Το Ιράν απειλεί με πόντιση ναρκών σε «όλες τις διόδους του Κόλπου»

Το Ιράν απείλησε με πόντιση θαλάσσιων ναρκών σε ολόκληρο τον Κόλπο, σε περίπτωση που δεχθούν επίθεση οι νότιες ακτές και τα νησιά του.

«Οποιαδήποτε απόπειρα επίθεσης στις ακτές ή τα νησιά του Ιράν θα έχει ως αποτέλεσμα τη ναρκοθέτηση όλων των οδών πρόσβασης στον Κόλπο με διάφορους τύπους ναρκών, συμπεριλαμβανομένων πλωτών ναρκών που μπορούν να αφεθούν από την ακτή», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το Συμβούλιο Άμυνας του Ιράν, σύμφωνα με τα κρατικά Μέσα Ενημέρωσης.

«Σε αυτή την περίπτωση, ολόκληρος ο Κόλπος θα βρεθεί ουσιαστικά σε μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη των Στενών του Ορμούζ για μεγάλο χρονικό διάστημα.

»Δεν πρέπει να λησμονείται η αποτυχία περισσότερων από 100 ναρκαλιευτικών τη δεκαετία του 1980 να απομακρύνουν έστω και λίγες θαλάσσιες νάρκες».

Η απειλή αυτή διατυπώνεται λίγους μήνες αφότου το Ναυτικό των ΗΠΑ απέσυρε τα μοναδικά τέσσερα εξειδικευμένα ναρκαλιευτικά του, τα οποία στάθμευαν στο Μπαχρέιν καθ’ όλη τη μεταψυχροπολεμική περίοδο, στέλνοντάς τα πίσω στην πατρίδα.

Το Συμβούλιο Άμυνας του Ιράν δήλωσε ότι ο μόνος τρόπος για να διέλθουν «μη εμπόλεμες χώρες» από τα Στενά του Ορμούζ είναι ο συντονισμός με την Τεχεράνη.

Παράλληλα, υπογράμμισε τη δέσμευσή του για μια «αποφασιστική και ολέθρια απάντηση σε οποιαδήποτε επίθεση εναντίον σταθμών παραγωγής ενέργειας και ενεργειακών υποδομών» στο Ιράν.

Το τελεσίγραφο 48 ωρών του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την «πλήρη διάνοιξη» των ζωτικής σημασίας στενών -από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου- λήγει στις 3:44 π.μ. ώρα Κόλπου την Τρίτη 24/03.

Μετά την παρέλευση αυτής της προθεσμίας, ο Τραμπ έχει απειλήσει να πλήξει τις μονάδες παραγωγής ενέργειας του Ιράν.

Σε περίπτωση τέτοιας επίθεσης, το Ιράν έχει απειλήσει να απαντήσει πλήττοντας σταθμούς παραγωγής ενέργειας στο Ισραήλ και σε ολόκληρο τον Κόλπο.

Πώς το Ιράν αποφασίζει ποιος μπορεί και ποιος όχι να διέλθει από τα Στενά του Ορμούζ

Με πολλές χώρες να εξαρτώνται από το υδάτινο πέρασμα, η Τεχεράνη αξιοποιεί τον έλεγχό της επιτρέποντας τη διέλευση μόνο σε όσους κρίνονται «μη εχθρικοί».

Η Ιαπωνία βρίσκεται σε συνομιλίες με το Ιράν για το ενδεχόμενο ανοίγματος των Στενών για τα πλοία της – μια μικρογραφία του διλήμματος που αντιμετωπίζουν οι χώρες που έχουν ανάγκη τη χρήση αυτής της βασικής αρτηρίας.

Η Τεχεράνη ξεκίνησε συνομιλίες με το Τόκιο για το ενδεχόμενο ανοίγματος των στενών, όπως δήλωσε ο κ. Αραγτσί στο ιαπωνικό ειδησεογραφικό πρακτορείο σε τηλεφωνική συνέντευξη την Παρασκευή 20/03, μία ημέρα αφότου η Γιαπωνέζα Πρωθυπουργός Σανάε Τακάισι επισκέφθηκε τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Οι πλευρές μπορούν να συζητούν, αλλά δεδομένου του ελέγχου και της σημαντικής επιρροής του Ιράν στα Στενά, η επίτευξη συμφωνίας μπορεί να μην είναι εύκολη, εκτός αν η χώρα έχει κάτι να κερδίσει από αυτήν.

«Το πρόβλημα είναι ότι η μπάλα βρίσκεται ξεκάθαρα στο γήπεδο του Ιράν, και αυτό είναι ουσιαστικά το μόνο ισχυρό χαρτί που τους έχει απομείνει», ανέφεραν αναλυτές της Fortress Family Office με έδρα το Σίδνεϊ.

«Γιατί λοιπόν να τα ξανανοίξει το Ιράν; Όχι από καλή θέληση, ούτε απλώς λόγω πίεσης. Θα το πράξουν μόνο εάν τα κίνητρα είναι αρκετά πειστικά».

Ποιες χώρες μπορούν να χρησιμοποιούν τα Στενά;

Λιγότερα από 100 πλοία έχουν καταφέρει να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος, ένα ελάχιστο κλάσμα των 135 πλοίων που χρησιμοποιούσαν καθημερινά τη δίοδο πριν από τη σύγκρουση.

Περίπου το ένα τρίτο αυτών συνδέεται με το Ιράν, ενώ ορισμένα συνδέονται με την Ινδία, το Πακιστάν και την Κίνα, χώρες που θεωρούνται φιλικές προς την Τεχεράνη.

Η Κίνα, ωστόσο, φέρεται να είναι δυσαρεστημένη με το κλείσιμο των στενών από το Ιράν.

Η Τουρκία επιβεβαίωσε επίσης ότι μπόρεσε να χρησιμοποιήσει τα στενά, ενώ η Γαλλία και η Ιταλία, σύμμαχοι των ΗΠΑ, βρίσκονται σε συνομιλίες με την Τεχεράνη, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times.

Πρακτικά, τα στενά παραμένουν κλειστά. «Δεν πρόκειται για επαναλειτουργία.

»Πρόκειται για ένα καθεστώς παροχής αδειών, όπου η διέλευση επιτρέπεται επιλεκτικά σε πλοία που συνδέονται με μη εχθρικές ή στρατηγικά ευθυγραμμισμένες χώρες», δήλωσαν αναλυτές της Edge for Economic Consultancy με έδρα το Κουβέιτ.

Ποιες είναι οι εναλλακτικές λύσεις;

Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων φορτίων αργού πετρελαίου, γεγονός που τα καθιστά κρίσιμα για το παγκόσμιο εμπόριο.

Λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, υπάρχουν ελάχιστες εναλλακτικές λύσεις που μπορούν να ανταγωνιστούν την αποδοτικότητά τους.

Οι κυριότερες εναλλακτικές είναι ο αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας, με τερματικό σταθμό το λιμάνι Γιαμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, το λιμάνι Φουτζάιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και το λιμάνι Σαλάλα του Ομάν.

Για δεκαετίες, η Φουτζάιρα και η Σαλάλα προορίζονταν για ανάπτυξη ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ.

Η Σαλάλα, στις νότιες ακτές του Ομάν στην Αραβική Θάλασσα, αποτελεί κρίσιμο κόμβο λιμενικών υποδομών και έχει καταστεί ολοένα και πιο σημαντική για τα δεξαμενόπλοια που επιδιώκουν να παρακάμψουν τα στενά.

Ωστόσο, οι επιθέσεις του Ιράν με drones σε αυτά τα δύο λιμάνια εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοτίβο στοχοποίησης εναλλακτικών διαδρομών, προκαλώντας περαιτέρω αναταραχή στις αποστολές πετρελαίου.

Προτεραιότητα στην ασφάλεια

Οι ΗΠΑ έχουν πιέσει τους συμμάχους τους -εμπλέκοντας ακόμα και την οικονομική και πολιτική ανταγωνίστρια Κίνα- να βοηθήσουν στη διασφάλιση και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, δεχόμενες ωστόσο συνεχείς αρνήσεις.

Το Ιράν φαίνεται διατεθειμένο να παίξει το παιχνίδι της αναμονής, έχοντας επιβιώσει από διεθνείς κυρώσεις και οικονομικές προκλήσεις.

Για τους υπόλοιπους, αυτή η αναμονή θα είναι επώδυνη, με τις επιπτώσεις να κλυδωνίζουν την παγκόσμια οικονομία.

Ακόμα κι αν τα στενά ανοίξουν ξανά, θα υπάρχει πάντα η αμφιβολία για το αν οι επιθέσεις θα συνεχιστούν.

«Η διασφάλιση της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ δεν θα έλυνε τις περίπλοκες εντάσεις στην περιοχή», δήλωσε η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, Γενική Γραμματέας της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD).

«Θα μπορούσε όμως να αποτρέψει μια γεωπολιτική κρίση από το να μετατραπεί σε παγκόσμιο οικονομικό σοκ, και να αποδείξει ότι η πραγματιστική συνεργασία μπορεί ακόμα να προστατεύσει τους πιο ευάλωτους του πλανήτη, ανοίγοντας ξανά τον δρόμο προς τη διπλωματία».