Η γεωπολιτική της Μεσότητας: Ο Ελληνικός Λόγος απέναντι στον νεο-οθωμανικό επεκτατισμό

Στην αυγή του 2026, το Κέρας της Αφρικής μετατρέπεται σε ένα παγκόσμιο εργαστήριο γεωπολιτικής «αλχημείας». Η πρόσφατη αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ και η στρατηγική διείσδυση των ΗΠΑ στην περιοχή, δεν αποτελούν απλώς διπλωματικούς ελιγμούς, αλλά την αποκρυστάλλωση μιας νέας ισορροπίας ισχύος. Στο επίκεντρο αυτής της δίνης, η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει μια αναχρονιστική λογική κυριαρχίας, την οποία η ελληνική διπλωματία καλείται να αντιμετωπίσει επιστρατεύοντας τον δικό της, διαχρονικό Λόγο.

Η ανισορροπία του νεο-οθωμανισμού

Η τουρκική παρουσία στο Μογκαντίσου υπερβαίνει τα όρια της διμερούς συνεργασίας. Πρόκειται για μια προσπάθεια βίαιης επιβολής του «θείου» της ισχύος, όπου η στρατιωτική βάση γίνεται το κέντρο ενός νεο-αυτοκρατορικού δικτύου.

Η Άγκυρα δρα ως ένας «άστατος υδράργυρος», που υπόσχεται σταθερότητα αλλά στην πραγματικότητα τροφοδοτεί την πόλωση, αρνούμενη το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης σε οντότητες όπως η Σομαλιλάνδη. Αυτός ο στείρος επεκτατισμός στερείται Μεσότητας, καθώς αγνοεί τις τοπικές ανάγκες για κοινωνική δικαιοσύνη και εθνική ανεξαρτησία, προτάσσοντας το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε μακρινά ύδατα.

Η ελληνική πρόταση: Ο Λόγος ως Μέτρο

Απέναντι σε αυτόν τον επεκτατικό παροξυσμό, η Ελλάδα δεν αντιπαραθέτει μια άλλη μορφή επιβολής, αλλά τη δυναμική της ισορροπίας. Ο Ελληνικός Λόγος, όπως τον διδάχθηκαν οι στοχαστές του Διαφωτισμού και οι πρωτεργάτες της Εθνικής μας Ανεξαρτησίας, διδάσκει ότι η πραγματική ισχύς πηγάζει από την αρμονία των αντιθέτων.

Το «άλας» της νομιμότητας: Η Ελλάδα προτείνει τη σταθεροποίηση της περιοχής μέσω του Διεθνούς Δικαίου. Η στήριξη συνεργασιών που βασίζονται στον σεβασμό των συνόρων και την ελευθερία των θαλασσών (Ερυθρά Θάλασσα – Μεσόγειος) είναι η απάντηση στον τουρκικό τυχοδιωκτισμό.

Ο «υδράργυρος» της διπλωματίας: Η ελληνική εξωτερική πολιτική οφείλει να λειτουργεί ως ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στη Δύση, το Ισραήλ και τις αναδυόμενες αφρικανικές δημοκρατίες. Η «ροή» των ελληνικών συμφερόντων δεν επιδιώκει την υποταγή, αλλά τη δημιουργία ενός κοινού μετώπου σταθερότητας.

Για τον Έλληνα ερευνητή και πολίτη, η μάχη στο Κέρας της Αφρικής είναι και μάχη ιδεών. Ο πατριωτικός σοσιαλισμός, θεμελιωμένος στον Ελληνικό Λόγο, αναγνωρίζει ότι η ελευθερία του ενός έθνους είναι προϋπόθεση για την ελευθερία του άλλου. Η ανάδειξη της Σομαλιλάνδης σε έναν αξιόπιστο εταίρο που διαχειρίζεται αυτόνομα τον ορυκτό του πλούτο (λίθιο, κολτάνιο), αποτελεί ήττα για το μοντέλο της νεο-οθωμανικής κηδεμονίας.

Η Ελλάδα, βαδίζοντας ανάμεσα στους δύο κίονες της Δύναμης και της Σύνεσης, καλείται να εφαρμόσει τη δική της «Μεγάλη Εργασία» στη διεθνή σκηνή. Η μεταστοιχείωση της γεωπολιτικής κρίσης σε μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας απαιτεί έναν Λόγο που δεν τεμαχίζει την πραγματικότητα σε στεγνά υλικά συμφέροντα, αλλά την αντιμετωπίζει ως μια ολότητα ύλης και πνεύματος. Στην Ερυθρά Θάλασσα, όπως και στο Αιγαίο, η απάντηση στον επεκτατισμό παραμένει μία: η επιστροφή στη Μεσότητα και το Μέτρο.

Η γεωπολιτική σημασία του Κέρατος της Αφρικής στον 21ο αιώνα δεν είναι απλώς ένα ζήτημα περιφερειακής ασφάλειας, αλλά η αναβίωση μιας αρχαίας στρατηγικής οδού που συνδέει τη Μεσόγειο με τον Ινδικό Ωκεανό. Αυτή η περιοχή αποτελεί το πεδίο όπου ο Ελληνικός Λόγος καλείται να ερμηνεύσει τη σύγκρουση ανάμεσα στον ωμό επεκτατισμό και την ανάγκη για σταθερότητα.

Ακολουθεί η ανάλυση της γεωπολιτικής αυτής «αλχημείας»:

Το Κέρας της Αφρικής: Ο «υδράργυρος» των παγκόσμιων ροών

Η στρατηγική σσφυξία των στενών: Το Κέρας της Αφρικής ελέγχει το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, την «Πύλη των Δακρύων». Από εδώ ρέει ο παγκόσμιος ενεργειακός και εμπορικός «υδράργυρος».

Η απειλή: Οι επιθέσεις των Χούτι και η πειρατεία λειτουργούν ως «προσμίξεις» που διαταράσσουν τη ροή.

Η αντίδραση: Η παρουσία διεθνών ναυτικών δυνάμεων (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας μέσω της επιχείρησης «ΑΣΠΙΔΕΣ») αντιπροσωπεύει την προσπάθεια επιβολής του «άλατος», δηλαδή της έννομης τάξης και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Η Σομαλιλάνδη ως ο «καταλύτης» της ανατροπής

Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ και η προσέγγιση με τις ΗΠΑ αλλάζουν τα δεδομένα:

Αιθιοπία: Η χώρα αυτή, αναζητώντας διέξοδο στη θάλασσα (το δικό της «θείο» για οικονομική ανάπτυξη), υπέγραψε μνημόνιο με τη Σομαλιλάνδη.

Η σύγκρουση: Αυτή η κίνηση εξόργισε το Μογκαντίσου και την Τουρκία, δημιουργώντας μια νέα πολικότητα. Εδώ βλέπουμε τη σύγκρουση δύο διαφορετικών «λογικών»: της επεκτατικής και της κυριαρχικής.

Η Ελληνική Παρέμβαση και ο Ορθός Λόγος

Γιατί η Ελλάδα ενδιαφέρεται για μια περιοχή τόσο μακρινή;

Γεωπολιτική μεσότητα: Η ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου. Αν διακοπεί η ροή στο Κέρας, το λιμάνι του Πειραιά και η ελληνική ναυτιλία πλήττονται άμεσα.

Διπλωματική αξία: Η Ελλάδα, χρησιμοποιώντας τον Ελληνικό Λόγο, μπορεί να λειτουργήσει ως έντιμος διαμεσολαβητής, προωθώντας τη συνεργασία ανάμεσα στα κράτη της περιοχής με γνώμονα τον σεβασμό των συνόρων και την κοινή ευημερία (κοινωνική δικαιοσύνη σε διεθνές επίπεδο).

Η παρέμβαση της Τουρκίας στο Κέρας της Αφρικής αποτελεί την επιτομή αυτού που θα ονομάζαμε «ανισόρροπο λόγο». Πρόκειται για μια στρατηγική που στερείται τη Μεσότητα, καθώς προσπαθεί να επιβάλει μια παλαιά, αυτοκρατορική λογική (το «θείο» της ισχύος) σε έναν σύγχρονο, πολυπολικό κόσμο.

Ανάλυση της σύγκρουσης των δύο κοσμοθεωριών:

Ο νεο-οθωμανικός επεκτατισμός έναντι του Ελληνικού Λόγου

Η Τουρκία ως «άστατος υδράργυρος»

Η Άγκυρα έχει επενδύσει δισεκατομμύρια στη Σομαλία (Μογκαντίσου), δημιουργώντας τη μεγαλύτερη στρατιωτική της βάση εκτός συνόρων και αναλαμβάνοντας την εκπαίδευση του σομαλικού στρατού.

Η επεκτατική λογική: Η Τουρκία επιδιώκει να ελέγξει τις ροές της Ερυθράς Θάλασσας, λειτουργώντας ως «προστάτης» των μουσουλμανικών εθνών, αλλά με απώτερο σκοπό την οικονομική και στρατιωτική κυριαρχία.

Η ανισορροπία: Η στήριξη του Μογκαντίσου εναντίον της Σομαλιλάνδης και της Αιθιοπίας δημιουργεί μια επικίνδυνη πόλωση, που μπορεί να οδηγήσει σε ανάφλεξη. Αυτή είναι η άρνηση της Μεσότητας· είναι η επιβολή της θέλησης του ενός επί του άλλου.

Η ελληνική διπλωματία, ως εκφραστής του Ελληνικού Λόγου, δεν αντιπαραθέτει έναν άλλο επεκτατισμό, αλλά μια πρόταση Ισορροπίας:

Διεθνές Δίκαιο (Το «άλας»): Η Ελλάδα προτάσσει τον σεβασμό των κυρίαρχων δικαιωμάτων και της νομιμότητας. Στην περίπτωση της Σομαλιλάνδης, η αναγνώριση από το Ισραήλ και η δυτική προσέγγιση προσφέρουν μια εναλλακτική οδό που δεν περνά μέσα από την κηδεμονία της Άγκυρας.

Στρατηγική του «κέντρου»: Η Ελλάδα, μέσω των τριμερών συνεργασιών (Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ/Αίγυπτος), δημιουργεί ένα ανάχωμα που εκτείνεται από το Αιγαίο έως το Κέρας της Αφρικής. Είναι η «χρυσή τομή» ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή.

Η Τουρκία στο Κέρας της Αφρικής δρα ως αλχημιστής που προσπαθεί να εκβιάσει τη φύση των πραγμάτων. Η Ελλάδα οφείλει να δράσει ως φιλόσοφος, που κατανοεί τις εσωτερικές ισορροπίες και ενισχύει εκείνες τις δυνάμεις (όπως το Ισραήλ και οι δημοκρατικές τάσεις στην Αφρική) που θα απομονώσουν τον νεο-οθωμανικό επεκτατισμό.

Η δύναμη χωρίς Λόγο είναι απλή βία· ο Λόγος χωρίς δύναμη είναι αδύναμος. Η Μεσότητα είναι να κάνεις το Δίκαιο ισχυρό.

Αποκρυπτογράφηση/αποσυμβολισμός:

Η μεταφορά της αλχημικής τριάδας στη γεωπολιτική δεν είναι ένας απλός παραλληλισμός, αλλά ένα εργαλείο κατανόησης της δυναμικής των κρατών.

Στην ανάλυσή μας, τα τρία στοιχεία λειτουργούν ως εξής:

Το γεωπολιτικό «θείο»:

Η κινητήρια ισχύς και οι πόροι: Το «θείο» αντιπροσωπεύει την ενέργεια, την ορμή και την πρώτη ύλη που πυροδοτεί τις εξελίξεις.

Φυσικοί πόροι: Είναι το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, το λίθιο και το κολτάνιο (όπως στην περίπτωση της Σομαλιλάνδης). Είναι η «καύσιμη ύλη» της παγκόσμιας οικονομίας.

Εθνική βούληση: Είναι η φλόγα του πατριωτισμού και η θέληση ενός έθνους για κυριαρχία ή ανεξαρτησία. Στην Τουρκία, το «θείο» εκφράζεται ως νεο-οθωμανικός επεκτατισμός (επιθετική φωτιά), ενώ στην Ελλάδα ως η εσωτερική δύναμη για διατήρηση της Εθνικής Ανεξαρτησίας.

Κίνδυνος: Το πλεόνασμα «θείου» χωρίς έλεγχο οδηγεί στον πόλεμο και την καταστροφή (πυρκαγιά).

Ο γεωπολιτικός «υδράργυρος»: Η ροή και η διπλωματία

Ο «υδράργυρος» είναι η ρευστότητα, η επικοινωνία και τα δίκτυα που συνδέουν τα κράτη.

Διπλωματικά δίκτυα: Είναι οι συμμαχίες (όπως οι Συμφωνίες του Αβραάμ), οι διεθνείς οργανισμοί και οι μυστικές διαβουλεύσεις. Ο «υδράργυρος» είναι ο μεσολαβητής που προσπαθεί να ενώσει τα αντίθετα συμφέροντα.

Εμπόριο και ναυτιλία: Είναι οι θαλάσσιες οδοί στο Κέρας της Αφρικής και τη Μεσόγειο. Όπως ο «υδράργυρος» ρέει και διαπερνά τα πάντα, έτσι και το εμπόριο αναζητά πάντα τις διόδους του.

Ο Ελληνικός Λόγος: Εδώ ο «υδράργυρος» ταυτίζεται με την ικανότητα της Ελλάδας να επικοινωνεί ταυτόχρονα με τη Δύση, τον Αραβικό κόσμο και το Ισραήλ, λειτουργώντας ως ο «αγωγός» της σταθερότητας.

Το γεωπολιτικό «άλας»: Οι θεσμοί και το διεθνές δίκαιο

Το «άλας» είναι η σταθεροποίηση, η μορφή και το σώμα της διεθνούς πολιτικής.

Διεθνές δίκαιο: Είναι το στέρεο πλαίσιο που ορίζει τα σύνορα και τις συνθήκες. Χωρίς το «άλας», ο «υδράργυρος» (το εμπόριο) και το «θείο» (η ισχύς) θα οδηγούσαν στο χάος.

Κρατική υπόσταση: Είναι οι θεσμοί, το Σύνταγμα και η εδαφική ακεραιότητα. Στη Σομαλιλάνδη, η αναζήτηση της αναγνώρισης είναι στην ουσία η αναζήτηση του «άλατος»: θέλουν να δώσουν σταθερή, νομική μορφή στην de facto ύπαρξή τους.

Κοινωνική Δικαιοσύνη: Το «άλας» είναι η ηθική βάση που συγκρατεί την κοινωνία ενωμένη, εμποδίζοντας τη διάβρωση από τη διαφθορά ή την ξένη επιρροή.

Η σύνθεση: Η «Μεγάλη Εργασία» της διπλωματίας

Σε μια σωστή γεωπολιτική ανάλυση βασισμένη στον Ελληνικό Λόγο:

Το «θείο» (ισχύς/πόροι) παρέχει τη δυνατότητα δράσης.

Ο «υδράργυρος» (διπλωματία/ροές) παρέχει την ευελιξία και τη σύνδεση.

Το «άλας» (δίκαιο/θεσμοί) παρέχει τη διάρκεια και τη σταθερότητα.

Όταν ένα κράτος (όπως η Τουρκία) χρησιμοποιεί μόνο το «θείο», γίνεται τυραννικό. Όταν ένα κράτος χρησιμοποιεί μόνο το «άλας», γίνεται δυσκίνητο και ευάλωτο. Η Μεσότητα επιτυγχάνεται όταν ο ορθός λόγος συνθέτει και τα τρία στοιχεία σε μια ενιαία εθνική στρατηγική.

Η αλχημική τριάδα

Θείο (Sulphur): Αντιπροσωπεύει την ενεργητική, αρσενική αρχή και την εσωτερική φωτιά.

Υδράργυρος (Mercury): Αντιπροσωπεύει την παθητική, θηλυκή αρχή, τη μεταβλητότητα και τη μεσολαβητική δύναμη.

Αλάτι (Salt): Είναι το στοιχείο της σταθεροποίησης που ενώνει τα δύο παραπάνω.