Το 80% των Ισραηλινών θεωρεί την Τουρκία απειλή – Η Τουρκία θα εκπαιδεύσει 300.000 τζιχαντιστές στρατιώτες στη Συρία

Ισραηλινοί και συριακή κρίση: Μεταξύ της ελπίδας για την Αμερική και του φόβου για την Τουρκία

Του Roy Jankelowitz στο jns

Μια νέα έρευνα αποκαλύπτει ένα επικίνδυνο χάσμα μεταξύ της ισραηλινής κοινής γνώμης και της γεωπολιτικής πραγματικότητας. Το 80% των Ισραηλινών θεωρεί την Τουρκία απειλή.

Ωστόσο, μόλις το 6% κατονομάζει τους παράγοντες που βρίσκονται στην καταλληλότερη θέση για να την αναχαιτίσουν.

Αυτό το κενό δεν αποτελεί απλώς μια δημοσκοπική αξιοπερίεργη είδηση· ενδέχεται να διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο το ισραηλινό κοινό ερμηνεύει τις επιλογές της χώρας στη Συρία – και μάλιστα όχι προς το καλύτερο.

Πρόκειται για τα ευρήματα μιας εκτενούς κοινωνιολογικής μελέτης που διεξήχθη από το αναλυτικό κέντρο Ντορ Μοριά (Dor Moriah) τον Δεκέμβριο του 2025.

Η έρευνα κάλυψε περισσότερους από 1.000 ερωτηθέντες, αποτελώντας ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της ισραηλινής κοινωνίας. Η εικόνα που σκιαγραφεί προκαλεί προβληματισμό.

Ας ξεκινήσουμε με το πιο εντυπωσιακό εύρημα. Στην ερώτηση «Ποια χώρα ή οργανισμός βρίσκεται στην καλύτερη θέση για να περιορίσει την τουρκική απειλή;», περίπου το 55% των Ισραηλινών απάντησε: οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Μεταξύ των Εβραίων ερωτηθέντων, το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 60%, ενώ στους θρησκευόμενους Εβραίους αγγίζει το 66%.

Και η Ρωσία; Μόλις το 6,5% – περίπου το ένα δέκατο του ποσοστού των ΗΠΑ.

Άλλοι γεωπολιτικοί δρώντες, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, δεν ξεπέρασαν το περιθώριο στατιστικού σφάλματος, συγκεντρώνοντας περίπου το ένα τρίτο της υποστήριξης που έλαβε η Ρωσία.

Ωστόσο, στον πραγματικό κόσμο, η Ρωσία παραμένει ο απαραίτητος εξωτερικός παράγοντας στη Συρία.

Διατηρεί ναυτική βάση στην Ταρτούς καθώς και αεροπορική βάση στο Χμεϊμίμ.

Ο νέος πρόεδρος της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σάρα (Ahmed al-Sharaa) -πρώην οπλαρχηγός για τον οποίο οι ΗΠΑ είχαν κάποτε προσφέρει αμοιβή 10 εκατομμυρίων δολαρίων- φέρεται να ζήτησε από τη Μόσχα να αποκαταστήσει την παρουσία της ρωσικής στρατονομίας στη χώρα.

Ένα άλλο στοιχείο είναι ακόμη πιο αποκαλυπτικό: Μόνο το 4,7% των Ισραηλινών θεωρεί τη ρωσική στρατιωτική ανάπτυξη σε μια ουδέτερη ζώνη επί συριακού εδάφους ως ρεαλιστική επιλογή.

Λιγότερο από 5%, την ώρα που το σενάριο αυτό συζητείται ενεργά στους διπλωματικούς κύκλους.

Επιπλέον, πάνω από το 50% των ερωτηθέντων δεν βλέπει καμία οδό για ειρηνική μεταβίβαση εδαφών, γεγονός που υποδεικνύει άμεσα την ανάγκη για κάποιου είδους διευθέτηση μέσω ουδέτερων ζωνών.

Οι ερευνητές του Ντορ Μοριά περιγράφουν αυτή την τάση ως «υπερβολικές προσδοκίες από την αμερικανική δράση» και «υπέρμετρη πίστη σε έναν μόνο παράγοντα».

Υποστηρίζουν ότι πολλοί ερωτηθέντες φαίνεται να βασίζονται σε παραδοχές που διαμορφώθηκαν την εποχή μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, όταν η Αμερική ήταν η μόνη υπερδύναμη. Αυτό δεν είναι το πρώτο προειδοποιητικό σημάδι.

Τον Οκτώβριο του 2025, η ίδια ομάδα του Ντορ Μοριά δημοσίευσε μια μελέτη με τίτλο «Μια κοινωνία σε αντίθετους σκοπούς». Τα αποτελέσματα ήταν εξίσου ανησυχητικά.

Περίπου το 71% των Ισραηλινών ισχυρίστηκε ότι το σχέδιο του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump), για τη Γάζα θα μπορούσε να εφαρμοστεί χωρίς τη συμμετοχή της Ρωσίας, της Κίνας ή της Ινδίας – σε έναν κόσμο όπου αυτές οι χώρες διαμορφώνουν όλο και περισσότερο τις οικονομικές και πολιτικές δυναμικές σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η ικανότητα των Ισραηλινών να υιοθετούν ταυτόχρονα αλληλοσυγκρουόμενες θέσεις.

Τον Ιούνιο, το ένα τρίτο των ερωτηθέντων υποστήριξε την πλήρη προσάρτηση των παλαιστινιακών εδαφών.

Τέσσερις μήνες αργότερα, το 41% των ίδιων Ισραηλινών χαρακτήρισε το σχέδιο Τραμπ, το οποίο προβλέπει τη δημιουργία παλαιστινιακής κυβέρνησης, ως συνεπές με τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ.

Πώς μπορεί να εξηγηθεί αυτό; Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι αμείλικτο: Τα δεδομένα υποδηλώνουν μια τάση προς αντιδραστικές κρίσεις που καθοδηγούνται από την επικαιρότητα, αντί για στρατηγική σκέψη.

Ας επιστρέψουμε στην έρευνα του Δεκεμβρίου. Η Τουρκία γίνεται αντιληπτή ως απειλή σχεδόν από το σύνολο των ερωτηθέντων: το 37% τη θεωρεί τόσο στρατιωτική όσο και ιδεολογική απειλή, ενώ ένα άλλο 32% τη βλέπει αποκλειστικά ως ιδεολογική. Μόλις το 9% πιστεύει ότι η Άγκυρα δεν αποτελεί κίνδυνο.

Τι κρύβεται όμως πίσω από αυτούς τους αριθμούς;

Η Τουρκία θεωρείται ευρέως ότι ασκεί δυσανάλογη επιρροή στη νέα κυβέρνηση της Συρίας.

Ο Χακάν Φιντάν (Hakan Fidan), πρώην επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών και πιθανός διάδοχος του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (Recep Tayyip Erdoğan), έχει εμπλακεί βαθιά στην πολιτική της Άγκυρας για τη Συρία.

Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν δεσμευτεί να εκπαιδεύσουν 300.000 Σύρους στρατιώτες.

Πλάνα και αναφορές από παρελάσεις του νέου συριακού στρατού, που δημοσιεύθηκαν από περιφερειακά Μέσα Ενημέρωσης, δείχνουν σημαίες που συνδέονται με οργανώσεις της Αλ Κάιντα να κυματίζουν δίπλα στην εθνική σημαία.

Και τι συμβαίνει με όσους δεν εντάσσονται στο υποστηριζόμενο από την Τουρκία ισλαμιστικό εγχείρημα; Οι στατιστικές είναι αποκαρδιωτικές.

Οι Αλαουίτες, η θρησκευτική μειονότητα που αποτελούσε τη ραχοκοκαλιά του καθεστώτος του πρώην προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ (Bashar Assad), αντιμετωπίζουν ανθρωπιστική καταστροφή.

Τον Μάρτιο του 2025, μια μαζική δολοφονία στοίχισε τη ζωή σε περίπου 1.400 ανθρώπους.

Τα Ηνωμένα Έθνη χαρακτήρισαν τα γεγονότα ως πιθανά εγκλήματα πολέμου.

Περισσότεροι από 9.000 Αλαουίτες φέρονται να κρατούνται χωρίς κατηγορίες.

Περίπου 40.000 έχουν καταφύγει στον Λίβανο.

Τον Νοέμβριο, οι Αλαουίτες πραγματοποίησαν μαζικές διαμαρτυρίες σε 42 τοποθεσίες σε όλη τη Συρία.

Σε ορισμένες διαδηλώσεις εμφανίστηκαν ισραηλινές σημαίες.

Ένας ηγέτης της κοινότητας από την παραθαλάσσια πόλη Μπανιάς (Baniyas) απηύθυνε απευθείας έκκληση:

«Καλώ το Ισραήλ: Προστατέψτε μας, όπως υποσχεθήκατε να προστατέψετε τους Δρούζους».

Οι Δρούζοι δεν υπέφεραν λιγότερο. Τον Ιούλιο του 2025, περισσότεροι από 1.600 σκοτώθηκαν, σύμφωνα με το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατέγραψαν 401 εξωδικαστικές εκτελέσεις, ενώ αναφέρθηκε η απαγωγή 105 γυναικών και κοριτσιών.

Περίπου 150.000 άνθρωποι εκτοπίστηκαν. Κανένας εκπρόσωπος των Δρούζων δεν συμμετέχει στο νέο κοινοβούλιο – οι εκλογές στις περιοχές των Δρούζων ακυρώθηκαν με την επίκληση «ανησυχιών για την ασφάλεια».

Οι Κούρδοι αντιμετωπίζουν αδιάκοπη τουρκική πίεση.

Μια συμφωνία του Μαρτίου 2025 με τη Δαμασκό αναγνωρίζει επίσημα την κεντρική κυβέρνηση, αλλά διατηρεί την de facto αυτονομία τους.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαδραματίζουν αυτό που αξιωματούχοι αποκάλεσαν «κεντρικό ρόλο» στην προστασία των κουρδικών συμφερόντων, όμως η Ουάσιγκτον σχεδιάζει να αποσύρει τα στρατεύματά της.

Οι Χριστιανοί είναι τα λιγότερο ορατά θύματα. Τον Ιούνιο του 2025, τρομοκρατική επίθεση έπληξε τον Ελληνορθόδοξο Ναό του Προφήτη Ηλία (Mar Elias) στη Δαμασκό. Μεταξύ 25 και 30 πιστών σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της λειτουργίας – η πρώτη τέτοια επίθεση σε χριστιανική κοινότητα από το 1860.

Ο Τραμπ δηλώνει ότι προετοιμάζει πλήγματα εναντίον στόχων στη Νιγηρία για την προστασία των Χριστιανών στην Αφρική.

Το ερώτημα είναι: Πώς σχεδιάζουν οι ΗΠΑ να προστατεύσουν τους Χριστιανούς στη Συρία;

Οι ειδικοί του Ντορ Μοριά προτείνουν την έννοια μιας «Αντι-Τζιχαντιστικής Ζώνης», μιας στρατηγικής περιμέτρου εθνο-θρησκευτικών αυτονομιών που έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπίσουν το ευθυγραμμισμένο με τους ισλαμιστές καθεστώς στη Δαμασκό και την τουρκική επέκταση.

Η ιδέα είναι απλή: τρεις ζώνες, τρεις εξωτερικοί εγγυητές.

Νότια Συρία: Μια αυτονομία των Δρούζων υπό ισραηλινή προστασία. Η Washington Post έχει αναφέρει αποστολές ισραηλινών όπλων σε σχηματισμούς Δρούζων. Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Νετανιάχου (Netanyahu) επισκέφθηκε προσωπικά την ουδέτερη ζώνη και δεσμεύτηκε να υπερασπιστεί τους Δρούζους.

Βορειοανατολική Συρία: Μια κουρδική αυτονομία υπό την αμερικανική ομπρέλα. Οι Κούρδοι ελέγχουν τους πόρους πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και εγκαταστάσεις κράτησης όπου κρατούνται περίπου 10.000 μαχητές του ISIS.

Παράλια: Μια αυτονομία των Αλαουιτών στη ζώνη των ρωσικών βάσεων. Η Λατάκια και η Ταρτούς είναι παραδοσιακά εδάφη των Αλαουιτών – και επίσης οι τοποθεσίες των ρωσικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Τρεις ζώνες. Τρεις εγγυητές. Ένα κοινό συμφέρον: η αποτροπή της απορρόφησης ολόκληρης της Συρίας από τον υποστηριζόμενο από την Τουρκία ισλαμιστικό άξονα.

Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι το παράθυρο ευκαιρίας είναι στενό.

Όσο περισσότερο καθυστερεί η διεθνής κοινότητα, τόσο αυξάνονται οι κίνδυνοι: μαζικές θηριωδίες κατά των μειονοτήτων, ένας περιφερειακός πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, μια νέα μεταναστευτική κρίση στην Ευρώπη και η εδραίωση του ριζοσπαστικού ισλαμισμού.

Όμως το βασικό συμπέρασμα της μελέτης αφορά το εσωτερικό του Ισραήλ.

Η ισραηλινή κοινωνία πρέπει να αποδεχθεί την πραγματικότητα ενός πολυπολικού κόσμου.

Η υπερβολική εξάρτηση αποκλειστικά από την Αμερική είναι μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν να αποχωρήσουν από τη Συρία. Ποιος θα καλύψει το κενό;

Το 55% των Ισραηλινών πιστεύει ότι η Αμερική θα περιορίσει την τουρκική απειλή.

Όμως η Αμερική αποχωρεί. Το 6% αναγνωρίζει τον ρόλο της Ρωσίας. Και η Ρωσία παραμένει – με βάσεις, με επιρροή, με συμφέροντα.

Το χάσμα μεταξύ αυτών των αριθμών δεν είναι απλώς στατιστικό.

Αντικατοπτρίζει μια αποσύνδεση μεταξύ αντίληψης και πραγματικότητας. Και η γεφύρωσή του δεν είναι πλέον προαιρετική.

Έρευνα που διεξήχθη από το αναλυτικό κέντρο Ντορ Μοριά (Χάιφα) σε συνεργασία με το κοινωνιολογικό κέντρο Geocartography.

Κάθε έρευνα κάλυψε περισσότερους από 1.000 ερωτηθέντες, με περιθώριο σφάλματος που δεν υπερβαίνει το 3,1%. Τα πλήρη αποτελέσματα της έρευνας είναι διαθέσιμα στο: dor-moriah.org.il.