Ο Βαλέριος Αλεξέγεφ ομολόγησε το μένος της Εκκλησίας της Ρωσίας για τους Έλληνες – Ο ρόλος του Πατριάρχη Ιεροσολύμων

Epitaph on a Tyrant

W. H. Auden 1907 –1973
Perfection, of a kind, was what he was after,
And the poetry he invented was easy to understand;
He knew human folly like the back of his hand,
And was greatly interested in armies and fleets;
When he laughed, respectable senators burst with laughter,
And when he cried the little children died in the streets.

«Εν αρχή ην» το Διεθνές Κοινωνικό Ίδρυμα για την Ενότητα των Ορθοδόξων Λαών (ΔΚΙΕΟΛ), στη συνέχεια εμφανίστηκε η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας (ΔΣΟ) και τώρα έχουμε και το Διεθνές Ίδρυμα για την Πνευματική Ενότητα των Λαών (ΔΙΠΕΛ).

Ο γράφων σπεύδει ασθμαίνων να πληροφορήσει τον αναγνώστη του παρόντος πονήματος ότι, κοινός παρονομαστής και των τριών αυτών ιδρυμάτων είναι ο καθηγητής Βαλέριος Αλεξέγεφ, πρόεδρος του ΔΚΙΕΟΛ, συμπρόεδρος της ΔΣΟ και πρόεδρος του ΔΙΠΕΛ!

Με την ευκαιρία της συμπληρώσεως 25 ετών από την ίδρυση του ΔΚΙΕΟΛ ο πρόεδρός του Βαλέριος Αλεξέγεφ παραχώρησε μια συνέντευξη στη δημοσιογράφο Milena Faustova (Βλέπε εδώ και εδώ), το περιεχόμενο της οποίας δεν θα είχε κανένα ενδιαφέρον για τον Έλληνα αναγνώστη αν σε κάποια σημεία ο Αλεξέγεφ (όπως θα έλεγε κάποιος κακεντρεχής «η χαρά δεν τον αφήνει»), δεν αποκάλυπτε το παρασκήνιο της ΔΣΟ και τις προσπάθειες της ρωσικής πλευράς να χειραγωγήσει τις διορθόδοξες σχέσεις.

Συγκεκριμένα ο Βαλέριος Αλεξέγεφ αναφέρει ότι:

«Η ιδέα για τη μετατροπή του ΔΚΙΕΟΛ σε διεθνές προέκυψε αργότερα, όταν προσχωρήσαμε στη Διακοινοβουλευτική Συνέλευση της Ορθοδοξίας (ΔΣΟ).

»Το πρώτο μας παράρτημα εμφανίστηκε στη Λευκορωσία, στη συνέχεια στη Βουλγαρία, την Ουκρανία, τη Σερβία, το Μαυροβούνιο, τη Μολδαβία και ούτω καθεξής.

»Το κύριο ενδιαφέρον του ιδρύματός μας επικεντρώνεται σε δύο περιοχές, τη Μέση Ανατολή και τα Βαλκάνια.

»Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι περιοριζόμαστε μόνο σε αυτές.

»Δραστηριοποιούμαστε και στον Καύκασο, ενώ έχουμε προγράμματα στην Κίνα, τη Δυτική Ευρώπη, την Αφρική και αλλού».

Στην ερώτηση της δημοσιογράφου, γιατί χωρίστηκαν οι δρόμοι του ΔΚΙΕΟΛ και της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ορθοδοξίας, ο Αλεξέγεφ είναι απολύτως ειλικρινής:

«Όταν λάβαμε την πρόταση από την ελληνική πλευρά για τη δημιουργία της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ορθοδοξίας και τη συμμετοχή μας σε αυτήν, η απόφαση αυτή δεν ήταν καθόλου εύκολη για τη Δούμα (Κοινοβούλιο).

»Πολλές κοινοβουλευτικές ομάδες τάχθηκαν εναντίον, καθώς φοβούνταν την επέμβαση της Εκκλησίας στην πολιτική.

»Ωστόσο, επιτεύχθηκε μια ορισμένη συναίνεση και ελήφθη η απόφαση για τη συμμετοχή μας στη ΔΣΟ.

»Αμέσως προέκυψε το ερώτημα ποιος θα πληρώσει, καθώς ένας διεθνής οργανισμός απαιτεί όχι μόνο την καταβολή συνδρομών, αλλά και πολλά άλλα συναφή έξοδα.

»Η Κρατική Δούμα δεν είχε χρήματα για αυτό.

»Έτσι πήραμε την απόφαση να εμπλακεί το ταμείο μας (ΔΚΙΕΟΛ) στη συμβολή για τη δημιουργία του νέου οργανισμού, πόσο μάλλον που οι στόχοι των δύο αυτών οργανισμών φαινόταν να συμπίπτουν.

»Αν και στην πραγματικότητα οι Έλληνες είχαν μια κάπως διαφορετική αντίληψη για τους στόχους της ΔΣΟ.

»(…) Στην ΕΕ θεωρούσαν ότι η Ελλάδα, ως γενέτειρα της δημοκρατίας, θα έφερνε το δικό της ιδιαίτερο χρώμα και στις διαδικασίες ολοκλήρωσης σε αυτή την ευρωπαϊκή δομή.

»Όμως, από την άλλη πλευρά, καταλάβαιναν ότι τους περίμενε ένα αρκετά περίπλοκο έργο για την ολοκλήρωση της Ανατολικής Ευρώπης, η οποία, πιθανώς με εξαίρεση την Πολωνία, αποτελούσε σε μεγάλο βαθμό έναν… μεταβυζαντινό χώρο.

»Και η Ελλάδα ήθελε να λειτουργήσει εδώ ως μια γέφυρα, μεταξύ άλλων για να καταλάβει μια ιδιαίτερη θέση στην ΕΕ και να μην είναι απλώς ένα παρασιτικό μέλος.

»Αλλά το να γίνει μεσολαβητής της ενσωματώσεως του ανατολικού χριστιανικού χώρου χωρίς τη Ρωσία ήταν απλώς αδύνατο και γι’ αυτό το Ίδρυμά μας τους ήταν πολύ χρήσιμο.

»Η ΔΣΟ χωριζόταν ανεπισήμως σε δύο μέρη, το φιλελληνικό και εκείνο που έκλινε περισσότερο προς τον σλαβικό κόσμο.

»Κατά τη λήψη πολιτικών αποφάσεων ήταν σημαντικό για εμάς να έχουμε τη δυνατότητα να ενοποιήσουμε το “σλαβικό” τμήμα της ΔΣΟ, ώστε να εκφράζουμε κοινές θέσεις.

»Καταφέραμε να εξασφαλίσουμε ότι επικεφαλής της συνελεύσεως θα ήταν τελικά ένας Ρώσος βουλευτής, αν και από την αρχή ήταν σαφές ότι η οργάνωση δημιουργήθηκε υπό τον αυστηρό έλεγχο του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίου και εξυπηρετούσε τα πολιτικά συμφέροντα του ελληνικού τμήματος του ορθόδοξου κόσμου.

»Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος, σε αντίθεση με άλλους ηγέτες των Ορθόδοξων Εκκλησιών, έδινε και δίνει μεγάλη προσοχή στη ΔΣΟ και τη χρησιμοποιεί ενεργά ως δικό του πολιτικό εργαλείο.

»Μόνο και μόνο επειδή αναγκαστήκαμε να συμβιβαστούμε, συμφωνήσαμε με το καταστατικό και τον εσωτερικό κανονισμό που πρότειναν οι Έλληνες εταίροι μας και τα οποία, προσωπικά, θεωρώ ως το αποκορύφωμα της αντί-δημοκρατίας.

»Στο καταστατικό αναφερόταν ότι ο γενικός γραμματέας θα είναι αποκλειστικά Έλληνας βουλευτής, η έδρα θα βρίσκεται στην Ελλάδα, η Ελλάδα θα διαχειρίζεται αποκλειστικά τα οικονομικά κλπ.

»Για κάποιο διάστημα, συγκεκριμένα όσο διαρκούσε η διαδικασία συγκρότησης, το ανεχόμασταν, αλλά ήδη καταλαβαίναμε ότι αυτοί οι κανόνες έπρεπε να αλλάξουν.

»Το Ίδρυμα ανέλαβε το έργο της δημιουργίας παράλληλης δραστηριότητας, προσπαθώντας να μην αφήσει να ξεφύγει από την επιρροή του ο μετασοβιετικός χώρος, τον οποίο οι Έλληνες ήθελαν να φέρουν υπό την δική τους επιρροή.

»Επιμείναμε επίσης να συμμετέχουν στο κίνημά μας εκπρόσωποι των Προχαλκηδόνιων Εκκλησιών.

»Χρειάστηκε πολύς χρόνος για να πείσουμε τους Έλληνες εταίρους να συμπεριλάβουν τους Κόπτες στην σφαίρα επιρροής του κινήματός μας.

»Δεν συμφωνούσαν με αυτή την πρόταση, επειδή στην Αφρική υπάρχει η δική της Ορθόδοξη Εκκλησία.

»Η δημιουργία της ουκρανικής αυτοκεφαλίας ήταν η τελευταία σταγόνα.

»Οι Έλληνες δεν επέτρεψαν τελικά στη ΔΣΟ, παρά τις επίμονες προτάσεις της ρωσικής πλευράς, να υιοθετήσει ψήφισμα της συνελεύσεως που θα καταδίκαζε τους πρωτεργάτες του ουκρανικού σχίσματος.

»Αρκετές φορές εγώ και ο βουλευτής Κωνσταντίνος Ζατούλιν πήραμε το λόγο για το θέμα αυτό στη διάσκεψη του 2018 στην Αθήνα, αλλά η ελληνική πλευρά μπλοκάρισε εντελώς τις προτάσεις μας να καταδικάσουμε το ουκρανικό σχίσμα.

»Σε αυτή την κατάσταση κατέστη σαφές ότι είναι πλέον αδύνατο να καταφέρουμε στο Ίδρυμα να βρούμε με τη ΔΣΟ κάποιους τρόπους συνεργασίας».

Στην ερώτηση της δημοσιογράφου, γιατί ενώ σχεδόν όλοι οι ορθόδοξοι πατριάρχες έχουν βραβευτεί με το βραβείο «Για την εξαιρετική δράση στην ενίσχυση της ενότητας των ορθόδοξων λαών», μεταξύ αυτών δεν συμπεριλαμβάνονται ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και ο Πατριάρχης Μόσχας, ο Αλεξέγεφ σε μια παράγραφο εκφράζει όλη τη χολή της «γ΄ Ρώμης» προς το πρόσωπο του Οικουμενικού Πατριάρχη.

«Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ήθελε πολύ να λάβει το βραβείο και θύμωσε μαζί μου επειδή τον παρακάμψαμε.

»Δύο φορές με ρώτησε με ποια κριτήρια καθορίζουμε τους υποψηφίους για το βραβείο.

»Τότε απάντησα: “Μεταξύ όλων των επικεφαλής των Εκκλησιών, εσείς, Αγιώτατε (sic!), κατέχετε την πρώτη θέση όχι μόνο σύμφωνα με τα Δίπτυχα, αλλά και λόγω των προσωπικών σας ιδιοτήτων. Όμως απονέμουμε το βραβείο ως πακέτο και για να σας εξασφαλίσουμε την πρέπουσα συνοδεία, θα πρέπει να απονείμουμε το βραβείο μαζί με εσάς, πιθανώς μόνο στον Πρόεδρο των ΗΠΑ. Αλλά, δυστυχώς, αυτός δεν είναι ορθόδοξος”.

Σύμφωνα με τον Αλεξέγεφ ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος κατάλαβε τα πάντα.

«Είχαμε την ιδέα, συνεχίζει, να του απονείμουμε αυτό το βραβείο, αλλά συνέβη η ιστορία με τη σχίσμα της Εσθονίας.

»Και παρόλο που αρχίσαμε να απονέμουμε το βραβείο μόνο τρία χρόνια μετά από αυτά τα γεγονότα, η πικρία παρέμεινε βαριά.

»Άλλωστε ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ήξερε πολύ καλά τότε τι έκανε και χτύπησε στο πιο ευαίσθητο σημείο τον ίδιο τον Πατριάρχη Αλέξιο Β’, ο οποίος για σχεδόν 30 χρόνια ήταν Μητροπολίτης Τάλλιν και Εσθονίας.

»Φυσικά ο Πατριάρχης Αλέξιος εξέλαβε τις ενέργειες του Βαρθολομαίου στην Εσθονία ως μια αποκλειστικά εχθρική και προσωπική επίθεση.

»Όσον αφορά στον Πατριάρχη Μόσχας, ήδη κατά την ίδρυση του βραβείου είχε συμφωνηθεί αμέσως ότι το βραβείο θα απονέμεται από τους επικεφαλής της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και του ιδρύματος.

»Παράλληλα ο Αλέξιος Β΄ έθεσε τον όρο ότι το βραβείο δεν θα απονέμεται στους προκαθήμενους της Ρωσικής Εκκλησίας».

Ο Αλεξέγεφ αποκάλυψε ότι, αν και ήθελαν να απονείμουν το βραβείο στον πατριάρχη Ιεροσολύμων, αναγκάστηκαν να αναβάλουν τη βράβευση εξ αιτίας της καταστάσεως που δημιουργήθηκε πέριξ της Πανορθοδόξου Συνόδου της Κρήτης το 2016 και στη συνέχεια εξ αιτίας της ιδρύσεως της Ορθοδόξου Εκκλησίας Ουκρανίας υπό τον Επιφάνιο.

«Ο ίδιος ο Πατριάρχης Θεόφιλος, εξηγεί ο Αλεξέγεφ αρνήθηκε τότε να λάβει το βραβείο, αιτιολογώντας ότι «μπορεί να μην τον καταλάβουν».

»Γενικά ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος έβλεπε με μεγάλη δυσφορία το γεγονός ότι οι επικεφαλής των αυτοκέφαλων Εκκλησιών λάμβαναν το βραβείο μας.

»Πόσο μάλλον που ο Θεόφιλος είναι και Έλληνας.

»Στις αρχές του 2019 συμφωνήσαμε ότι θα έρθει σε εμάς τον Μάιο, επίσης αποφασίσαμε μέχρι τότε ποιος θα προταθεί από τους αρχηγούς κρατών, θέλαμε ειδικά να συγχρονίσουμε την απονομή του βραβείου με την 9η Μαΐου (σ.σ. ο εορτασμός της Ημέρας της Νίκης).

»Όμως ένας αρχηγός κράτους, ο οποίος έπρεπε να έρθει, όπως φαίνεται, υπό την επήρεια των Βρυξελλών φοβήθηκε να επισκεφτεί τη Μόσχα.

»Ο Πατριάρχης Θεόφιλος επίσης δεν μπόρεσε να έρθει τον Μάιο και η άφιξή του έπρεπε να μεταφερθεί τον Νοέμβριο.

»Ως αποτέλεσμα, ο Πατριάρχης Θεόφιλος έγινε ο μοναδικός βραβευόμενος.

»Και αυτό ήταν σωστό, επειδή έλαβε πολύ καλή θέση σχετικά με το σχίσμα στην Ουκρανία, το οποίο ουσιαστικά καταδίκασε, προτείνοντας τη διεξαγωγή πανορθοδόξου συνόδου στο Αμμάν».

Στην ερώτηση της δημοσιογράφου σχετικά με τις φήμες ότι το χρηματικό βραβείο δόθηκε στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων ειδικά για να μην αναγνωρίσει την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, ο Αλεξέγεφ κραύγασε διαρρηγνύοντας τα ιμάτιά του:

«Φυσικά όχι! Τα χρήματα γενικά δεν παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο βραβείο.

»Πόσο μάλλον που οι βραβευόμενοι λαμβάνουν ένα όχι και τόσο μεγάλο ποσό, μερικές δεκάδες χιλιάδες δολάρια.

»Όλοι οι νικητές μας ζητούν πάντα να μην αποκαλυφθεί το ποσό, καθώς για αυτούς δεν είναι τόσο σημαντικά τα χρήματα, όσο το κύρος του βραβείου».

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι και η άποψή του σχετικά με την παρασυναγωγή του Αμμάν το 2019.

«Πρώτα απ’ όλα εκτιμώ πολύ το θάρρος του Πατριάρχη Θεοφίλου.

»Ήταν ένα πολύ απροσδόκητο βήμα εκ μέρους του να προτείνει τη διεξαγωγή της πανορθοδόξου συναντήσεως στο Αμμάν.

»Εκείνη την περίοδο Έλληνες και Αμερικανοί ασκούσαν μεγάλη πίεση στον πατριάρχη και μάλιστα εξαιτίας αυτού η επίσκεψή του στη Μόσχα κρατήθηκε μυστική μέχρι την τελευταία στιγμή.

»Όπως είπα ήδη, ο Πατριάρχης Θεόφιλος δεν είναι απλώς ο προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ιερουσαλήμ, είναι Έλληνας και με την άφιξή του στη Μόσχα και μάλιστα με αυτή την πρόταση, κατά κάποιον τρόπο, κατέστρεψε την ελληνική αλληλεγγύη όσον αφορά στην Ουκρανία.

»Και εμείς τον παρουσιάσαμε εδώ ως επικεφαλής της Μητέρας των Εκκλησιών, δηλαδή επιστρέψαμε σε εκείνη την κατάσταση που υπήρχε κάποτε στα πρώτα χρόνια του χριστιανισμού, όταν η Ιερουσαλήμ ήταν πράγματι η Μητέρα των Εκκλησιών.

»Επιπλέον, ο Πατριάρχης Θεόφιλος θα μπορούσε απλώς να κάνει την πρόταση για τη συνάντηση στο Αμμάν και να σταματήσει εκεί.

»Όμως προχώρησε παραπέρα, πραγματοποίησε τη συνάντηση υπό τη δική του ηγεσία.

»Αυτή ήταν μια ισχυρή κίνηση. Δεν αποκλείω ότι ο Θεόφιλος έχει βαρεθεί τις φιλοδοξίες του Βαρθολομαίου, ο οποίος τον επιπλήττει σε κάθε βήμα.

»Πιστεύω ότι, ακόμη και αν στο Αμμάν είχαν έρθει εκπρόσωποι έστω μόνο τριών Εκκλησιών, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία θα έπρεπε οπωσδήποτε να συμμετάσχει στη συνάντηση.

»Και στο Αμμάν ήρθαν έξι Εκκλησίες, τέσσερις από τις οποίες εκπροσωπούσαν οι προκαθήμενοί τους. Αυτό ήταν ένα πολύ καλό αποτέλεσμα».

Η ειλικρίνεια, με την οποία ο Πρόεδρος του Ιδρύματος για την προώθηση της ενότητας των ορθοδόξων και γενικώς της πνευματική ενότητας των λαών, αποκαλύπτει (άραγε άθελά του;), αυτή την «αποθήκη» των καταπιεσμένων επιθυμιών και τραυμάτων (Φρόιντ), που άρχισαν να συσσωρεύονται όταν ο Στάλιν έβγαλε την Εκκλησία από τα γκουλάγκ, θέλοντας να την μετατρέψει σε ένα από τα «εργαλεία» ικανοποιήσεως των αυτοκρατορικών του απωθημένων, αναδεικνύει την εγγενή εμπάθεια προς κάθε «αντιφρονούντα», πάνω στην οποία ο εκκλησιαστικός βραχίονας της «αγίας Ρωσίας» αναπτύσσει το δικό του μοντέλο σχέσεων με τον Ορθόδοξο κόσμο.

Ουσιαστικά ο Αλεξέγεφ, όπως και η Εκκλησία την οποία εκπροσωπεί, παρουσιάζει σε αυτή τη συνέντευξη μια απολύτως διαστρεβλωμένη αντίληψη για τη θέση της Ορθοδόξου Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, μιας Ορθοδοξίας συγκρουσιακών σχέσεων, περιχαρακωμένης πίσω από ιδιοτελή συμφέροντα πρόσκαιρων συμμαχιών.

Αυτό δε που εκπλήσσει περισσότερο τον ιστορικό παρατηρητή είναι η απάθεια, με την οποία οι υπόλοιπες κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες παρακολουθούν την τραγωδία που εκτυλίσσεται ενώπιόν τους – μια τραγωδία που δεν θα οδηγήσει στην κάθαρση…