Συρία: Μόνο ένα 10% με 20% των Σύρων είναι «καθαρόαιμοι» Άραβες – Συριακός Εθνικισμός VS Παναραβισμός

Οι Σύροι, στην πλειονότητά τους, δεν είναι «καθαρόαιμοι» Άραβες από την άποψη της καταγωγής από την Αραβική Χερσόνησο.

Η γενετική συνέχεια των αυτοχθόνων

Μελέτες DNA (όπως αυτές του National Geographic’s Genographic Project και ακαδημαϊκών ερευνών πάνω στις απλοομάδες) δείχνουν ότι ο πληθυσμός της Συρίας παρουσιάζει μια εντυπωσιακή γενετική συνέχεια με τους αρχαίους λαούς της Μεσοποταμίας και της Ανατολικής Μεσογείου.

Οι πρόγονοι: Το γενετικό υλικό των σημερινών Σύρων συνδέεται άμεσα με τους Αραμαίους, τους Χαναναίους, τους Φοίνικες και τους Ασσύριους.

Η αραβική εισροή: Η αραβική κατάκτηση του 7ου αιώνα έφερε μια νέα άρχουσα τάξη και τη γλώσσα, αλλά η γονιδιακή συνεισφορά των φυλών της Αραβικής Χερσονήσου (των «πραγματικών» Αράβων) στον γενικό πληθυσμό της Συρίας υπολογίζεται συνήθως σε ένα ποσοστό μεταξύ 10% και 20%.

Η διαφορά μεταξύ Αραβικής Χερσονήσου και Λεβάντε

Υπάρχει μια σαφής γενετική απόσταση μεταξύ των πληθυσμών του Λεβάντε (Συρία, Λίβανος, Παλαιστίνη, Ιορδανία) και των πληθυσμών της Αραβικής Χερσονήσου (Σαουδική Αραβία, Υεμένη).

Πληθυσμός Λεβάντε (Σύροι), κύρια καταγωγή: Νεολιθικοί πληθυσμοί Εύφορης Ημισελήνου / Αραμαίοι, επιρροές: Έλληνες, Ρωμαίοι, Σταυροφόροι, Χετταίοι, Απλοομάδες: Υψηλά ποσοστά J2 (Μεσογειακή/Μικρασιατική).

Πληθυσμός Αραβικής Χερσονήσου: Νομαδικές φυλές της ερήμου (Βεδουίνοι), επιρροές: περιορισμένες λόγω γεωγραφικής απομόνωσης, Απλοομάδες: Κυριαρχία J1 (Χαρακτηριστική αραβική/σημιτική).

Σημείωση: Δύο λαοί μπορεί να μοιράζονται την ίδια γενετική ρίζα (J2) αλλά να ανήκουν σε εντελώς διαφορετικές γλωσσικές οικογένειες.

Έλληνες: Ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια.

Σύροι/Εβραίοι: Ανήκουν στη σημιτική γλωσσική οικογένεια.

Η J2 είναι το κοινό υπόστρωμα της Μεσογείου. Είναι η «υπογραφή» των ανθρώπων που έχτισαν τους πρώτους πολιτισμούς της θάλασσας. Οι Σύροι (ως απόγονοι των Φοινίκων και των Αραμαίων) και οι Έλληνες μοιράζονται αυτό το υπόστρωμα λόγω της γεωγραφικής γειτνίασης και των μετακινήσεων στην Εγγύς Ανατολή.

Η πραγματική «σημιτική» υπογραφή, που χαρακτηρίζει τους λαούς της Αραβικής Χερσονήσου, είναι η J1.

Οι Έλληνες έχουν ελάχιστα έως μηδενικά ποσοστά J1.

Οι Σύροι έχουν ένα μείγμα J2 (γηγενείς του Λεβάντε) και J1 (λόγω του εξαραβισμού).

Σημειώνεται ότι, η επικοινωνία μεταξύ των παραλίων της Συρίας και της Ελλάδας ήταν διαρκής. Οι Φοίνικες (J2) και οι Έλληνες (J2) κυριαρχούσαν στις ίδιες θάλασσες.

Αυτή η κοινή γενετική βάση είναι που κάνει πολλούς λαούς της Ανατολικής Μεσογείου να μοιάζουν εξωτερικά (φαινότυπος), παρόλο που πολιτισμικά και γλωσσικά ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους.

Συμπέρασμα: Το J2 στην Ελλάδα αποδεικνύει ότι οι Έλληνες είναι ένας από τους αρχαιότερους γηγενείς πληθυσμούς της Μεσογείου, που συνδέεται γενετικά με την αυγή της γεωργίας, και όχι ότι έχουν σημιτική καταγωγή.

Ο «εξαραβισμός» ως πολιτισμικό φαινόμενο

Η ταυτότητα του Σύρου ως «Άραβα» είναι κυρίως πολιτισμική και γλωσσική.

Μετά την επικράτηση του Ισλάμ, οι εντόπιοι πληθυσμοί (που μιλούσαν κυρίως Αραμαϊκά ή Συριακά) υιοθέτησαν σταδιακά την αραβική γλώσσα και ενσωματώθηκαν στο αραβικό χαλιφάτο.

Ιστορική σημείωση: Πριν την αραβική κατάκτηση, η Συρία ήταν το κέντρο του ελληνιστικού και αργότερα του ρωμαϊκού/βυζαντινού κόσμου στην Ανατολή. Αυτή η μακρά περίοδος άφησε το αποτύπωμά της όχι μόνο στα μνημεία, αλλά και στη γονιδιακή δεξαμενή των κατοίκων.

Οι μειονότητες και η ιδιαιτερότητά τους

Στη Συρία υπάρχουν ομάδες που διατήρησαν την ιδιαιτερότητά τους:

Οι Ασσύριοι: Διατηρούν μια πολύ πιο «καθαρή» σύνδεση με τους αρχαίους Μεσοποτάμιους, αποφεύγοντας τις προσμίξεις με τους Άραβες εισβολείς.

Οι Αλαουίτες και οι Δρούζοι: Λόγω του ενδογαμικού τους χαρακτήρα (γάμοι εντός της κοινότητας), έχουν διασώσει γενετικά χαρακτηριστικά που χρονολογούνται χιλιάδες χρόνια πίσω.

Αν εξετάσουμε το DNA ενός μέσου Σύρου, θα βρούμε περισσότερα κοινά στοιχεία με έναν Λιβανέζο, έναν Παλαιστίνιο ή ακόμα και έναν Έλληνα, παρά με έναν κάτοικο του Ριάντ. Οι Σύροι είναι αραβόφωνοι απόγονοι των αρχαίων λαών της Εγγύς Ανατολής, οι οποίοι ιστορικά υιοθέτησαν την αραβική εθνική ταυτότητα.

Συριακός εθνικισμός

Η προσέγγιση του ελληνορθόδοξου Σύρου ηγέτη Αντούν (Αντώνιος) Σααντέχ (ιδρυτή του Συριακού Σοσιαλιστικού [Κοινωνικού] Εθνικιστικού Κόμματος – SSNP) αποτελεί μια από τις πιο συναρπαστικές σελίδες της σύγχρονης πολιτικής σκέψης στη Μέση Ανατολή, καθώς έρχεται σε ευθεία ρήξη με τον Παναραβισμό.

Η θεωρία του Σααντέχ βασίστηκε σε μια γεωγραφική και πολιτισμική ενότητα, και όχι σε μια θρησκευτική ή φυλετική (αραβική) ταυτότητα.

Ο Σααντέχ υποστήριξε ότι η Συρία δεν είναι απλώς ένα κομμάτι του αραβικού κόσμου, αλλά ένα αυτοτελές έθνος με ιστορία χιλιάδων ετών που προηγείται της αραβικής κατάκτησης.

Για τον Σααντέχ, η «Φυσική Συρία» περιλαμβάνει τη σημερινή Συρία, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη, την Ιορδανία, το Ιράκ, το Κουβέιτ, την Κύπρο και τμήματα της νότιας Τουρκίας (Κιλικία).

Πίστευε ότι το συριακό έθνος είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς διαδικασίας «χωνευτηρίου» (melting pot) λαών: Σουμέριοι, Ακκάδιοι, Χαναναίοι, Φοίνικες, Αραμαίοι, Έλληνες και Ρωμαίοι.

Ενώ ο Νάσερ στην Αίγυπτο και το κόμμα Μπάαθ στη Συρία φώναζαν «Είμαστε Άραβες», ο Σααντέχ απαντούσε: «Είμαστε Σύροι».

ο Αντούν (Αντώνιος) Σααντέχ γεννήθηκε σε οικογένεια Ελληνορθόδοξων Χριστιανών (Αντιοχαίων) στο χωριό Σουέιρ του Όρους Λιβάνου το 1904.

Ωστόσο, ως προσωπικότητα του Διαφωτισμού και της πολιτικής φιλοσοφίας, η σχέση του με τη θρησκεία ήταν καθαρά κοσμική.

Η χριστιανική του καταγωγή έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ιδεολογίας του, αλλά όχι με τη θεολογική έννοια.

Για τον Σααντέχ, η θρησκεία ήταν ένα προσωπικό ζήτημα που δεν έπρεπε να παρεμβαίνει στη διοίκηση του κράτους. Οι βασικές του θέσεις ήταν:

Πλήρης διαχωρισμός κράτους και Εκκλησίας: Ήταν από τους πρώτους στη Μέση Ανατολή που υποστήριξε με τέτοιο σθένος την κοσμικότητα (secularism).

Κατάργηση του σεκταρισμού (Confessionalism): Πίστευε ότι ο διαχωρισμός των πολιτών σε χριστιανούς, σουνίτες, σιίτες, δρούζους ήταν η μεγαλύτερη πληγή της Συρίας και του Λιβάνου, καθώς επέτρεπε στις ξένες δυνάμεις να επεμβαίνουν.

Η «Εθνική Πίστη»: Ο Σααντέχ επεδίωξε να αντικαταστήσει τη θρησκευτική ταυτότητα με μια εθνική συνείδηση.

Για εκείνον, ένας Σύρος Χριστιανός και ένας Σύρος Μουσουλμάνος είχαν περισσότερα κοινά μεταξύ τους παρά με έναν ομόθρησκό τους από την Ευρώπη ή την Αραβία.

Γιατί η καταγωγή του έχει σημασία;

Πολλοί Χριστιανοί του Λεβάντε εκείνη την εποχή ένιωθαν «ξένοι» μέσα στο κύμα του Παναραβισμού, το οποίο συχνά ταυτιζόταν με την ισλαμική ταυτότητα. Ο Σααντέχ τους πρόσφερε μια εναλλακτική:

Δεν χρειαζόταν να είναι «Άραβες» (κάτι που πολλούς τους ξένιζε γονιδιακά και πολιτισμικά).

Δεν χρειαζόταν να είναι «Δυτικοί» (απορρίπτοντας την αποικιοκρατία).

Μπορούσαν να είναι «Σύροι», κληρονόμοι ενός αρχαίου πολιτισμού στον οποίο οι Χριστιανοί (ως απόγονοι των Αραμαίων και των Ρωμιών/Βυζαντινών) ήταν οργανικό και αναπαλλοτρίωτο κομμάτι.

Το σύμβολο του SSNP: Η «Zawba’a»

Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς το σύμβολο του κόμματός του (SSNP), την ανεμοστρόβιλο (Zawba’a). Λέγεται ότι συνδυάζει τις τέσσερις γωνίες του χριστιανικού σταυρού με την κίνηση, συμβολίζοντας την ένωση των θρησκευτικών κοινοτήτων σε μια εθνική δύναμη.

Ο Σααντέχ εκτελέστηκε το 1949 από τις λιβανέζικες Αρχές μετά από μια παρωδία δίκης. Η χριστιανική του καταγωγή δεν τον εμπόδισε να συγκρουστεί με το κατεστημένο της Εκκλησίας όταν έκρινε ότι εκείνη υπηρετούσε ξένα συμφέροντα, παραμένοντας μέχρι το τέλος ένας σοσιαλιστής κοσμικός εθνικιστής.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Σααντέχ, παρά το χριστιανικό του όνομα, κατάφερε να εμπνεύσει και πολλούς Μουσουλμάνους (ιδιαίτερα Αλαουίτες και Δρούζους), ακριβώς επειδή η θεωρία του για το «Συριακό Έθνος» υπερέβαινε τα θρησκευτικά ονόματα και τις κοινότητες.

Επιρροή της Ελληνικής Φιλοσοφίας

Η επιρροή της Ελληνικής Φιλοσοφίας στο έργο του Αντώνιου Σααντέχ είναι δομική και όχι απλώς επιφανειακή. Ως βαθύς γνώστης της κλασικής γραμματείας, ο Σααντέχ δεν έβλεπε την Ελλάδα ως μια «ξένη» οντότητα, αλλά ως έναν από τους βασικούς πυλώνες που διαμόρφωσαν το συριακό πνεύμα κατά την ελληνιστική περίοδο.

Ο Σααντέχ οραματίστηκε ένα κράτος βασισμένο στην αρετή και την ιεραρχία της γνώσης, θυμίζοντας έντονα την πλατωνική Πολιτεία.

Η Κοινωνική Δικαιοσύνη: Για τον Σααντέχ, όπως και για τον Πλάτωνα, η δικαιοσύνη δεν είναι απλώς η τήρηση των νόμων, αλλά η αρμονική λειτουργία των μελών της κοινωνίας, όπου ο καθένας προσφέρει ανάλογα με τις ικανότητές του για το κοινό καλό.

Η Ηθική Αναγέννηση: Πίστευε ότι το έθνος χρειάζεται μια «πνευματική επανάσταση» (Madrasat al-Ajyal) για να αποβάλει τη διαφθορά, παρόμοια με την πλατωνική ανάγκη για την ανάδειξη των «φυλάκων» της κοινωνίας.

Αν ο Πλάτωνας του έδωσε το όραμα, ο Αριστοτέλης του έδωσε τη μέθοδο. Ο Σααντέχ εφάρμοσε την αριστοτελική λογική για να αναλύσει την ιστορία και την κοινωνιολογία:

Εμπειρισμός: Στο έργο του «Η Γένεση των Εθνών», δεν βασίζεται σε μύθους, αλλά σε γεωγραφικά και οικονομικά δεδομένα, προσπαθώντας να αποδείξει επιστημονικά την ύπαρξη του συριακού έθνους.

Το «Πολιτικόν Ζώον»: Υιοθέτησε πλήρως την ιδέα ότι ο άνθρωπος ολοκληρώνεται μόνο μέσα στην Πόλη (το Έθνος-Κράτος).

Η προσωπική στάση του Σααντέχ -η ακλόνητη προσήλωση στις αρχές του μέχρι την εκτέλεσή του- αντικατοπτρίζει τις αρχές του Στωικισμού.

Δίδασκε στους οπαδούς του την αυτοθυσία και την υποταγή του ατομικού συμφέροντος στο εθνικό, θυμίζοντας τις διδασκαλίες του Ζήνωνα του Κιτιέως (ο οποίος, σημειωτέον, είχε καταγωγή από την Κύπρο, μέρος της «Μεγάλης Συρίας» κατά τον Σααντέχ).

Ο Σααντέχ υποστήριζε ότι η συνάντηση του ελληνικού πνεύματος με τους αυτόχθονες πολιτισμούς της Συρίας (Αραμαίους, Φοίνικες) δημιούργησε έναν ανώτερο πολιτισμό.

Θεωρούσε την Αντιόχεια και τη Σελεύκεια ως τα κέντρα όπου ο ορθός λόγος συναντήθηκε με την ανατολική πνευματικότητα.

Η χρήση του όρου «Συρία» αντί για «Αραβία» ήταν μια συνειδητή επιλογή για να συμπεριλάβει την ελληνιστική και βυζαντινή κληρονομιά που ο Παναραβισμός προσπαθούσε να αποσιωπήσει.

Για τον Αντώνιο Σααντέχ, ο Διαφωτισμός δεν ήταν μια εισαγόμενη δυτική ιδέα, αλλά η επιστροφή στις ρίζες του Λόγου που είχαν καλλιεργηθεί στην περιοχή του Λεβάντε μέσω της ελληνικής επίδρασης. Η ιδεολογία του ήταν μια προσπάθεια να αναστηθεί αυτός ο «πολιτισμός της Μεσογείου» απέναντι στον «πολιτισμό της ερήμου».

Λύση στο συριακό ζήτημα;

Ο κοσμικός συριακός πατριωτισμός του Αντώνιου Σααντέχ αποτελεί τη μοναδική «συμπεριληπτική» εναλλακτική, αλλά η εφαρμογή του αντιμετωπίζει κολοσσιαίες προκλήσεις.

Σε μια χώρα κατακερματισμένη από δεκαετίες σεκταριστικής βίας, η ιδέα του Σααντέχ προσφέρει κάτι που ο ισλαμικός φονταμενταλισμός αδυνατεί να προσφέρει: ισότητα βάσει εντοπιότητας.

Ο ισλαμικός φονταμενταλισμός (όπως εκφράζεται από ριζοσπαστικά στοιχεία εντός της HTS ή άλλων τζιχαντιστικών οργανώσεων) διαχωρίζει τους πολίτες σε «πιστούς» και «άπιστους». Ο συριακός πατριωτισμός τους ενώνει ως «συγκληρονόμους» της ίδιας γης, είτε είναι σουνίτες, αλαουίτες, χριστιανοί ή δρούζοι.

Η επίκληση του αρχαίου συριακού πολιτισμού (Αραμαίοι, Φοίνικες, Ελληνιστική περίοδος) δίνει στους Σύρους μια ταυτότητα που είναι παλαιότερη και βαθύτερη από τις θρησκευτικές διαφορές. Αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρό ανάχωμα στην εισαγόμενη ιδεολογία του Παν-ισλαμισμού.

Κοσμικότητα (Secularism): Για τις μειονότητες (ειδικά τους χριστιανούς και τους αλαουίτες), η επάνοδος στις ιδέες του Σααντέχ είναι ζήτημα επιβίωσης. Ένα κράτος βασισμένο στο «έθνος» και όχι στη «σούρα» είναι το μόνο που μπορεί να εγγυηθεί τη θέση τους στη νέα Συρία.

Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο (on the ground) είναι διαφορετική:

Η κυριαρχία της HTS: Με τον Αμπού Μοχάμεντ αλ-Τζουλάνι (Αλ-Σαράα) να αποτελεί τον ντε φάκτο ισχυρό άνδρα στη Δαμασκό, η ατζέντα παραμένει -προς το παρόν- προσανατολισμένη σε ένα συντηρητικό σουνιτικό πλαίσιο. Παρόλο που ο Αλ-Σαράα έχει δείξει σημάδια «πολιτικού ρεαλισμού», η ιδεολογική βάση των δυνάμεών του απέχει πολύ από τον κοσμικό εθνικισμό του Σααντέχ.

Η σκιά του Άσαντ: Για πολλούς Σύρους, η λέξη «κοσμικότητα» έχει δυστυχώς ταυτιστεί με το τυραννικό καθεστώς της οικογένειας Άσαντ, το οποίο τη χρησιμοποίησε ως προπέτασμα για την επιβολή της εξουσίας του. Η αποκατάσταση της έννοιας του «κοσμικού πατριωτισμού» απαιτεί χρόνο και νέα πρόσωπα.

Γεωπολιτικές πιέσεις: Δυνάμεις όπως η Τουρκία ή το Κατάρ έχουν ιστορικά στηρίξει δίκτυα που προωθούν έναν πολιτικό ισλαμισμό, καθιστώντας δύσκολη την ανάδυση ενός ανεξάρτητου, «συριακο-κεντρικού» κινήματος.

Ο συριακός πατριωτισμός του Σααντέχ είναι η «ιδεολογική εφεδρεία» της χώρας. Αν η νέα διακυβέρνηση αποτύχει να ενσωματώσει τις μειονότητες και να προσφέρει σταθερότητα, η κοινωνία θα αναζητήσει αναπόφευκτα μια ταυτότητα που να υπερβαίνει το θρησκευτικό δόγμα.

Σε αυτό το σημείο, οι ιδέες για μια «Μεγάλη Συρία» που στηρίζεται στον ορθό λόγο και την κοινή μεσογειακή κληρονομιά ίσως αποτελέσουν τη μοναδική σανίδα σωτηρίας απέναντι στον απόλυτο κατακερματισμό.

Εδώ χρειάζεται μια πολύ σημαντική διευκρίνιση, καθώς συχνά συγχέεται η έννοια του «Άραβα» με την έννοια του «Σημίτη».

Με βάση τη γενετική ανθρωπολογία, η απάντηση είναι: Οι Σύροι είναι κατεξοχήν Σημίτες, αλλά δεν είναι απαραίτητα Άραβες από την Αραβική Χερσόνησο.

Ας αποσαφηνίσουμε τους όρους για να αποφευχθεί η παρεξήγηση:

Ο όρος «Σημίτης» αναφέρεται σε μια μεγάλη οικογένεια λαών που μιλούν (ή μιλούσαν) σημιτικές γλώσσες και κατοικούν στην Εγγύς Ανατολή εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Σημίτες είναι οι Άραβες, οι Εβραίοι, οι Αραμαίοι, οι Ασσύριοι, οι Φοίνικες και οι Ακκάδιοι.

Συνεπώς, οι Σύροι, ως απόγονοι των Αραμαίων και των Χαναναίων, είναι γονιδιακά και ιστορικά Σημίτες.

Οι Σύροι είναι γηγενείς Σημίτες της περιοχής του Λεβάντε.

Όταν λέμε ότι «δεν είναι Άραβες», εννοούμε ότι το αίμα τους δεν προέρχεται κυρίως από τις φυλές που ήρθαν από τη Μέκκα και τη Μεδίνα τον 7ο αιώνα.

Είναι οι απόγονοι των λαών που ζούσαν εκεί 3.000 χρόνια πριν και οι οποίοι, αν και Σημίτες, είχαν διαφορετική κουλτούρα, μιλούσαν Αραμαϊκά και είχαν δεχθεί έντονη επίδραση από τον Ελληνισμό.

Αυτή η λεπτομέρεια είναι το κλειδί για την κατανόηση της περιοχής:

Πολιτικά: Ο Παναραβισμός προσπάθησε να τους κάνει όλους «ένα» κάτω από την αραβική σημαία.

Ιστορικά: Ο Αντώνιος Σααντέχ χρησιμοποίησε τη σημιτική/αραμαϊκή καταγωγή για να αποδείξει ότι η Συρία είναι κάτι ανώτερο και παλαιότερο από τον αραβικό κόσμο της ερήμου.

Οι Σύροι είναι Σημίτες του Λεβάντε. Είναι συγγενείς με τους Εβραίους, τους Λιβανέζους και τους Ασσύριους. Ο «εξαραβισμός» τους ήταν γλωσσικός και θρησκευτικός, όχι ολοκληρωτικά βιολογικός.

Σημαντικό να αναφερθεί ότι ο Σααντέχ πίστευε πως η «Συριακή Ιδιαιτερότητα» οφείλεται στο γεγονός ότι οι Σύροι αφομοίωσαν το ελληνικό πνεύμα τόσο βαθιά, που έγινε οργανικό κομμάτι της ταυτότητάς τους. Για εκείνον, η Συρία ήταν η «Ανατολική Πύλη του Ελληνισμού».

Η κοινή απλοομάδα J2 που αναφέραμε παραπάνω, εξηγεί γιατί οι μετακινήσεις πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Συρίας ήταν τόσο εύκολες και φυσικές. Οι άνθρωποι αυτοί ένιωθαν «συγγενείς» πριν καν το αποδείξει η επιστήμη.