράφτηκαν

1. Κοινή δήλωση ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας

2. Μνημόνιο κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού

3. Κοινή δήλωση για τη Συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου

4. Κοινή δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο «Enterprise Greece» και το «Invest in Turkiye»

5. Κοινή Δήλωση για την έναρξη του προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία

6. Κοινή δήλωση για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών

7. Κοινή δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης.